Hürzelerning isyoni: Brightonning Arsenal ustidan g‘alabasi
Mart oyining boshida, Londonning sovuq oqshomlaridan birida, Fabian Hürzeler matbuot zaliga g‘azabni zo‘rg‘a yashirgancha kirib kelgandi. Uning jamoasi Arsenalga 0:1 hisobida yutqazdi, lekin raqamlar boshqa haqiqatni aytardi. To‘p nazorati, zarbalar, pressing, ritm – hammasida Brighton & Hove Albion ustun edi. Faqat bitta narsa yetishmadi: gol.
“Bugun faqat bitta jamoa futbol o‘ynashga harakat qildi”, degandi u o‘shanda.
O‘sha so‘zlar Angliyada kunlab muhokama qilindi. Hürzeler esa shu bilan cheklanib qolmadi – u bevosita Mikel Arteta falsafasini, qimmatbaho yulduzlardan qurilgan London klubining o‘yin uslubini nishonga oldi. Uningcha, Premyer-ligani boshqarayotgan jamoa bundan ko‘ra ko‘proq taklif qilishi kerak edi.
U shunday degandi: “Men hech qachon shunday uslubda g‘alaba qozonishga urinadigan murabbiy bo‘lmayman. Agar ular chempion bo‘lishsa, hech kim qanday uslubda yutganini so‘ramaydi. Ular g‘alaba uchun hamma narsani qilishayotganini aniq his qilasiz. Lekin agar men sizlardan: ‘Rostdan ham bu o‘yindan zavq oldingizmi?’ deb so‘rasam, ehtimol faqat bitta kishi qo‘l ko‘tarardi – u ham bo‘lsa katta Arsenal muxlisi. Boshqa hech kim emas”.
O‘sha paytda bu gaplar ko‘proq provokatsiyaga o‘xshardi. Endi esa ular mantiqiy yakunini topdi.
Falmerdagi hisob-kitob: 3:0 va taktik dars
Oradan yarim yilga yaqin vaqt o‘tdi. Hürzeler yozda Brighton bosh murabbiyi bo‘lib tayinlanganida, klub unga besh yillik shartnoma uzatdi. Rahbariyat yaxshi bilar edi: bu murabbiyning g‘oyalari tezda emas, bosqichma-bosqich ishlay boshlaydi. Dastlabki oylar ham shuni tasdiqladi – himoya chizig‘i zaif, texnik jihatdan kuchli raqiblar esa bu kamchilikni ayamasdan jazolardi.
Ammo vaqt o‘tishi bilan nemis mutaxassisi hujum va mudofaa o‘rtasida muvozanat topdi. Va o‘tgan hafta, taqdir hazil qilgandek, aynan Arsenal bu o‘zgarishlarning to‘liq kuchini his qildi. Falmer Stadiumdagi 3:0 hisobidagi g‘alaba nafaqat yirik natija, balki sof taktik mahorat namoyishi bo‘ldi.
O‘yin ilk daqiqalardan boshlab bir yoqlama tus oldi. Brighton raqibni nafas olishga ham qo‘ymadi. Oldingi chiziq Arsenal himoyachilarini deyarli o‘z jarima maydonlarigacha siqib chiqdi. Oddiy uzatma yo‘llari yopildi, to‘p egasi atrofida doim son ustunligi yaratildi. Oxiri London klubi uchun bitta yo‘l qoldi – baland uzatma.
Bu esa Hürzeler uchun aynan kerak narsa edi.
Dastlabki 15 daqiqada David Raya yettita pasdan uchtasini manzilga yetkaza olmadi. Sabab bitta: Brighton uni ham, markazni ham shafqatsiz bosim ostida ushlab turdi. Raqib darvozabonida ko‘pincha faqat yon chiziqdagi Jurrien Timber yoki Riccardo Calafiori tomon xavfli bo‘lmagan pas, yoki markaziy doiraga umidsiz baland uzatma varianti qolardi. Ikkalasi ham Hürzeler tuzog‘iga juda mos kelardi.
