UZB SPort

2026-yilgi Formula 1 mavsumi: Kimi Antonelli va Mercedesning chempionligi

2026-yilgi Formula 1 mavsumi Las-Vegas chiroqlari ostida yakuniy marra tomon uchib bormoqda. Kimi Antonelli va Mercedes allaqachon chempionliklarni cho‘ntagiga solib bo‘lgan, lekin poyga yo‘laklarida hal qilinmagan savollar hanuz ko‘p. Ikkinchi o‘rin uchun haydovchilar kurashi qizigan, paddokda esa kelajak atrofida shivir-shivirlar tinmayapti.

Quyida aynan shunday savollarga javoblar.

Ollie Bearman: Ferrari tirbandligida qolib ketgan iste’dodmi?

Oliver Bearman hali ham 2027-yil uchun Haas bilan rasmiy tasdiq olgani yo‘q. Har ikki tomon ham davom etishni xohlayotganini aytadi, lekin qog‘ozga tushgan imzo yo‘q. Aynan shu pauza uning kelajagi haqida ko‘proq savollar tug‘diryapti.

U Ferrari haydovchilar akademiyasi a’zosi. Maranelloda uni dasturdan chiqarish haqida gap yo‘q, lekin asosiy jamoaga ko‘tarish istagi ham ko‘rinmayapti. Bearman aynan shu “oraliq hudud”da qolib ketgan.

Bu yerda uning taqdiri ma’lum darajada Lewis Hamilton bilan chambarchas bog‘lanadi.

Hamilton kamida 2030-yilgacha F1da qolishni o‘ylayotgani haqida gapirgan. Bu esa kelasi yil oxirida, katta ehtimol bilan Ferrari bilan, yangi shartnoma degani. Lekin Ferrari uni ushlab qoladimi? Bu mavsum davomida Hamilton, jamoa boshqaruvi va Charles Leclerc o‘rtasida taranglik bo‘lganini inobatga olsak, bu savolga aniq javob yo‘q.

Agar Hamilton qolgudek bo‘lsa, Bearman o‘zini oqlashga haqli: “Mening kelajagimni qayerda ko‘rasizlar?” degan savolni berishga, kerak bo‘lsa, boshqa imkoniyatlarni qidirishga ruxsat so‘rashga.

Chunki iste’dod bor, lekin gridning orqa qatorlarida yillarni boy berish xavfi ham bor. Ferrari uchun ham, Bearman uchun ham bu cho‘zilaveradigan holat emas.

Williams va James Vowles: va’da qilingan sakrash o‘rniga orqaga qadam

Williams uchun 2026-yil og‘ir mavsum bo‘ldi. Bunda shubha yo‘q.

James Vowles 2023-yilda jamoa boshlig‘i bo‘lib kelganidan beri aynan 2026-yilni katta sakrash yili sifatida ko‘rsatib kelgan. 2025-yilda beshinchi o‘rin – jamoaning o‘zi uchun ham kutilmagan natija –dan so‘ng yangi texnik qoidalar ostida yana bir qadam oldinga tashlanishi kerak edi.

Ammo hammasi teskari ketdi.

Mashina kechikdi, ortiqcha vaznga ega bo‘ldi va past bosim kuchiga (downforce) ega bo‘lib chiqdi. Mavsum davomida raqiblarga nisbatan sezilarli taraqqiyot ko‘rinmadi. Uchta poyga qolganda Williams konstruktorlar hisobida to‘qqizinchi o‘rinda va deyarli shu yerda qolishi aniq.

Vowles butun yil davomida yangi qoidalar Williams zavodi tizimidagi zaif nuqtalarni ochib tashlaganini tushuntirib keldi. Uning aytishicha, mavjud tizimlar ularga qo‘yilgan talablarni ko‘tara olmadi. Tajriba og‘riqli bo‘ldi, lekin endi tuzatishlar kiritish va oldinga yurish uchun zarur, deydi u.

Tanqidchilar esa boshqa savolni ko‘taradi: nega Vowles bu muammolarni uch yil davomida ilgariroq sezmagan?

Carlos Sainz va Alex Albon bu mavsumdan mamnun emas. Ularning noroziligi yashirin emas. Shunga qaramay, Vowles ikkisini ham kamida yana bir yilga jamoada ushlab qoldi. Bu qaror ishonchdanmi yoki bozorda yaxshiroq variantlar yo‘qligidanmi – bahsli masala.

