UZB SPort

Uefa yangi nomzod bilan Infantino raqib topdi

Gianni Infantino uchun kutilgan “yakkaboshchalik” poygasi baribir buzildi. Uefa oxirgi muddat tugashiga 48 soat qolganida, kelasi yilgi Fifa prezidentlik saylovida amaldagi rahbarni cheklashga urinadigan nomzodni rasman ko‘rsatdi. Bu nom – France Football Federation (FFF) prezidenti Philippe Diallo.

Uefa ijroqo‘mitasi uni bir ovozdan qo‘llab-quvvatladi. Bayonot qisqa, lekin keskin: tashkilot Dialloga “kerakli yetakchilikni ta’minlashga to‘liq ishonishini” bildirdi.

Ammo bu aslida Uefa ichkarida ko‘p orzu qilingan fransuz emas edi.

Wenger o‘rniga – Diallo

Yevropa futbolidagi ko‘plab ta’sirli shaxslar aslida bitta odamga umid bog‘lagan edi – Arsene Wenger. Fifa’ning global rivojlanish bo‘yicha rahbari, sobiq Arsenal bosh murabbiyi. Ko‘plar nazarida aynan u Infantino’ning to‘rtinchi muddat rejasiga jiddiy xavf sola oladigan yagona nomzod edi: obro‘, tajriba, birlashtirish salohiyati – hammasi bor.

Ammo Wenger o‘zi ishlayotgan tashkilot rahbariga qarshi turishni rad etdi. Shundan so‘ng Uefa boshqa yo‘l qidira boshladi. Vaqt esa siqib borardi.

Natijada, sahnaga Diallo chiqdi. Fransuz futboli tizimida 1992 yildan beri ishlayotgan, 2023 yilda FFF prezidenti bo‘lgan, lekin keng omma uchun uncha tanish bo‘lmagan administrator. Baribir u bitta muhim narsani allaqachon uddaladi: Infantino saylovda yolg‘iz qolmaydi.

Infantino bilan ochiq to‘qnashuv

Diallo allaqachon Fifa prezidentiga qarshi ochiq chiqish qilgan kam sonli rahbarlardan biri.

Sentyabr oyida u Infantino’ni Fifa Forward Enterprise (FFE) rejasiga doir mojaroda “futbolning qiyofasi va birligini jiddiy zararlaganlikda” aybladi, “ishonch buzildi”, dedi. Gap Jahon chempionati huquqlaridan xususiy investorlar foydasiga ulush sotish g‘oyasi haqida ketayotgandi.

Uefa vitse-prezidenti Laura McAllister Dialloni “haqiqiy, mazmunli va uzoq muddatli islohotlarni boshlab bera oladigan nomzod” deb ta’riflaydi. Unga ko‘ra, bu faqat bir shaxsni almashtirish emas, futbol boshqaruvining butun madaniyatini o‘zgartirish urinishidir.

McAllister Diallo bilan Uefa ijroqo‘mitasiga bir vaqtda saylanganidan beri tanish. Uning fikricha, fransuz rahbar – “aqlli, halol, ziyrak, futbolni yaxshi biladigan va dunyoning eng kuchli futbol davlatlaridan birida boshqaruv bo‘yicha katta tajribaga ega inson. Eng muhimi, u halol shaxs.”

Uning so‘zlariga ko‘ra, Diallo futbol uchun zarur bo‘lgan “o‘zgarish kun tartibi”ni himoya qilishda kuchli nomzod bo‘ladi.

Infantino hanuz favorit, lekin…

Raqamlar Infantino foydasiga. 211 ovozdan ko‘pchiligini olishi kutilmoqda. Afrika (54 a’zo), Osiyo (47) va Janubiy Amerika (10) konfederatsiyalarining katta qismi uni qo‘llab-quvvatlayotgani aytiladi.

Shunga qaramay, Uefa ichida umid bor: otasi Senegal chempioni bo‘lgan, 1960 yilgi Olimpiadada Fransiya sharafini himoya qilgan bokschi bo‘lgan Diallo Afrika va boshqa mintaqalarda ham sezilarli qo‘llab-quvvatlov topishi mumkin.

Biroq savol avvalambor Yevropaning o‘zida. Uefa’ning 55 a’zosining qanchasi Dialloni ochiq qo‘llab-quvvatlashi hamon noaniq. Ko‘plab manbalarga ko‘ra, Uefa uni nomzod sifatida ko‘rsatish haqida unga atigi o‘tgan hafta murojaat qilgan. Ayrim milliy assotsiatsiyalar rahbarlari esa BBC Sport’ga jarayon kechikkanidan jiddiy norozi ekanini aytgan.

