2026 yilgi jahon chempionati: unutilmas lahzalar va bahslar

Shimoliy Amerikaga yoyilgan, 48 jamoali yangi format. Turnir boshlanishidan oldin ham 2026 yilgi jahon chempionati “tarixdagi eng kattasi” sifatida ta’riflangan edi. Maydonda ham, maydon tashqarisida ham shovqin kam bo‘lmadi: ertakdek hikoyalar, siyosiy aralashuvlar, rekordlar va g‘azablangan muxlislar. Yil yakunida esa bir nechta epizodlar alohida sahifaga aylanib bo‘ldi.

Kichik orolning katta yuragi: Cape Verde sahnaga chiqdi

15 iyungacha dunyoning ko‘p joyida Cape Verde nomi futbol xaritasida deyarli ko‘rinmas edi. Turnir tugaganda esa bu jamoa millionlab muxlislar xotirasida qoldi.

Debyut o‘yinda ular bo‘lajak chempionlar — Ispaniya bilan to‘qnash keldi va ko‘pchilik kutgan holda mag‘lub bo‘lmadi. 0:0. Ammo bu oddiy durang emasdi, bu haqiqiy jasorat edi. 40 yoshli Vozinha jahon chempionatida ilk o‘yinidayoq “quruq” o‘yin o‘tkazgan eng yoshi katta darvozabon sifatida tarixga kirdi. Uning har bir seyviga, har bir sakrashiga tribunalar tik turib olqish berdi.

Cape Verde bunga bir martalik portlash sifatida qarab qolmadi. Keyingi ikki bahsda ham ular taslim bo‘lmadi: Urugvay bilan 2:2, Saudiya Arabistoni bilan 0:0. Uchta o‘yin, uchta durang — va ilk ishtirokidayoq pley-off yo‘llanmasi. Turnirga “kichik” kelgan orol davlati katta yuragi bilan jahonni hayratga soldi.

Norvegiya qaytishi va Viking eshkagi

Norvegiya jahon chempionatiga 28 yillik tanaffusdan so‘ng qaytdi. Qaytish esa shov-shuvsiz o‘tmadi. Erling Haaland boshchiligidagi jamoa guruh bosqichini tushdek boshladi: Iroq va Senegal ustidan g‘alabalar, faqat Fransiyaga qarshi yakuniy uchrashuvdagi mag‘lubiyat ularning kayfiyatini buzishga ulgurmay, pley-offga yo‘lni allaqachon ta’minlab bo‘lgandi.

Norvegiya shu yerda to‘xtab qolmadi. Avval Kot-d’Ivuar, so‘ng esa besh karra chempion Braziliyani taslim etishdi. Har bir g‘alabadan so‘ng esa bir xil manzara: futbolchilar va muxlislar birgalikda “Viking Row” — xayoliy Viking kemasida eshkak eshish marosimini ijro etishdi. Bu raqs tezda turnir ramziga aylandi.

Ijtimoiy tarmoqlar Viking eshkagi videolari bilan to‘lib ketdi. New York’dagi Times Square maydonida, stadionlar tashqarisida, Oslo ko‘chalarida — hamma joyda bir xil ritm, bir xil harakat. Norvegiya nihoyat chorak finalda Angliyaga yutqazdi, ammo ularning qaytishi va bayrami turnir tarixida alohida sahifa bo‘lib qoldi.

39 yoshli Messi: vaqtga qarshi yugurish

Ko‘pchilik futbolchilar 39 yoshga kelib karerasini sekin-asta yopishga tayyorlanadi. Lionel Messi esa boshqa yo‘lni tanladi — u vaqtning o‘ziga qarshi yugurdi.

Qatardagi zafarli chempionlikdan to‘rt yil o‘tib, u yana Argentina yuragiga aylandi. Albiceleste yana finalga chiqayotgan bo‘lsa, bu safar ham sahnaning markazida Messi turardi. U turnirni sakkizta gol bilan yakunlab, “Oltin butsa” poygasida Fransiya yulduzi Kylian Mbappe’dan atigi ikki gol ortda qoldi.

