
- muallif:
- Jasur Ahmedov
Manchester City ishi: Premier League rahbariyati o‘zini himoya qilishga harakat qilmoqda
Manchester City’ga qarshi tarixiy miqyosdagi ayblovlar bo‘yicha mustaqil komissiya qarori Angliya futbolining eng yuqori qatlami atrofida siyosiy va huquqiy zilzilani boshlab berdi. Endi esa zarba faqat klubga emas, balki butun Premier League boshqaruviga ham tegishi mumkin.
29 sentabr kuni e’lon qilingan xulosa bo‘yicha mustaqil komissiya Manchester City’ni 2009-10 mavsumidan 2017-18 yilgacha bo‘lgan to‘qqiz yil ichida qo‘yilgan 115 ta ayblovdan 114 tasida aybli deb topdi. Qarorda klubning bir qator homiylik shartnomalari “soxta sxemalar” sifatida ta’riflandi.
Komissiya xulosasiga ko‘ra, ayrim tijoriy homiylardan tushgan to‘lovlar amalda Abu Dhabi United Group – klub egasi – tomonidan to‘ldirib borilgan. Ana shu kelishuvlar tufayli daromadlar sun’iy ravishda oshirilgani, xarajatlar esa kamaytirilgani, umumiy farq 900 million funt sterlingdan ortiq summaga yetgani qayd etilgan.
Manchester City qaror chiqqan kuni o‘zini aybsiz deb e’lon qildi va 1 oktyabrda keng qamrovli apellyatsiya berdi. Tinglov o‘rta dekabrga belgilangan deb tushunilmoqda. Shunday bo‘lsa-da, klub atrofidagi ish endi boshqa frontlarda ham kengayib boryapti.
Premier League rahbarlari uchun qalqon izlanmoqda
The Times nashridan Matt Lawton xabariga ko‘ra, Premier League o‘z a’zo klublaridan liga boshqaruv kengashining besh nafar direktori, jumladan bosh ijrochi direktor Richard Mastersni ham, homiylar tomonidan bo‘lishi mumkin bo‘lgan shaxsiy da’volardan huquqiy jihatdan himoya qilishni so‘ramoqda.
Reja oddiy: agar Manchester City bilan bog‘liq homiylar sudga murojaat qilib, Masters yoki boshqa direktorlarni shaxsan nishonga olsa, barcha huquqiy xarajatlar liga rahbarlarining emas, klublarning zimmasiga yuklanadi. Taklif bu hafta bo‘lib o‘tadigan yig‘ilishda klublarga taqdim etiladi.
Bu oddiy protsessual texnik o‘zgarish emas. Lawton ma’lumotiga ko‘ra, agar yirik korporativ tuhmat ishi sudga chiqsa, xarajatlar yuzlab million funtgacha, hatto milliardlab funtgacha yetishi mumkin.
Premier League rahbarlari ayni paytda uch tomondan bosim ostida: Manchester City ishi, raqib klublarning ehtimoliy da’volari va eng xavflisi – homiy kompaniyalarining keskin reaksiyasi.
Etihad va Etisalat – markazdagi nomlar
Manchester City libosi va stadionida o‘z nomi turgan Etihad Airways liga qaroriga nisbatan keskin pozitsiya egallagan holda Premier League’ga qarshi huquqiy choralarni ko‘rib chiqayotgani xabar qilinmoqda. Aviakompaniya o‘zini har qanday noqonuniy tijoriy kelishuvlarga aloqador emas, deya ta’kidlaydi va tekshiruv jarayonida liga ular bilan umuman bog‘lanmaganini iddao qiladi.
Yana bir yirik homiy – BAA telekommunikatsiya giganti Etisalat – komissiya xulosalarida o‘ziga oid qismlarni “yolg‘on va tuhmat” sifatida baholagan. Har ikki kompaniya ham hozircha kutish rejimida: ular apellyatsiya natijasini ko‘rishni istamoqda, shundan keyin keyingi qadamlar bo‘yicha qaror qabul qilishlari kutilmoqda.
Bu fon Premier League uchun xavfli. Agar homiylar jiddiy sud jarayonlarini boshlab yuborsa, nafaqat City, balki butun liga obro‘si va moliyaviy barqarorligi savol ostida qolishi mumkin.
Klublar ovozi: 14 ta qo‘l, milliardlab xavf
19 noyabr, payshanba kuni London markazida klublar yig‘iladi. Ularning oldida ikki betlik taklif turadi – unda Manchester City, homiylar yoki aniq ayblovlar tilga olinmagan, biroq mazmuni hamma uchun ravshan: Premier League boshqaruvi o‘zini ehtimoliy shaxsiy da’volardan sug‘urtalamoqchi.
Taklif qabul qilinishi uchun 20 klubdan kamida 14 tasining roziligi zarur. Ovoz berish ortida esa murakkab siyosiy o‘yin yotadi: bir tomonda liga rahbariyatini himoya qilish zarurati, ikkinchi tomonda esa City ishidan manfaatdor yoki norozilik bildirayotgan raqib klublar.
The Times ma’lumotiga ko‘ra, hozirning o‘zida Manchester United va Tottenham kabi raqiblar komissiya xulosalaridan so‘ng umumiy qiymati qariyb 800 million funt bo‘lgan fuqarolik da’volariga tayyorgarlik ko‘rmoqda. Bu raqamlar fonida liga direktorlari uchun huquqiy “qalqon” masalasi yanada keskinlashadi.
Hozircha Premier League boshqaruv kengashiga kiruvchi chair Alison Brittain, shuningdek, non-executive director maqomidagi Mai Fyfield, Dharmash Mistry va Matthew Ryder KC uchinchi tomon da’volaridan himoya qiluvchi maxsus kafolatlarga ega emasligi aytilmoqda.
Apellyatsiya, sanksiyalar va xavfli ufq
Manchester City apellyatsiyasi muvaffaqiyatsiz yakunlansa, komissiya juda keng vakolatlarga ega: oddiy jarimalardan tortib ochkolarni olib qo‘yish, hatto klubni Premier League’dan chetlatishgacha bo‘lgan choralarni qo‘llashi mumkin. Har qanday sanksiya ustidan yana apellyatsiya berish huquqi saqlanib qoladi, ammo siyosiy va sport oqibatlari baribir ulkan bo‘ladi.
Bu jarayon fonida City maydonda ham o‘ziga o‘xshamayapti. Klub xalqaro tanaffusga uchta ketma-ket liga mag‘lubiyati bilan kirdi: Aston Villa, Brighton and Hove Albion va Nottingham Forest ustidan ochko olina olmadi. Natijada jamoa turnir jadvalida peshqadam Arsenal’dan olti ochkoga ortda qolmoqda.
Shunday bir pallada Manchester City nafaqat raqiblar bilan, balki tizimning o‘zi bilan kurashmoqda. Premier League esa o‘z tarixidagi eng keskin huquqiy sinov arafasida turibdi: bu mojaro oxir-oqibat kimning obro‘sini saqlab qoladi, kimnikini esa yillar davomida tiklab bo‘lmaydigan darajada zararlaydi?