Alvaro Arbeloa va Xabi Alonso: Do‘stlik va Premyer-liga sahnasi
Xabi Alonso “Stamford Bridge”ga qadam qo‘ygan zahoti, ko‘pchilikning ko‘z oldida yana bir manzara jonlandi: G‘arbiy Londonning narigi qismida, “Craven Cottage” yonida Alvaro Arbeloa ham o‘tiribdi. Xuddi har do‘mdigidek, do‘stining izidan.
Uning futbolchi sifatidagi yo‘li shunday kechgan: Deportivo La Coruna, Liverpool, Real Madrid, West Ham United, Ispaniya terma jamoasi – hamma joyda Alonso soyasi ko‘rinib turgandek edi. Anfield’ga ham Alonso ketidan uch yil o‘tib bordi, La Roja safida ilk bor maydonga tushganida esa Xabi allaqachon qariyb 50 ta o‘yin o‘tkazib bo‘lgandi. Keyin esa Real Madrid akademiyasida murabbiylik – yana ikki yil kechikib, yana Xabi ortidan.
Oxiri esa, o‘tgan yanvarda “Los Blancos” Alonso bilan xayrlashgach, birinchi jamoa boshqaruvi ham Arbeloaga topshirildi. Do‘st ortidan yana bir qadam.
Do‘stlik, yugurish va “Trufas”
Bu juftlikda Alonso hamisha oldinda ketgandek tuyulishi mumkin. Lekin hammasi ham shunday emas. Madridga shartnoma imzolashda, masalan, Alonso bir necha kun keyinroq yetib kelgan. Yoki 2017-yil noyabrida “La Behobia – San Sebastian” 20 km yugurish marafonida. O‘sha hafta oxirida ikkovi ham startga turishdi, ammo marraga birinchi bo‘lib yetib kelgan – bugungi Fulham bosh murabbiyi bo‘ldi: 1:16:53. Alonso esa 1:25:41 bilan kelgan. Devor soatiday farq – qariyb to‘qqiz daqiqa.
Bu shunchaki hazil-huzul, musobaqa va eski do‘stlik emas. Ular bir-birini yarim mazax, yarim mehr bilan “Trufas” deb atashadi. Hikoyasi ham sodda: Liverpooldagi mashg‘ulotlardan birida Alonso pas mashqida do‘stiga baqiradi – “qanaqa trufas yuboryapsan o‘zi?” Ya’ni, shirin shokolad emas, “axlat paslar” degan ma’noda. Laqab yopishib qoladi.
Oradan yillar o‘tadi. Alonso Real Madrid bosh murabbiyi bo‘lib qaytganida Arbeloa X’da yozadi: “Tabriklayman, Trufas. Endigina boshlading, lekin allaqachon tarix yozayapsan. Uying seni kutyapti.” O‘sha “uy” keyin ham Xabi, ham Alvaro uchun og‘ir sinov maydoniga aylandi, lekin taqdir ularni yana bir yo‘lga – bu safar London bo‘ylab – birga chiqarib qo‘ydi.
G‘arbiy London derbisi: do‘stlik sinovi
Endi esa taqvim o‘z ishini qildi. 24-avgust, dushanba kuni. Premyer-ligadagi ilk o‘yinlari – bir-biriga qarshi. Arbeloaning Fulham’i Alonso boshqarayotgan Chelsea’ni qabul qiladi. G‘arbiy London derbisi. Ikki do‘st, ikki murabbiy, ikki yo‘l – bir stadionda kesishadi.
Bu qarama-qarshilikni “Batman va Boy Robin” ertagiga o‘xshatish – katta xato bo‘ladi. 43 yoshli Arbeloa hech kimning yordamchi qahramoni emas. Fulham uning qo‘liga qat’iyatli, mehnatkash, aqlli va xarakterli murabbiy tushayotganini bilib turib ish berdi. U g‘alabalar oladi. U muxlislar ko‘nglini oladi. U raqiblarni bezovta qiladi.
Jurnalistika o‘qigan, media qanday ishlashini ichidan biladigan murabbiy Angliya matbuotini ham tezda hushyor torttiradi. Unga yengil qarash – ahmoqlik.
Uchta kubokli himoyachi va murabbiylik urug‘lari
Arbeloa futbolchi sifatida Ispaniyaning oltin davrining to‘liq ishtirokchisi bo‘ldi: 2008–2012 yillardagi ketma-ket Yevro–JCh–Yevro g‘alabalari. Bunday kiyinish xonasidan o‘tib, hech narsa o‘rganmay chiqib ketishning imkoni yo‘q. U o‘sha paytda ham maydonda “ishchi”, detallarni mayda-chuydasigacha bajaradigan, raqibni o‘qiydigan himoyachi edi. Shunday futbolchilar ko‘pincha murabbiylikka tabiiy o‘tadi.
Real Madrid akademiyasidagi yillari aynan shuni isbotladi. Klubning talabchan, ba’zan shafqatsiz tizimi uni “yaxshi o‘qituvchi” sifatida belgilab oldi. U yerda faqat kuboklar emas, o‘yinchilarning o‘sishi ham o‘lchanadi.
Shunga qaramay, natija ham bo‘ldi. Uning “Juvenil” jamoasi uchta musobaqani bir mavsumda yutib, chempionatni mag‘lubiyatsiz yakunladi. Bunday “trebl” Real Madrid akademiyasi tarixida atigi ikkinchi marta sodir bo‘ldi. “La Fabrica” afsonaviy bo‘lishi mumkin, lekin u hamma yil ham hammani yutaveradigan mashina emas. Shuning uchun bu yutuqning og‘irligi katta.