Natija? Raqib uchinchi zonasida to‘qqiz marta to‘pni qaytarib olish. Bu – 2023-yil dekabridan beri Arsenalga qarshi qayd etilgan eng yuqori ko‘rsatkich (o‘shanda Liverpool ham xuddi shuncha bo‘lgan). Umuman olganda, joriy mavsumda Brighton raqib uchinchi zonasida 35 marta to‘pni egallab oldi. Bu – butun Premyer-ligada eng yaxshi ko‘rsatkich. Ikkinchi o‘rindagi Evertondan sakkizta ko‘proq.
Hürzeler buni shunchaki taktika deb emas, butun jamoaning ruhiy darajasi deb ta’rifladi.
“Hal qiluvchi jihat shunda bo‘ldiki, har bir futbolchi yakkama-yakka kurashga kirar ekan, ortida sherigi borligiga ishondi”, dedi u. “Bitta o‘yinchi yutqazsa, darrov keyingisi paydo bo‘lardi. Savol shunda: maydonda bir-biringizga tayanasizmi? Bir-biringizga ishonasizmi? Standart vaziyatlarda kim nima qilishini aniq biladimi? Har bir lahzada hushyor va to‘liq e’tibor bilan o‘ynaysizmi?”
Bu savollarga hozircha Brighton ichkarisida “ha” degan javob bor.
Eng kuchli hujum, mustahkam orqa chiziq
Brightonning raqamlari ham buni tasdiqlaydi. Besh turdan keyin jamoa ligadagi eng sermahsul hujumga ega: 16 gol. Premyer-liga tarixida ilk besh turda bundan ko‘proq gol urgan yagona jamoa – 2022/23-yilgi Manchester City (19 gol).
Orqa chiziqda ham sezilarli sakrash. Joriy mavsumdagi sakkizta rasmiy o‘yinda besh marta “quruq” o‘yin. O‘tgan mavsumda shu ko‘rsatkichga erishish uchun ikki baravar ko‘p o‘yin kerak bo‘lgandi. Hürzeler buni sodda qilib tushuntiradi: “Eng muhimi – orqada gol o‘tkazmaslik”.
Arteta ham raqibning bu darajadagi bosimini tan oldi. U “birinchi avtodan tashlash”dayoq Brightonning ekstremal pressingini sezganini aytdi. “O‘z maydonimizda texnik xatolar qildik; odamga-odam qarshi vaziyatlardan chiqish uchun zarur bo‘lgan o‘yin prinsiplari umuman ishlamadi. Doim himoyalanib yurishga majbur bo‘ldik”, dedi u.
Bu so‘zlar Falmerdagi voqealarni qisqa va aniq tasvirlab berdi.
Hürzeler mozaikasi: to‘g‘ri futbolchilar, to‘g‘ri rollar
Yoz va qish transfer oynalarida Brighton asta-sekin, lekin juda aniq reja asosida jamoani qayta qurdi. Hürzelerga mos bo‘lgan, aynan uning talablariga javob beradigan futbolchilar olib kelindi.
Masalan, transfer oynasi yopilishidan sal oldin VfB Stuttgartdan kelgan Chema Andres. U – raqib himoyasidan uchirilgan baland to‘plarni tezda qaytarib olish uchun ideal tip. Bo‘yi deyarli ikki metr, havoda kuchli, yerda ham qadamini tez tashlaydi. Agar oldingi pressing ishlamasa, u orqa chiziqda qarshi hujumlarga qarshi “sug‘urta” bo‘lib turadi.
Yozda Tottenham Hotspurdan 55 million yevroga kelgan, sobiq Hamburg futbolchisi Luka Vuskovic esa qisqa muddat ichida asosiy tarkibning ajralmas bo‘lagiga aylandi. Ularning har ikkisi ham Hürzeler sxemasida hal qiluvchi bo‘g‘in.
Lekin bu jamoaning yuragi boshqa joyda urmoqda. U – Pascal Groß.
