Alessia Russo: Arsenal va ayollar futbolidagi o'zgarishlar

Avtobusning old qismida panjaraga tirsaklarini tirab olgan, ko‘zoynak taqqan, bir qo‘lida ichimlik, ikkinchisi esa muxlislarga ishora qilgancha qo‘shiq va shiorlarga jo‘r bo‘lib raqsga tushayotgan Alessia Russo – o‘sha kuni u butunlay boshqacha kayfiyatda edi.

“U kun – hayotimdagi eng zo‘r kunlardan biri edi”, deydi Arsenal hujumchisi shimoliy London ko‘chalarini qizil tutun qoplagan, 9 kilometrga cho‘zilgan g‘alaba paradini eslab.

Arsenal erkaklar jamoasining Premyer-ligadagi chempionligi, ayollar jamoasining Champions Cupdagi muvaffaqiyati – barchasi bir shaharda, bir klub atrofida portlagan quvonchga aylangandi.

“Bolalikdagi Gooner” emas, lekin kattaligidagi

Yillar davomida muxlislar orasida bir hazil yuradi: 27 yoshli Russo “bolaligidan Gooner” emish. Bu hazil ayniqsa kuchaydi – oilaviy suratdagi kichkina Alessia kiygan Manchester United futbolkasi fotomontaj orqali Arsenal libosiga “aylantirilgan” paytdan keyin.

Ha, u bolaligida Arsenal muxlisi bo‘lmagan. Lekin kattaligida shunday bo‘lib boryapti.

“Arsenalga kelganimda bu klubning muxlisi emasdim, lekin bu yerga qo‘shilib, atrofimdagi odamlarni ko‘rgach, Arsenalning bir bo‘lagiga aylanmaslikning iloji yo‘q ekan”, deydi u.

“Endi ularning muvaffaqiyatini chin dildan xohlayman, hamma ma’noda ularni qo‘llab-quvvatlayman. O‘sha parad – hayotimdagi eng ajoyib tajribalardan biri. Muxlislar, atmosfera, erkaklar jamoasining Premni yutgani, yillar davomida qilgan mehnatlarining mevasi – men shunchaki hammasini singdirib, zavqlanib, o‘zimni erkin qo‘yib yubordim”.

Bu nafaqat futbolchining, balki inson sifatida ham o‘zini klub bilan bog‘lab qo‘ygan lahzalardan biri bo‘ldi.

“Bu juda, juda maxsus kun edi. Buni haqiqiy Gooner bo‘lgan Lotte [Wubben-Moy] va Leah [Williamson] bilan birga his qilish ham yoqimli bo‘ldi. Arsenalga kelganingizda – kamida o‘zim nomidan gapiraman – siz ham o‘sha muhabbatning bir qismini o‘z ingizga olasiz, ularning klubga bo‘lgan mehrini tushuna boshlaysiz. Men aynan shuni his qilyapman va shunday narsaning bir bo‘lagi bo‘lish juda yoqimli.

“Odatiy qilib, karyerangizda sovrin yutgan onlarni eng yorqin lahzalar deb ajratasiz, lekin bu kun ham men uchun doim alohida bo‘lib qoladi”.

Qizlar to‘lqini: yangi avlodga ko‘rinadigan yo‘l

O‘sha parad kuni ko‘chalar yuzlar bilan to‘lgan edi. Har bir balkon, tom, ustun, hatto svetofor ustida odam. Har xil yosh, rang, din. O‘g‘il bolalar ko‘p edi, lekin 90-yillar va 2000-yillar boshidagi Arsenal paradlaridan farqli ravishda – juda ko‘p qizlar ham bor edi.

Aynan shu yangi avlodni tarbiyalash, ularning o‘yinga qiziqishi va maydonga chiqishiga yo‘l ochish – Russo uchun shunchaki mavzu emas, bu uning shaxsiy missiyasi.

Shu sababli u yil boshida o‘z fondini ishga tushirdi va Starling Bank’ning Kick On tashabbusining beshinchi yilini ochishga ko‘maklashdi. Ushbu dastur mahalliy bizneslarni homiylikka muhtoj bo‘lgan qizlar jamoalari bilan bog‘laydi va futbolkalar oldidagi homiylik xarajatlarini qisman qoplaydi.

Starling o‘tkazgan keng ko‘lamli so‘rovlar shuni ko‘rsatdiki, deyarli barcha qizlar grassroots klublari (97 foiz) qo‘shimcha mablag‘ga muhtoj. Mablag‘ yetishmasligi esa imkoniyatlarni qisqartiryapti.

Yana bir raqam: futbol o‘ynaydigan qizlarning 76 foizi, agar keyingi besh yil ichida ko‘proq mablag‘ topilmasa, jamoasini yoki umuman sportni tashlab ketishiga to‘g‘ri kelishini aytgan. 40 foiz qizlar esa o‘z jamoasi yigitlar jamoasi bilan teng darajada moliyalashtirilmasligini bildirgan.

