2025 Afrika Kubogi finali: hukm sanasi aniqlandi
2025 yilgi Africa Cup of Nations finali atrofidagi eng keskin mojaro sahnani yana sud zaliga ko‘chirdi. Sport arbitraji sudi — Court of Arbitration for Sport (CAS) — Marokash va Senegal o‘rtasidagi bahsli final bo‘yicha eshituv sanasini e’lon qildi. Endi butun Afrika 8 oktyabr kuni Lozannadagi qarorni kutadi.
Lozanna – chempion kim bo‘lishini hal qiladigan manzil
CAS bugun, juma kuni tarqatgan rasmiy bayonotida eshituv 8 oktyabr kuni, sudning Shveysariyadagi bosh qarorgohida o‘tkazilishini tasdiqladi. Senegal Futbol Federatsiyasi apellyatsiyani 25 mart kuni kiritgan edi. O‘sha kundan beri qit’a futboli havoda osilib qoldi.
Bu e’lon bilan birga ijtimoiy tarmoqlarda aylanib yurgan, “hukm yaqin kunlarda chiqadi” degan mish-mishlar ham keskin rad etildi. Matbuot allaqachon eshituv sentyabr–oktyabr oralig‘ida bo‘lishini taxmin qilgan, CAS bugun aynan shu taxminlarni mustahkamladi, xolos.
Senegalning talabi aniq: Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) qarorini bekor qilish. CAF Senegalni finalni tark etgan deb topgan va Marokashga 3:0 hisobida texnik g‘alaba berib, chempionlikni ham Rabotga yo‘naltirgan.
Senegal bunga rozi emas. Ular CASga yuborgan shikoyatida nafaqat CAF sanksiyasini bekor qilishni, balki o‘zlarini 2025 Africa Cup of Nations chempioni sifatida tan olishni so‘ramoqda.
Tezlashtirilgan tartib bo‘lmaydi, eshiklar yopiq
CAS bayonotiga ko‘ra, tomonlar ishni tezlashtirilgan tartibda ko‘rishga rozi bo‘lmadi. Demak, ish sudning odatdagi protsessual taqvimi bo‘yicha yuradi. Tezkor hukm, shoshilinch qaror – bularning bari kun tartibidan chiqarildi.
Eshituv sanasi barcha tomonlar bilan kelishilgan holda belgilandi. Hech bir ishtirokchi ochiq eshituvni talab qilmadi, shu bois Lozannadagi majlis yopiq eshiklar ortida o‘tadi. Tomoshabinlar yo‘q, kameralar yo‘q, faqat huquqshunoslar, dalillar va keskin savollar.
Eshituv yakunlangach, hakamlar hay’ati maslahatlashuvga kiradi. Yakuniy hukm esa keyinroq e’lon qilinadi. CAS hozircha qaror sanasini belgilay olmayotganini aniq aytdi va eng muhimi – 8 oktyabr kuni, eshituv o‘tkazilgan zahoti hech qanday hukm chiqmasligini alohida ta’kidladi.
CAS ogohlantiradi: mish-mishlar emas, faqat rasmiy so‘z
Bu ish atrofidagi shov-shuv fonida CAS yana bir bor pozitsiyasini qat’iy bildirdi. Sud internetdagi yolg‘on va noaniq xabarlardan ogoh bo‘lishga chaqirdi, faqat o‘zining rasmiy kanallaridan chiqqan ma’lumotlarga ishonish mumkinligini eslatdi.
Har qanday rasmiy e’lon sudning rasmiy saytida paydo bo‘ladi. CAS akkreditatsiyadan o‘tgan OAV vakillarini barcha savollarni sudning matbuot xizmatiga yo‘naltirishga undadi.
Bu ogohlantirish bejiz emas. Oy boshida CAS Senegal foydasiga qaror chiqargani haqidagi mish-mishlarni allaqachon rad etgan edi. O‘sha payt fan-platformalarda “Senegal chempion bo‘ldi” degan gaplar aylanar, lekin sud bunga bir og‘izda nuqta qo‘ygan: hech qanday hukm hali yo‘q.
Finalni portlatgan lahza: penalti, maydonni tark etish va “3:0”
Mojaroning ildizi – finalning o‘zida. 17 mart kuni CAF apellyatsiya qo‘mitasi ilk instansiya qarorini bekor qildi, Senegalni unvonidan mahrum qildi va chempionlikni Marokashga texnik tarzda topshirdi.
Nima bo‘lgandi o‘zi?
Qo‘shimcha bo‘limda hakam Marokash foydasiga penalti belgilaydi. Senegal futbolchilari bunga norozilik bildirib, qisqa muddatga maydonni tark etadi. Tanaffus, bosim, keskinlik. Shunga qaramay, penalti baribir bajariladi – va u kiritilmaydi. Oradan ko‘p o‘tmay, Senegal Bab Gaye orqali gol uradi.
Tabloda o‘yindagi vaziyat bir tarafga, kabinetdagi qaror boshqa tarafga ishladi. Marokash penalti urmasdan turib, CAF qarori bilan 3:0 hisobida g‘olib deb topildi. Apellyatsiya qo‘mitasi Senegalning maydonni tark etishini qoida buzilishi sifatida baholadi va shu asosda natijani “3:0” qilib yozdi.
Senegal Futbol Federatsiyasi bu qarorni keskin rad etdi. Ular buni “adolatga zid” va “ma’muriy o‘g‘irlik” deb atadi va chempionlikni qaytarib olish uchun ishni CASga olib chiqdi.
Afrika ikki ssenariy orasida
Endi esa hammasi Lozannadagi uch hakam qo‘lida. Afrika futboli tarixidagi eng bahsli final taqdiri bitta eshituvga tiqilgan.
Variantlar atigi ikita.
- Birinchisi: CAS CAFning 17 martdagi qarorini kuchida qoldiradi. Bunday bo‘lsa, Marokash 2025 Africa Cup of Nations chempioni sifatida qoladi, Senegal esa o‘zini o‘g‘irlangan deb his qilishda davom etadi.
- Ikkinchisi: sud sanksiyani bekor qiladi, maydondagi natijani tiklaydi va unvonni Senegalga beradi. Bu holda qit’a futboli tarixida noyob holat yuz beradi – chempionlik sud zalida, orqaga qaytgan qaror bilan belgilanadi.
Afrika futboli uchun savol endi juda keskin: chempionni maydon belgilaydimi yoki protokol? 8 oktyabrga borib, javobga bir qadam qoladi.