Yo‘l-yo‘lakay Messi yana bir rekordni sindirdi: Miroslav Klose’dan o‘tib, jahon chempionatlari tarixidagi eng sermahsul to‘purar bo‘ldi. To‘g‘ri, uchinchi o‘rin uchun o‘yinda Mbappe Angliyaga qarshi ikkita gol urib, umumiy hisobda yana bir pog‘ona oldinga chiqdi. Endi Messi hisobida 21 ta, Mbappe’da esa bitta ko‘proq gol bor. Lekin bu raqamlar ham Messining 39 yoshda ko‘rsatgan ta’sirini to‘liq ifodalay olmaydi.

Eng yorqin misol — Angliyaga qarshi yarim final. Argentina birinchi bo‘limda zarba yedi, ammo ikkinchi bo‘limda Messi sahnaga chiqdi: ikkita golli uzatma, 2:1 hisobidagi ajoyib qaytish. Butun o‘yin davomida u ritmni boshqardi, tempni belgiladi, jamoadoshlariga yo‘l ochdi. Turnirdagi to‘rtta golli pas bilan u assistentlar ro‘yxatida ikkinchi pog‘onani bo‘lishib oldi, undan uchta ko‘rsatkich bilan faqat Fransiya vakili Michael Olise o‘tib ketdi.

Trump, Balogun va bekor qilingan diskvalifikatsiya

Bu jahon chempionatida mojarolar ham yetarlicha bo‘ldi. Eng qizg‘in bahslardan biri esa Folarin Balogun atrofida yuzaga keldi.

AQSh hujumchisi olgan qizil kartochka tufayli 1/8 finalda Belgiya bilan o‘yinni o‘tkazib yuborishi kerak edi. Ammo FIFA kutilmaganda diskvalifikatsiyani to‘xtatib turish qarorini chiqardi va Balogunga maydonga qaytish imkonini berdi. Bu qaror ortida esa Oq uyning soyasi ko‘rinib qoldi.

AQSh prezidenti Donald Trump Gianni Infantino bilan bog‘langanini va ishni qayta ko‘rib chiqishni so‘raganini ochiq aytdi. U Balogunni “bizning eng yaxshi futbolchimiz” deb atab, uning jazolanishini “adolatdan yiroq” deb baholadi. Infantino boshchiligidagi FIFA oxir-oqibat hujumchini o‘yinga qo‘yishga ruxsat berdi.

Yevropa futbol uyushmasi UEFA bunga keskin javob qaytardi. Ular FIFA “qizil chiziqni bosib o‘tdi”, deb bayonot berdi va bu holat sport uchun kengroq oqibatlarga olib kelishi mumkinligini ta’kidladi. Balogun Belgiya bilan o‘yinda start tarkibiga qaytdi, lekin bu safar siyosiy bosim natijani o‘zgartira olmadi: Belgiya mezbonlarni 4:1 hisobida yanchib tashladi.

Mbappe va senator Amarilla o‘rtasidagi so‘z jangi

Fransiya — Paraguay o‘yini maydonda ham, undan keyin ham tinch o‘tmadi. Kylian Mbappe penaltidan gol urib, Les Bleus uchun 1:0 hisobidagi og‘ir g‘alabani ta’minladi. Asl jang esa ijtimoiy tarmoqlarda boshlandi.

Paraguay senatori Celeste Amarilla X’da irqchilikka yo‘g‘rilgan postlar qoldirib, Mbappeni “fransuz bo‘lishga urinayotgan mustamlaka kamerunligi” va “yozishni o‘rganmagan qo‘pol” deb haqorat qildi. U hatto o‘yin tugagach, Paraguay futbolchilari Mbappeni shapaloqlashi kerak edi, degan gaplarni yozdi.

Bu safar Mbappe sukut saqlamadi. U senatorni keskin ohangda javob bilan nishonga oldi, nafaqat o‘zini, balki Paraguay futbolchilarini ham himoya qildi. U Amarillani “lavozimiga noloyiq” deb atab, uning fikrlari Paraguay xalqini emas, faqat o‘zini ifodalayotganini ta’kidladi.