Murabbiy sifatida haqiqiy iz esa – tarbiyalangan futbolchilarda
“La Fabrica”dan katta sahnaga
Arbeloa qo‘lidan o‘tgan, ammo ko‘zdan nari qolgan ikki yaxshi misol bor: Nico Paz va Jacobo Ramon. Bu mavsumda ular Cesc Fabregas boshqarayotgan Como bilan Italiya A Seriyasida 70 dan ortiq o‘yinda maydonga tushdi va klubni tarixda ilk bor UEFA Champions League’ga olib chiqishga yordam berdi. Bu yigitlar ham Real Madrid akademiyasida aynan Arbeloa qo‘l ostida shakllangan.
Eng katta sakrash esa Alonso ketgach sodir bo‘ldi. Arbeloa Real Madrid birinchi jamoasini qabul qilib olganida, klub yaqinda eslay oladigan davrlar ichida eng katta yoshlar oqimini ko‘rdi. Santiago Bernabeu birdaniga o‘z uyida ulg‘aygan bir guruh o‘smirlarni ko‘rdi: 18 yoshli Thiago Pitarch va Dani Yanez, 19 yoshli Jorge Cestero va Diego Aguado, 18 yoshli Victor Valdepenas. B jamoasidan 21 yoshli Cesar Palacios va 22 yoshli Manuel Angel ham tortib chiqildi.
Eng e’tiborlisi – ularning tayyorgarlik darajasi edi. Maydonga chiqqanlarida qo‘rqib qolgan, to‘pni tezroq berib yuborishga shoshgan bolalar emas, o‘yin ritmini his qiladigan, to‘p bilan o‘zini erkin tutadigan, Bernabeu bosimiga bo‘ysunmaydigan futbolchilar ko‘rindi. Valdebebasdagi tarang muhit, stadiondagi talabchan olomon – ularni sindira olmadi.
Elche ustidan LaLiga’dagi yirik g‘alabadan so‘ng Arbeloa Real Madrid TV’ga shunday degan edi: u o‘zi kabi akademiyadan chiqqan yigit sifatida, o‘sha kecha tufayli “xotirjam o‘lishi” mumkinligini aytdi. Yanez va Aguado bilan o‘yin tugagach, ular 13–14 yosh bo‘lgan paytdan beri birga ishlashini eslab gaplashganini aytib berdi. Ular uchun Bernabeuda imkoniyat berish – uning orzusi edi.
U shunday deydi: bu faqat ularni maydonga tashlab qo‘yish emas, balki qanday o‘ynaganlari haqida. Ular namoyish etgan sifat, texnika va shaxsiyat – murabbiyning eng katta mukofoti.
Bu bolalardan ba’zilari Arbeloaning qisqa, lekin yorqin Madrid davrida katta sahnada ham rol o‘ynadi. Jose Mourinho va Benfica ustidan Champions League’dagi g‘alabalar, Manchester City’ni nokaut qilish – klub haftalar davomida betartib ko‘ringan pallada aynan shu o‘yinlar Real Madrid’ni tiriltirdi. Bu ideal davr emasdi, lekin eng og‘ir, asabiy yillardan birida u birinchi jamoani boshqarib, murabbiylik instinktini namoyish qildi.
Taktika va xarakter: dogma emas, moslashuv
Arbeloa akademiyada ishlagan kezlarida ko‘pincha 4-3-3 sxemasiga tayanardi. Lekin bu uni bir qolipga tiqib qo‘ymaydi. Real Madrid birinchi jamoasida u 4-4-2, 4-2-3-1 va yana o‘sha 4-3-3 ni turli vaziyatlarda ishga soldi. “Boshliq” bo‘lishni xohlaydi, lekin “dogmatik” emas. Raqib, tarkib, bosim – hammasini hisobga oladi.
Bu yondashuv Fulham uchun ham muhim bo‘ladi. Premyer-ligada omon qolish, raqobat qilish, hatto yuqoriroq maqsadlarni ko‘zlash uchun aynan shunday moslashuvchanlik, lekin printsipiallik zarur.
Raqiblar, dushmanlar va eski do‘stlar
Arbeloa murabbiylik yo‘lida yolg‘iz qolmaydi. U bilan bir vaqtda murabbiylik kurslarini o‘tagan Fernando Torres bilan ham yo‘llari tez-tez kesishgan. Ispaniya futbol federatsiyasi va UEFA nazoratidagi o‘quv dasturlarida yonma-yon o‘tirgan bu ikki sobiq hujumchi va himoyachi keyinchalik Atletico va Real Madrid yoshlar jamoalari boshida qarama-qarshi tomonda paydo bo‘lishdi. O‘sha derbilarda hech qanday do‘stona kayfiyat bo‘lmagan, to‘qnashuvlar keskin bo‘lgan.
Gerard Pique yoki Iker Casillas bilan munosabatlar ham sovuq. Lekin eng yuqori darajadagi murabbiylar do‘st orttirish uchun emas, g‘alaba uchun o‘yinga kirishadi. Ularning ish stolida his-tuyg‘u emas, reja va natija yotadi.
Shunga qaramay, Alonso bilan bo‘lgan rishta boshqacha. Uzoq yillik do‘stlik, bir-biriga yopishib ketgan laqablar, bir xil yo‘llar, turli burilishlar. Endi esa, Chelsea va Fulham o‘rtasidagi ochilish turida bu rishta cho‘ziladi, lekin uzilmaydi. “Craven Cottage”dagi kecha – bu faqat uch ochko uchun kurash emas, balki ikki murabbiyning butun yo‘liga qo‘yilgan yangi belgi bo‘ladi.
Savol bitta: bu safar “Trufas” kim bo‘ladi – Alonso yo Arbeloa? Premyer-liga bunga juda tez javob beradi.