Ismini oshkor qilmaganlardan biri Diallo nomzodi haqida faqat yakshanba kuni xabar topganini aytadi. Ular fransuz rahbarini qo‘llab-quvvatlashini bildirgan, lekin ochiq tan oladi: “Kimnidir ancha oldinroq topishimiz juda foydali bo‘lardi. Juda ko‘p umid Wenger’ga bog‘lab qo‘yildi.”

Ular yana bitta nozik nuqtani ko‘taradi: Diallo hali o‘z dasturini – manifestini e’lon qilgani yo‘q. Shuning uchun ham “haqiqatdan ham yutib chiqishi mumkinmi?” degan savol ko‘pchilikni o‘ylantiradi.

Yana bir yevropalik rahbar ham o‘xshash fikr bildirgan: Dialloni “yaxshi inson, lekin og‘ir vaznli siyosiy figura sifatida qabul qilinmaydi”, deydi u. Uefa “momentumni yo‘qotdi, jarayon yaxshi bo‘lmadi”, deb hisoblaydi va shunday deydi: “Endi ular shapkasidan quyon chiqarishga umid qilaman.”

Ba’zi rahbarlar hatto Infantino’ga qarshi haqiqiy blok faqat yevropalik bo‘lmagan nomzod atrofida shakllanishi mumkin, deb o‘ylaydi.

McAllister esa umidni yo‘qotmaydi: “Men saylovni yutish maqsadida kuchli kampaniya yuritishimizga hech shubha qilmayman”, deydi u. Uningcha, nomzodlar ro‘yxati yopilib, moslik tekshiruvlari tugaganidan keyin haqiqiy siyosiy jang boshlanadi.

Ichki urush, bo‘shab qolgan boykot va dunyo bo‘ylab safar

Infantino so‘nggi oy va yillarda keskin tanqid ostida qoldi. Germaniya terma jamoasi murabbiyi Jurgen Klopp yaqinda “o‘zgarish ma’noga ega bo‘lishi borasida fikrlar deyarli yakdil” ekanini aytdi.

Yozda esa vaziyat yanada chigal edi. Uefa, Asian Football Confederation va Concacaf rahbarlari Infantino’ni “aldov orqali ishonchni buzganlikda” ayblab, qo‘shma xat imzoladi. Fifa ichida ochiq fuqarolik urushi boshlangandek tuyuldi, prezident ilk bor haqiqiy zaif ko‘rinish berdi.

Lekin isyon tez orada sekinlashdi. Uefa Fifa musobaqalarini boykot qilish haqidagi tahdidini bekor qildi. Potensial raqib sifatida ko‘rilgan Concacaf rahbari Victor Montagliani saylovga tushmaslikni tanladi. Aleksander Ceferin esa Infantino’ga qarshi chiqish o‘rniga Uefa prezidentligi uchun to‘rtinchi muddatga intildi.

Infantino esa, amaldagi prezident sifatida, dunyo bo‘ylab qo‘llab-quvvatlov safariga chiqdi. Uning kampaniyasiga eng katta turtki bergan harakatlardan biri – Fifa tomonidan butun dunyoda futbolni rivojlantirish uchun ajratiladigan mablag‘ni 2,6 milliard funtga oshirish taklifi bo‘ldi.

Shundan keyin Asian Football Confederation rahbari Sheikh Salman o‘z pozitsiyasini o‘zgartirib, Infantino’ni ochiq qo‘llab-quvvatladi. Fifa prezidenti esa tez orada BBC’ga “dunyo futbolining juda katta, juda katta ko‘pchiligi” uning ortida turganini aytdi.

McAllister bunday tasvirga ishonmaydi: “Men siyosat professori sifatida hech qachon saylovda kimnidir oldindan aniq g‘olib deb hisoblamayman”, deydi u. Uningcha, kongressgacha bo‘lgan davrda “yana ko‘plab burilishlar” bo‘ladi.

U yana bir bor asosiy maqsadni eslatadi: gap faqat kim prezident bo‘lishida emas, balki futbol boshqaruvi zamonaviylashib, o‘yinchilar va muxlislar manfaatiga xizmat qilishida. Kim g‘olib bo‘lishidan qat’i nazar, bu talab saqlanib qoladi va yangi prezidentdan javobgarlik so‘raladi.

Sudlar, siyosat va qog‘ozlar

Infantino uchun eng katta xavf qaerdan kelishi mumkin? Hozircha eng aniq yo‘l – sudlar.

