2026-yilgi Formula 1 finali Yevropaga ko‘chishi mumkin
2026-yilgi Formula 1 finali Yevropaga ko‘chishi mumkin: Domenicali chiziqni chizdi
Formula 1 rahbari Stefano Domenicali 2026-yilgi mavsum taqvimi atrofidagi eng nozik savolga aniq chiziq tortdi: agar Yaqin Sharqdagi mojaro Qatar va Abu Dhabi bosqichlarini o‘tkazishga yo‘l qo‘ymasa, chempionat yakuni Yevropada bo‘ladi.
U F1 OAV vakillari bilan suhbatda yakuniy qaror “sentyabr o‘rtalariga qadar” qabul qilinishini ma’lum qildi.
“Bugungi kunda Qatar va Abu Dhabi poygalari tasdiqlangan, — dedi Domenicali. — Biletlar allaqachon sotib bo‘lingan. Bu sportimiz dunyo boshidan kechirayotgan muammolardan ham kattaroq bo‘lib ulg‘ayayotganining ajoyib isboti.
“Lekin, agar vaziyat biz kutgandek barqarorlashmasa, sentyabr o‘rtalarigacha qaror qilamiz. Agar bu imkonsiz bo‘lib qolsa, mavsum Yevropada yakunlanadi. Boshqa joyga bora olmaymiz.”
Imola – asosiy nomzod
61 yoshli rahbar final manzili haqida batafsil gapirmadi, lekin paddokda bitta nom boshqalardan balandroq yangrayapti: Italiyadagi Imola.
Bu tanlov bejiz emas. Tashkilotchilar allaqachon Bahrayn va Saudiya Arabistoni bosqichlarini bekor qilishga majbur bo‘ldi – ular aprelga rejalashtirilgan edi, ammo AQSh–Isroil–Eron o‘rtasidagi urush mintaqani beqarorlashtirdi.
Shanba-yakshanba kunlari sport rahbariyati Bahrayn o‘rniga sentyabrda poyga o‘tkazish uchun Malayziya bilan kelishuvga erishganini e’lon qildi. Bu Formula 1’ni tijoriy shartnomalarda ko‘zda tutilgan 21 ta Gran-priga yetkazadi. Lekin Domenicali Las Vegas Grand Prix’dan (21 noyabr) keyin ham yana bir bosqich bo‘lishini istayapti.
Las-Vegasni “ikki baravar qilish” rad etildi
Stsenariy oddiy edi: Las-Vegasda ketma-ket ikki hafta oxiri poyga, tomoshabinlar, shou, pul. Lekin Domenicali bu g‘oyani rad etganini ochiq aytdi.
“Las-Vegasda ikki marta poyga o‘tkazish imkoniyati bor edi, — dedi u. — Lekin biz u yerda qurayotganimizni qadrsizlantirib, o‘sib kelayotgan durdonani buzishni xohlamaymiz.
“Yana bir jihat bor: o‘sha davrda AQShda biz NFL bilan tomoshabinlar uchun kurashamiz. Bu juda katta sport. U muxlislar e’tiborining katta qismini tortib oladi. Biz o‘zimizni ularning soyasiga tushirib qo‘yadigan holatdan qochishimiz kerak.”
Kelasi yil ochilish poygasi yana Bahraynga qaytishi rejalashtirilgan. So‘nggi ikki yil davomida start Avstraliyaga ko‘chirilgandi – bunga Ramazon taqvimi sabab bo‘lgan.
Domenicali ta’kidlashicha, agar urush davom etsa, 2027-yil taqvimi uchun ham zaxira variantlar allaqachon chizib qo‘yilgan.
“So‘nggi hisobda kuzda taqdim etiladigan taqvim odatdagi rejaga o‘xshash bo‘ladi, — dedi u. — Lekin agar Yaqin Sharqdagi vaziyat hal bo‘lmasa, boshqa variantlarimiz bor. Yil oxiri shu borada ‘trigger’ bo‘ladi.”
U bu muqobil rejalar baribir 24 ta mamlakat maqsadini saqlab qolishini urg‘uladi.
Yangi dvigatellar, eski bahslar
2026-yilda joriy etilgan, ichki yonuv va elektr quvvatining deyarli 50–50 nisbatdagi gibrid dvigatellari haydovchilar orasida qizg‘in bahslarni qo‘zg‘atdi. Ularning shikoyati oddiy: mashinani chegarada haydash zavqi kamaygan.
Sabab – batareyani doimiy zaryadlash zarurati. Bu tez burilishlarni ikki karra cheklab qo‘yyapti, ularni Fernando Alonso ta’riflaganidek, “zaryadlash bekatlari”ga aylantiryapti.