Pascal Groß: yaxshi vino kabi
35 yoshli, sobiq Germaniya terma jamoasi a’zosi Borussia Dortmundda chetga surilib borayotgan paytda qishki transferda janubiy sohilga yo‘l oldi. Ko‘pchilik buni faoliyat yakuniga yaqin “so‘nish” bosqichi deb o‘ylagan bo‘lishi mumkin. Hozir esa u Premyer-ligada to‘purarlar poygasini boshqarib turibdi.
Besh turdan so‘ng: uchta gol, to‘rtta golli uzatma. Orqasida kimlar qolmoqda? Erling Haaland, Florian Wirtz va boshqa yulduzlar.
Arsenal ustidan 3:0 hisobidagi g‘alabada ham aynan Groß sahnani ochdi – 31-daqiqada hisobni ochdi, 57-daqiqada esa Chema Andresning goliga assist berdi.
U “kicker” nashriga bergan intervyusida bu portlashning sabablarini aniq sanab o‘tdi: “O‘zimni juda yaxshi, juda qulay his qilyapman. Jismoniy tayyorgarlik, tajriba va Fabian Hürzeler bilan ishlashning yaxshi uyg‘unligi bor. U meni kuchli tomonlarim yuzaga chiqadigan rolga qo‘yayotgan murabbiy”.
Asosiy farq – hujum uchinchi zonasidagi erkinlik. Groß endi ko‘proq oldinga intiladi, o‘yin ritmini o‘zi belgilaydi, pressingdan keyingi “ikkinchi to‘p”larni yig‘ib oladi. Uning so‘zlari Hürzeler talablariga juda mos keladi: “Ba’zi gollarimiz uchun pressingimiz va natijada yuqorida to‘pni qaytarib olishimizga qarzdormiz. Umuman olganda, biz juda ko‘p vaziyat yaratamiz”.
Hürzeler esa shogirdini qisqa, ammo juda obrazli ta’riflaydi: “U yaxshi vino kabi. Qanchalik qarisa, shunchalik yaxshi bo‘lyapti”. Uningcha, Groß maydonda statistikaga sig‘maydigan ishlarni qiladi. Mashg‘ulotlarda esa yana bir fazilati yaqqol ko‘rinadi – jamoa ichidagi ijtimoiy muvozanatni ushlab turish qobiliyati.
“Bizda juda ko‘p millatlar, turli mentalitetlar bor, u esa bularning barchasini his qiladi”, – deydi murabbiy. Aynan shunday futbolchi yuqori pressing, yuqori talab va yuqori bosim ostidagi jamoani bir butun qiladi.
Arteta qo‘l uzatadi, Brighton esa jadvalga qaraydi
Falmerdagi 3:0dan so‘ng Brighton uchinchi g‘alabasini qo‘lga kiritdi va jadvalda uchinchi o‘ringa ko‘tarildi. Bu safar Hürzeler matbuot zalida o‘sha mart oyidagi kabi portlamadi. Bunga hojat ham yo‘q edi. Arsenal to‘liq uning o‘yin rejasiga tushib qoldi, 90 daqiqa davomida deyarli hech qanday javob topa olmadi.
Endi so‘z navbati Artetaga keldi. U bu safar kesatiq va istehzoni chetga surdi. O‘sha paytdagi “javob zarbasi” o‘rnini hurmat egalladi.
“Men bu yerda o‘z fikrimni aytish, klubimni himoya qilish va futbolchilarimdan maksimalini olish uchun turibman. O‘sha voqea ortda qoldi. Bu o‘tmishda. Men Fabian va uning erishgan natijalariga ulkan hurmat bilan qarayman. Uning qo‘l ostidagi Brighton qilayotgan ishlar – haqiqatan ham e’tiborga molik”, dedi u.
Bir paytlar “faqat bitta jamoa futbol o‘ynadi” degan murabbiy endi raqibidan ochiq tan olinishni eshitdi. Futbolning go‘zalligi ham shunda: maydondagi to‘qnashuvlar, mikro-mojarolar, taktika va g‘urur oxir-oqibat natijaga bo‘ysunadi.
Savol esa endi boshqacha: bu Brighton qanchaga yetadi? Yoki aniqroq so‘rasa bo‘ladi – Hürzelerning bu isyoni Premyer-ligada yangi kuch markazini yaratadimi?