Albon qolishga nima undagani haqida gapirar ekan, o‘ziga xos ochiqlik bilan javob berdi: bu yil u o‘tgan yilgi va hozirgi mashina o‘rtasidagi farqlar bo‘yicha ancha chuqur tahlillarga jalb qilingan. Nega mashina kechikdi? Nega u og‘ir bo‘ldi? Konsepsiya bo‘yicha qaerda xato qilindi? Shu savollarga javoblar uni qoniqtirganini aytdi. Lekin bitta shart bilan: bu tushunchalar kelasi yilda real o‘zgarishlarga aylanishi kerak.

Azerbayjondagi Gran-prida yangi, yengil shassi ishga tushirildi. U kelasi yilgi mashinaga ham o‘tadi. Albonning ta’kidlashicha, endi jamoa “og‘irlikni yo‘qotish” bilan ovora bo‘lmaydi, asosiy e’tibor aerodinamika va sof tezlikka qaratiladi.

Vowles esa mavsum davomida xarajatlar chegarasi qoidalarini qayta ko‘rib chiqishni ochiqcha talab qildi. U bu tizim yirik jamoalarning ustunligini “muzlatib qo‘yishini”, kichikroq jamoalar esa quvib yetish uchun qo‘shimcha sarf-xarajatga ruxsat olishi kerakligini aytadi. Tanqidchilar esa allaqachon ma’lum imtiyozlar borligini, Vowles esa e’tiborni chalg‘itishga urinayotganini da’vo qiladi.

Uning o‘rni xavf ostidami? Hozircha aniq emas. Lekin bosim ortib boryapti. 2027-yilda sezilarli sakrash bo‘lmasa, tushuntirish berish navbati aynan Vowlesga keladi.

Racing Bulls: mustaqil jamoami yoki Red Bull uchun laboratoriya?

Racing Bulls bugun qanday nom bilan yurishidan qat’i nazar, vazifasi o‘sha-o‘sha. Red Bull 2005-yil oxirida Minardi’ni sotib olganidan beri bu jamoa asosiy tarkib uchun tayyorlov maydoni bo‘lib keladi.

Bu tizim qanchalik samarali bo‘ldi? Raqamlarga qarasak, unchalik ham emas.

Yigirma yil ichida junior dasturdan to‘liq yo‘l bosib o‘tib, Red Bull Racing bilan haqiqiy yulduzga aylangan yagona haydovchi – Daniel Ricciardo. Sebastian Vettel dastlab BMW tizimida edi, Red Bull uni keyinroq tortib oldi. Max Verstappen esa F3dayoq Mercedes bilan “tortishuv” markazida bo‘lgan, Red Bull uni to‘g‘ridan-to‘g‘ri F1ga olib kirdi. Carlos Sainz esa kuchli jamoada haqiqiy imkoniyat olish uchun Red Bull tizimini tark etishga majbur bo‘ldi.

Ikki o‘n yillik uchun bu unchalik ham zo‘r natija emas. Aynan shuning uchun Helmut Marko va Christian Horner sahnadan chekingach, yondashuv o‘zgardi.

Avvalroq bo‘lganida, bu mavsumdan so‘ng Liam Lawson bilan xayrlashib, 2027-yilda Racing Bulls tarkibini Arvid Lindblad va Nikola Tsolov bilan to‘ldirish ehtimoli juda katta edi. Endi esa manzara boshqacha: Red Bull Lawsonni Lindblad bilan birga qoldirdi, Tsolov esa kutishga majbur.

Mantiq aniq: haydovchilarni baholashda tizimli yondashuv.

Bu mavsum yakuniga ko‘ra, umumiy olganda Lawson Lindblad ustidan ustunroq bo‘ldi. Lindblad debyut yilida yorqin lahzalar ko‘rsatdi, lekin barqaror ustunlik hali yo‘q. 2025-yilda ikki poygadan so‘ng asosiy jamoa tomonidan chetga surilgan Lawsonning Red Bull’da to‘liq mavsumlik o‘ringa qaytishi deyarli imkonsiz. Shunday ekan, argument shunday bo‘ldi: agar Lindblad uni yenga olmasa, yuqoriga ko‘tarilishiga asos yo‘q.

Shu sabab Red Bull Lindbladga Lawson yonida ikkinchi mavsumni berdi. Yangi zelandiyalikni mag‘lub etsa – kelajakda imkoniyat paydo bo‘lishi mumkin. Mag‘lub bo‘lsa – navbat Tsolovga keladi.

Racing Bulls shu tariqa hamon laboratoriya, lekin endi tajriba bir oz ko‘proq mantiqqa tayanayotgandek. Savol esa ochiq qoladi: bu jamoa qachon haqiqatan ham o‘z ambitsiyalariga ega mustaqil kuchga aylanadi?