Domenicali esa boshqa manzarani ko‘ryapti.
“Trekda juda ko‘p harakat bor. Odamlar bundan zavqlanyapti. Ular bo‘layotgan voqealarga e’tibor qaratishgan, — dedi u. — Ular texnologiyamizni, ‘clipping’ degan tushunchalarni yoki boshqa tafsilotlarni tushunmaydi. Bu bizning keng muxlislar bazamiz uchun juda texnik. Shuning uchun trekdagi effekt ular uchun juda ijobiy bo‘ldi.”
Shunga qaramay, u keyingi ikki mavsumda energiya tiklash tizimlarining haydash uslubiga ta’sirini kamaytirish bo‘yicha choralar ko‘rilayotganini “sport uchun to‘g‘ri qadam” sifatida tan oldi.
Haydovchilarga xonada gapirish taklifi
Max Verstappen, Lando Norris va boshqa haydovchilarning ochiq tanqidlari fonida Domenicali ularni “konstruktiv” bo‘lishga chaqirganini ham yashirmadi.
“Biz hech kimning og‘zini yopish uchun bu yerda emasmiz, — dedi u. — Motorsportning go‘zalligi shundaki, har kimning o‘z fikri bor. Lekin fikr – bu fikr xolos. Men bunday masalalarni to‘rt devor orasida muhokama qilib, yechim topishni afzal ko‘raman.”
2030-yil va V8 bahsi
Yangi gibridlar atrofidagi shov-shuv FIA prezidenti Mohammed Ben Sulayem uchun eshik ochdi. U 2030 yoki 2031-yilda tabiiy havo yutadigan V8 dvigatellariga qaytish rejasi ustida turibdi.
Ben Sulayem 2031-yilga kelib o‘z xohishini bir tomonlama joriy qilish bilan ham tahdid qilgan. Chunki o‘sha paytga borib barcha jamoa shartnomalari tugaydi va FIA texnik reglamentni istagandek o‘zgartirish huquqiga ega bo‘ladi.
Domenicali esa yo‘lni boshqa tomonga burishga urinmoqda. Uning aytishicha, yil oxirigacha keyingi avlod dvigatellari bo‘yicha dastlabki konsepsiya tayyor bo‘ladi.
“Kelajak reglamentining bosh maqsadi – imkon qadar soddalashtirish, — deydi u. — F1’ni yengilroq sinfga olib tushish, barqaror yoqilg‘i bilan ishlash, albatta, elektrifikatsiyani saqlab qolish va shu asosda, ayniqsa ma’lum rejimlarda, haydovchilarga imkon qadar qattiq bosishga sharoit yaratish.”
U yil yakuniga borib jamoalar bilan muhokama qilishga tayyor “paket” bo‘lishiga ishonyapti.
Bu yerda ikkita yo‘l bor. Agar hamma 2031-yildagi tabiiy sikl tugashini kutsa, FIA o‘sha paytda butunlay yangi reglamentni stolga qo‘yishi mumkin bo‘ladi. Jamoalar xohlasa – qo‘shiladi, xohlamasa – yo‘q.
Agar hozirdan konsensus topilsa, yangi qoidalarni muddatidan oldin joriy qilish uchun boshqaruv modelini jamoalar va ishlab chiqaruvchilar bilan kelishib olish kerak bo‘ladi.
Suhbatlar allaqachon qizigan. Har bir ishlab chiqaruvchi o‘z manfaatini oldinga suryapti, lekin Domenicali yil oxirigacha “kelajak uchun to‘g‘ri paket”ni yig‘ib chiqish mumkinligiga ishongan.
V8 – ha, lekin turbo va elektrsiz emas
Dvigatel ishlab chiqaruvchilarning aksariyati V8 arxitekturasiga qaytish g‘oyasiga yomon qarayotgani yo‘q. Lekin Mercedes va Audi turbochargerni saqlab qolishni qat’iy istayapti. Muzokaralar ham aynan shu yo‘nalishda ketayotgani aytilmoqda.
Shuningdek, yo‘l texnologiyalari bilan bog‘liqlikni yo‘qotmaslik uchun elektr quvvatining sezilarli ulushi saqlanib qolishi kutilmoqda.
Endi asosiy savol bitta: Formula 1 kelasi o‘n yillikni qanday qarshi oladi – Yevropada yakunlanadigan mavsum, yengilroq bolidlar va haydovchilarga yana to‘liq hujum qilish imkonini beradigan texnika bilanmi, yoki siyosat va mojarolar sportning eng yuqori pog‘onasini ham chalg‘itib qo‘yadimi?
