UZB SPort

Tennis maydonida yangi AI sharhi: inqilobmi yoki haddan oshishmi?

Eng yuqori darajadagi tennis texnologiyaga allaqachon ko‘nikkan. 2006-yilda joriy etilgan Hawk-Eye elektron chiziq tizimi dastlab bahslar, hatto g‘azabli munozaralarga sabab bo‘lgan bo‘lsa-da, bugun deyarli shubhasiz qabul qilingan. Kimdir uni o‘yinni aniq va xolis qilgan deb maqtasa, boshqalar uchun u kortni insoniylikdan, xususan, bahsli to‘p uchun McEnroe uslubidagi portlashlardan mahrum etdi.

Bugun ATP darajasidagi turnirlarning atigi bir nechtasida chiziq hakamlari hanuz faol. Katta turnirlar orasida faqat Roland Garros elektron chiziq chaqiruvini qo‘llamaydi.

Fransiya ochiq chempionati direktori Amelie Mauresmo bunga aniq sabab ko‘rsatgan edi: loy kortlarda sinovlar shuni ko‘rsatdiki, tizim xatolardan xoli emas. Uning so‘zlariga ko‘ra, “mashina yuz foiz ishonchli emas”, shuning uchun ular hanuz inson hakamlariga tayanishni afzal ko‘rmoqda.

ATP va Infosys: kortga AI sharhi kirib keladi

ATP haftaning o‘zida Infosys bilan hamkorlikda sun’iy intellekt asosidagi jonli sharh tizimini ishga tushirdi. Sahna – mavsum yakunidagi eng nufuzli sahna, Nitto ATP Finals.

Rasmiy ma’lumotga ko‘ra, yangi tizim “har bir asosiy to‘rtta o‘yinlar jadvalidagi o‘yinda har bir ochko qanday yutilganini real vaqt rejimida, ma’lumotlarga boy sharh orqali ko‘rsatadigan innovatsion tizim” sifatida taqdim etildi. Ya’ni, nafaqat hisob, balki jarayonni ham raqamlar tilida “gapirtirish” maqsad qilingan.

Bu texnologiya faqat Nitto ATP Finals bilan cheklanmaydi. ATP 1000 darajasidagi barcha Masters turnirlarida ham u ishga tushiriladi: real vaqt statistikasi, o‘yin, set va butun uchrashuv bo‘yicha qisqa xulosalar, tomoshabin uchun oson tushunarli “rivoyat” – bularning barchasini AI taqdim etadi.

Savol esa tabiiy: bu sharhlar inson mutaxassisidan ustun bo‘ladimi? Javobni vaqt beradi. Ammo yanada keskinroq savol paydo bo‘ladi: nega bunday tizim umuman kerak edi?

Pul oqimi va brendlar talabi

So‘nggi yillarda ATP uchun markaziy hamkorlik shartnomalari oltin koniga aylandi. 2026-yilda markaziy hamkorlik daromadlari 49 foizga oshib, ilk bor 100 million dollarlik marrani ortda qoldirdi. Rasmiy izohga ko‘ra, bu o‘sishda Emirates, Infosys, Nitto, Lexus, Haier va Yokohama kabi uzoq yillik hamkorlarning hissasi katta bo‘lgan.

Bu raqamlar nimani anglatadi? Brendlar tennis muxlislariga chiqish uchun tobora ko‘proq pul to‘lashga tayyor. Ayniqsa, o‘zini “AI yetakchisi” sifatida ko‘rsatmoqchi bo‘lgan kompaniyalar.

Infosys ham aynan shunday kompaniya. Ularning o‘z ta’rifiga ko‘ra, “deyarli har bir bo‘limi” sun’iy intellekt bilan ishlaydi. ATP bilan yangi loyiha – jonli AI sharhi – bu nafaqat tennis uchun yangi xizmat, balki Infosys uchun ham “biz AI markazidamiz” degan signal.

ATP bosh biznes direktori Daniele Sano markaziy hamkorlik muvaffaqiyati butun Tour bo‘ylab foyda keltirayotganini ta’kidlab, hamkorlik daromadlarining 70 foizdan ortig‘i turnirlarga o‘zlari taqdim etayotgan huquq va faollik uchun to‘lanishini aytdi. Ya’ni, maydon chetida ko‘rinayotgan har bir brend, har bir texnologik yangilik – bu avvalo hamkorlik bitimlarining mahsuli.

Shu fon’da AI sharhining paydo bo‘lishi ham boshqa rangda ko‘rinadi: bu qanchalik tennis muxlislari uchun xizmat, qanchalik hamkor brend kun tartibi uchun sahna?

Muxlislar javobi: sovuq qabul va keskin savollar

ATP yangi AI sharhini katta shov-shuv bilan e’lon qildi, xususan, ijtimoiy tarmoqlarda. Lekin raqamlar va press-reliz tilidan farqli ravishda, kort ortida o‘tirgan asosiy auditoriya – muxlislar – bu g‘oyani iliq kutib olmadi.

ATP’ning Instagram sahifasida e’lon qilingan post izohlarida kayfiyat bir xil: keskin salbiy. “Hech kim buni so‘ramagan edi!”, “Booooo no one asked for this!” kabi izohlar yuzlab layklar yig‘moqda. Tennis ixlosmandlari uchun sharh – bu ko‘p yillik tajriba, ovoz, kayfiyat, kulgi va tanqid aralashgan tirik jarayon. Uni algoritmga topshirish g‘oyasi ko‘pchilikka yoqmayapti.

Hawk-Eye vaqt o‘tishi bilan qabul qilindi, chunki u adolat hissini kuchaytirdi. AI sharhi esa hozircha ko‘proq savol tug‘dirmoqda: bu haqiqatan ham o‘yin tushunilishini chuqurlashtiradimi yoki shunchaki ekran chetiga qo‘shilgan yana bir “sponsorlashgan funksiya” xolosmi?

Kort kelajagi: raqamlar ovozdan ustun keladimi?

ATP va Infosys uchun bu loyiha – texnologik taraqqiyot, yangi daromad oqimlari, brendlar bilan yanada mustahkam aloqalar demakdir. Lekin tribunadagi muxlis uchun asosiy mezon oddiy: tennisni tomosha qilish yanada maroqli bo‘ladimi yoki yo‘q?

Hawk-Eye bahslarni kamaytirdi, lekin shu bilan birga kortdagi dramatik lahzalar, insoniy xato va g‘azabni ham qisqartirdi. AI sharhi esa endi yana bir chiziqni o‘chirish arafasida turibdi: sharhlovchi ovozining o‘ziga xosligini.

Savol ochiq qoladi: tennis kelajagini algoritmlar tili belgilaydimi yoki muxlislar ovozi baribir ustun keladimi?