Qaysi trassalar quvib o‘tish uchun “tug‘ma”, qaysilari esa uni bo‘g‘ib qo‘yadi?

Nazariy jihatdan javob oddiy: uzun to‘g‘ri yo‘l, oxirida esa keskin tormozlanadigan sekin burilish. Amalda esa chizmalar murakkabroq, lekin bir nechta ideal namunalar bor.

Silverstone va Austin – taqvimdagi eng yaxshi poyga trassalaridan ikkitasi. Ikkalasi ham yuqoridagi “resep”ga ega, lekin faqat shunga tayanmaydi. Ular ketma-ket burilishlar orqali haydovchilarga turli yo‘nalishlarni sinab ko‘rish, hujum va himoyani bir necha burchak davomida davom ettirish imkonini beradi.

Austin’dagi 12-burilishdan 16-gacha bo‘lgan kombinatsiyani eslang. Yoki Silverstone’da Vale, Club, Abbey, Village, The Loop orqali Wellington Straight bo‘ylab Brooklands va Luffield tomon bo‘lgan oqimni tasavvur qiling. Mashinalar bir-birini “ushlab turishi” mumkin, bu esa quvib o‘tish uchun poydevor yaratadi.

Bahrain ham yaxshi misol. Birinchi burilishdan to‘rtinchigacha bo‘lgan qism: uzun to‘g‘ri yo‘l, katta tormozlanish zonasi, keyin esa haydovchi “switchback” – qarshi chiziq – qilishi mumkin bo‘lgan kombinatsiya va ikkala tomondan ham hujum qilish mumkin bo‘lgan ochiq sekin burilish.

Boshqa tomonda esa quvib o‘tishni qiyinlashtiradigan xususiyatlar bor.

Burilishga kirishda bir vaqtda tormozlanish va burilish talab qilinadigan uchastkalar haydovchilarga boshqa chiziqni sinash imkonini kamaytiradi. Yangi Madrid trassasida bu sababli quvib o‘tishlar kam bo‘lgani haydovchilar tomonidan tilga olingan. Shuningdek, manfiy nishabli (negative camber) burilishlar ham raqibni yonma-yon ushlab turishni qiyinlashtiradi – Abu Dhabi yillar davomida aynan shu bilan tanilgan.

Abu Dhabi qayta qurilgach, poygalar ancha jonlandi. Bunga ikkita asosiy o‘zgarish turtki bo‘ldi. Ikkinchi uzun to‘g‘ri yo‘l oxiridagi murakkab shikana bitta uzun bankali burilishga – 9-burilishga – aylantirildi. 2024-yilda Lewis Hamilton va George Russell aynan shu yerda Mercedes’dagi so‘nggi poygalarida yonma-yon kurash olib borgan. Shikana oldin bo‘lgan burilish ham qayta ochilib, kirish kengaytirildi, chiqish esa toraytirildi – Austin’dagi birinchi burilishga o‘xshash tarzda tormozlanishda turli chiziqlar uchun imkon yaratildi.

Natija? Ko‘proq variant, ko‘proq xato qilish xavfi, demak – ko‘proq quvib o‘tish.

Nega endi mamlakat emas, shahar nomi? Sao Paulo va Mexico City ortidagi sabab

Gran-pri nomlanishi odatda sodda: poyga qaysi mamlakatda o‘tkazilsa, shuning nomi bilan ataladi. Lekin hamisha ham emas.

Bunday bo‘lmagan holatlarda sabab odatda moliyaviy va reklama omillari aralashmasiga borib taqaladi. Brazil va Mexico misolida ham aynan shunday.

Sao Paulo va Mexico City nomlari – mahalliy tashkilotchilarning talabi. Bu yerda davlat va mahalliy hokimiyat o‘rtasidagi moliyaviy ko‘mak, siyosiy qo‘llab-quvvatlash va eng muhimi, shaharning o‘zini global brend sifatida targ‘ib qilish istagi yotadi. Mamlakat nomidan voz kechish evaziga shahar o‘zini dunyo sahnasida ko‘proq ko‘rsatish imkoniyatini qo‘lga kiritadi.

An’analar biroz yo‘qolgandek tuyulishi mumkin. Lekin hozirgi F1 – bu nafaqat sport, balki shaharlar o‘rtasidagi global vitrina uchun kurash. Ayniqsa, Las-Vegas chiroqlari ostida mavsum yakunlanayotgan bir paytda buni unutish qiyin.

Endi savol boshqacha: keyingi bo‘lib qaysi shahar o‘z nomini start-finish chizig‘iga yozdiradi?