“Bu juda og‘ir statistika, ayniqsa ayollar futbolining o‘sishini ko‘rib turgan paytimizda bu juda achinarli”, deydi Russo. “Oxirgi besh-olti yilda o‘sish aql bovar qilmaydigan darajada bo‘ldi, lekin poydevorda, eng past pog‘onada hamon ish ko‘p”.

Tahdid aniq: ayollar futboli hozirgi sur’atini yo‘qotishi, tizim esa kelajakdagi yulduzlarni yo‘qotishi mumkin.

“Men doim aytaman: hech qachon navbatdagi Leah Williamson yoki Lotte Wubben-Moy’ni qo‘ldan boy bermasligimiz kerak. Shunchaki mahalliy jamoasi yo‘qligi yoki bor jamoasi yopilib qolgani uchun iqtidorli futbolchini yo‘qotishni xohlamaysiz”, deydi u. “Go‘yo bu juda oson yechimdek tuyuladi – jamoalarga ko‘p narsa kerak emas. Lekin demak, unchalik ham oson emas, chunki muammo hali ham bor”.

Russo uchun grassroots – faqat boshlang‘ich nuqta emas, bu – xotira, odamlar, aloqalar.

“Grassroots safarim davomida tanishgan har bir odamim karyeramda rol o‘ynagan, ko‘pchiligi bilan hozir ham do‘stmiz. Agar mahalliy biznes bitta jamoaga sarmoya kiritsa, bilmaydi ham, balki u kelajakdagi superyulduzni yetishtirayotgandir. U futbolchi keyin ajoyib karyera qiladi va sizni doim yo‘lning bir bo‘lagi sifatida eslaydi. Bu faqat pul haqida emas – bu yosh qizlarning hayoti va yo‘liga bevosita ta’sir qilish imkoniyati”.

Noyub yoz: tana, bosh va tashqaridagi hayot

Bu yil katta xalqaro ayollar turniri yo‘qligi Russo uchun kam uchraydigan yozgi “nafas olish” imkonini berdi. U nihoyat o‘zi uchun muhim bo‘lgan tashabbuslarga vaqt ajratdi, tanasini tikladi, boshini tozaladi.

“Men uchun haqiqiy dam olish juda zarur edi”, deydi u. “So‘nggi yillarda o‘yinlar soni ham, turnirlar ham keskin ko‘paydi, shuning uchun tanamni asrashim, ruhiy tomondan ham o‘zimni yaxshi holatga olib kelishim kerak edi. Taxminan ikki yarim hafta butunlay o‘zimni o‘chirib qo‘ydim – do‘stlarim, oilam bilan vaqt o‘tkazdim, bu juda yoqimli bo‘ldi. Lekin oxiriga kelib, yana mashq qilishni sog‘indim, o‘zim bilan nima qilishni bilmay qoldim”.

Yozgi mashg‘ulotlar – u uchun o‘zini qayta kashf etish davri.

“Yozda yakka tartibda shug‘ullanishni yoqtiraman, o‘zingizga eng mos bo‘lgan odatlar va rejimni topasiz. Ko‘pincha oilam bilan ta’tilga chiqaman va o‘sha yerda ham mashq qilaman, bu yoqimli – hamma qo‘shilishni xohlaydi. Shu bilan birga, shunchaki 27 yoshli oddiy qiz bo‘lishga ham vaqt ajratdim – ta’tilga bordim, sayohat qildim. New York’da bo‘lib o‘tgan England – Panama uchrashuviga bordim, muxlis sifatida tribuna muhitini his qildim, Jahon chempionati atrofidagi shovqinni ko‘rdim. Toonie [England jamoadoshi Ella Toone]’ning xonatlashtirish kechasi va to‘yida bo‘ldim – bu ham ajoyib edi”.

Yangi bosqich: Arsenal va England uchun ochko‘zlik

2025-26 mavsumi Russo uchun burilish nuqtasiga o‘xshadi. Ko‘pchilik uning o‘yini ham klub, ham terma jamoa darajasida yangi pog‘onaga ko‘tarilganini aytadi. U esa, dam olgach, buni qanday ko‘radi?

“Arsenal va England uchun o‘tgan mavsumimdan shaxsan o‘zim mamnunman, lekin oxir-oqibat men hammasini yutgan sovrinlarimiz bo‘yicha baholayman”, deydi u.

Arsenal ayollar jamoasi so‘nggi yillarda ko‘p narsa o‘rgandi. Endi esa sabr emas, ochko‘zlik davri.

“So‘nggi bir necha yilda Arsenal’da jamoa sifatida ko‘p narsani tushundik, lekin yangi mavsum uchun juda chanqoqmiz. Biz WSL’ni yutishga eng qodir jamoa bo‘lish uchun bor kuchimizni berishni xohlayotganimizni aniq qilib aytdik. Renée [Slegers] bu mavsumoldi davrida standartni juda baland qo‘ydi. Yettita yangi futbolchi qo‘shildi, tarkib o‘ta raqobatbardosh, hamma jangga tayyor”.

Russo uchun bu endi shunchaki yaxshi o‘yin ko‘rsatish haqida emas. U sovrinlar istaydi.