Fransiya prezidenti Emmanuel Macron hamda FIFA prezidenti Infantino Mbappeni qo‘llab-quvvatladi. Amarilla esa bosim ostida ba’zi so‘zlaridan afsuslanishini aytdi, postlarni o‘chirib tashladi, lekin hamma gaplaridan voz kechmadi. Siyosat va irq masalalari yana bir bor jahon chempionati sahnasiga bostirib kirdi.

Chipta narxlari, to‘lib-toshgan stadionlar va uch daqiqalik tanaffuslar

Turnir boshlanishidan oldin ham muxlislar bir savol bilan band edi: bu chempionatni tomosha qilishga kimning qurbi yetadi?

2026 yilgi jahon chempionati tarixda ilk bor dinamik narxlash tizimi bilan o‘tkazildi — talab oshgani sari chiptalar bahosi ham ko‘tarilib bordi. Guruh bosqichi uchun eng qimmat rasmiy chipta 575 dollar atrofida belgilandi. Solishtirish uchun: 2022 yilda bu ko‘rsatkich 220 dollar edi.

Finalga kelib narxlar osmonu falakka chiqdi. Argentina — Ispaniya o‘yini oldidan chiptalar o‘rtacha 10 ming dollar atrofida sotilayotgan bo‘lsa, savdo davrining cho‘qqisida 13 ming dollardan ham yuqori narxlar qayd etildi. 102 ta o‘yin davomida “kirish uchun o‘rtacha narx” 916 dollar atrofida bo‘ldi.

Gianni Infantino tanqidlarga javoban stadionlarni ko‘rsatdi: deyarli har bir o‘yin to‘la zal oldida o‘tdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, sig‘imdan foydalanish 99,7 foizni tashkil qilgan, turnir yakuniga kelib esa bu ko‘rsatkich 99,9 foizga yaqinlashishi kutilgan.

Bahslarning ikkinchi markazi — majburiy gidratsiya tanaffuslari bo‘ldi. Har bir bo‘lim o‘rtalarida uch daqiqalik suv ichish pauzalari joriy etildi. Rasmiy sabab — futbolchilarning salomatligi, ayniqsa issiq sharoitda. Ko‘plab muxlislar esa bu to‘xtashlarni reklama vaqtini ko‘paytirish uchun qulay bahona deb qabul qildi. Har holda, ritm uzildi, o‘yinlar bo‘laklarga bo‘linib ketdi.

Hakamlarga bosim: Argentina atrofidagi shubhalar

Guruh bosqichidan tortib pley-offgacha bitta mavzu tinmay muhokama qilindi: hakamlik.

Eng ko‘p savollar Argentina o‘yinlari atrofida to‘plandi. Ularning ketma-ket ikkinchi bor finalga yurishi raqiblar e’tirozsiz qabul qilmagan yo‘l bo‘ldi.

Aljir bilan o‘yinda Lionel Messining Aissa Mandi boldiriga bosib ketgani katta tortishuvga sabab bo‘ldi. Aljir tomoni bunday harakat qizil kartochkaga arzigulik deb hisoblashdi. Misr futbol federatsiyasi esa 1/8 finaldagi bahsda bir nechta hakamlik qarorlari natijaga bevosita ta’sir qilganini ta’kidladi.

Chorak finalda esa Shveytsariya sabr kosasi to‘ldi. VAR qayta ko‘rib chiqqach, Breel Embolo simulyatsiya uchun ikkinchi sariq kartochka oldi va maydondan chetlatildi. Murat Yakin bu qarorni “qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atadi. Turnir davomida VAR monitori, chizilgan chiziqlar va hakamlar atrofidagi bahslar futbolning o‘zidan kam tilga olinmadi.

Shimoliy Amerika bo‘ylab cho‘zilgan bu yirik sahna o‘z vazifasini bajardi: futbolni zavq, g‘azab, hayrat va savollar bilan aralashtirdi. Rekordlar yangilandi, siyosatchilar chiziq ustiga chiqib ketdi, kichik jamoalar ulkanlarni larzaga soldi. Endi esa bitta savol qoladi: keyingi jahon chempionati bu darajani oshira oladimi yoki 2026 yil tarixda alohida, takrorlanmas bo‘lib qoladimi?