Uefa o‘zining kengroq rejasining bir qismi sifatida AQShda sudga hujjatlar topshirgan. Ular orasida Shveytsariyada Infantino’ga nisbatan moliyaviy boshqaruvda qonunbuzarlik ehtimoli bo‘yicha jinoyat ishini qo‘zg‘atish talabi ham bor. Hozircha bu hujumlar uni sezilarli darajada larzaga keltirgani yo‘q, lekin Yevropa futbolidagi ayrim yuqori martabali shaxslar Fifa FFE bo‘yicha hujjatlarni taqdim etishga majbur bo‘lishi va bu prezidentning qayta saylanishiga zarba berishi mumkinligiga umid qilmoqda.

AQShdagi siyosiy sahnada ham bosim kuchayishi ehtimoli bor. Demokratlar Kongress o‘rta muddatli saylovlarida g‘alaba qozonganidan keyin, Fifa prezidenti va Donald Trump o‘rtasidagi aloqalar yana diqqat markaziga qaytishi mumkin. Yil boshida Kongressning House Judiciary Committee tarkibidagi demokratlar Infantino bilan bog‘liq aloqalar bo‘yicha surishtiruv boshlagan, sentyabr oyida ularning vakili Fifa hamkorligi “juda qoniqarsiz” bo‘lganini aytgan edi. Endi ular kengroq vakolatlarga ega va zarur hujjatlarni talab qilish yoki Infantino’ni guvohlik berishga majbur etish huquqiga ega bo‘lishi mumkin.

Bosim ostida qolgan Fifa allaqachon FFE rejasiga oid “asosiy hujjatlar”ni Kengash a’zolariga ko‘rsatishga rozi bo‘ldi. Biroq bu hujjatlarni ko‘rish uchun a’zolar Zurich’ga borishi, qat’iy protokollarga rioya qilishi kerak bo‘ladi. Infantino tanqidchilari bu jarayon baribir saylov oldidan yangi ma’lumotlar yuzaga chiqishiga olib kelishiga ishonadi.

So‘nggi oylar davomida uning rahbarligining turli jihatlari bo‘yicha ommaviy axborot vositalarida qator salbiy materiallar paydo bo‘ldi. Fifa esa bularni “Infantino’ni obro‘sizlantirishga qaratilgan uyushgan va uzluksiz urinishlar” deb ataydi. Shunga qaramay, bu tekshiruvlar to‘xtaydigan ko‘rinmaydi.

To‘rtinchi muddat qonuniymi?

Yana bir ochiq savol – Infantino umuman saylovda qatnashishga haqlimi?

Portugalialik yuridik mutaxassis, Fifa boshqaruv qo‘mitasining sobiq rahbari Miguel Maduroga ko‘ra, tashkilot nizomlari prezidentlikni uch muddat bilan cheklaydi. Demak, Infantino yana bir bor nomzodini qo‘yolmasligi kerak. 2022 yilda Fifa Kengashi uning 2016–2019 yillardagi ilk davrini “Sepp Blatter iste’fosidan keyin muddatni davom ettirish” sifatida baholab, to‘liq muddat hisoblamaslikka qaror qilgan. Maduro bu talqinga qarshi chiqadi.

Biroq bu masalani sudga olib chiqish uchun biror milliy assotsiatsiya yoki konfederatsiya Court of Arbitration for Sport (CAS) ga rasmiy shikoyat berishi kerak. Hozircha bunday tashabbus ko‘rinmayapti.

Boshqa nomzodlar va bo‘linib ketish xavfi

Saylov maydonida boshqa ismlar ham bor. Japan Football Association faxriy prezidenti Kozo Tashima o‘z niyatini e’lon qildi. Sobiq Tottenham Hotspur himoyachisi Ramon Vega ham shunday qildi. Lekin ularning ortida qancha ovoz borligi hozircha mavhum.

Shu bois Diallo Infantino tayanchini sinovdan o‘tkazishi ehtimoli eng yuqori raqib sifatida qaralmoqda. Shu bilan birga, yana bir xavf bor: ovozlar bo‘linib ketishi. Agar muxolifat birlashmasa, amaldagi prezident uchun yo‘l yanada osonlashadi.

Fifa ichida esa Diallo nomi atrofida yana bir nozik epizod esga olinmoqda. Oradan ko‘p vaqt o‘tmagan – mart oyida u Parijga tashrifi chog‘ida Infantino’ni tabriklab, Fifa’ning mini-maydonlar dasturi va global infratuzilma tashabbuslarini alohida e’tirof etgan edi.

Bugun esa vaziyat butunlay o‘zgargan. U endi shu insonni lavozimidan ag‘darishga urinish uchun maydonga tushmoqda. Agar muvaffaqiyat qozonsa, Fifa tarixidagi atigi o‘ninchi prezidentga aylanadi.

Savol bitta: Diallo bu jangda haqiqiy raqib bo‘la oladimi yoki Infantino yana bir muddat uchun o‘z imperiyasini mustahkamlab oladimi?