Andy Burnham Jahon chempionati sotish rejasidan so‘ng Infantino iste’foga chaqirdi
Futbol siyosatida tobora kuchayib borayotgan bo‘ron markazida endi faqat Fifa emas, balki uning rahbari Gianni Infantino ham turibdi. Buyuk Britaniya bosh vaziri Andy Burnham Jahon chempionati tijoriy huquqlarining bir qismini investorlar qo‘liga topshirish rejasi ortidan Infantino iste’fosini ochiq talab qildi.
Bu shunchaki norozilik bayonoti emas. Bu – jahon futboli uyiga yo‘naltirilgan ochiq zarba.
“Noto‘g‘ri odam” – Burnhamning keskin chiqishi
Sheffielddagi jamoat markaziga tashrifi chog‘ida Burnhamdan Fifa rejasi haqida so‘rashdi. U ikkilanmadi.
“Bu g‘oya mutlaqo haddan oshgan taklif. Bunday taklifning o‘ziyoq Fifa rahbarining tashkilotni boshqarish uchun noto‘g‘ri odam ekanini ko‘rsatadi”, – dedi u.
Uefa va boshqa a’zo uyushmalar keskin norozilik bildirayotganiga qaramay, Infantino rejadan qaytmayotgani aytilganda, Burnhamning birinchi reaksiyasi qisqa bo‘ldi, lekin yetarlicha aniq: “Voy. Ular buni chindan ham qilishyaptimi? Voy.”
Shu so‘zlar bilan u Infantino iste’fosini talab qilgan yirik davlat rahbarlari orasida birinchi bo‘lib tarixga kirdi.
4,2 milliard dollarlik bahsli loyiha
Fifa rejasi oddiy tilda aytganda shunday: tashkilot Jahon chempionati bilan bog‘liq tijoriy huquqlarni bir investitsion tuzilma ichiga jamlaydi va uning bir qismini investorlar qo‘liga 4,2 milliard dollar evaziga sotadi.
Raqamlar katta. Savol undan ham kattaroq: futbol ruhini ham sotishadimi?
Yevropaning 55ta milliy assotsiatsiyasi boykot bilan tahdid qilayotgan bir paytda Fifa bu “sotuv”ni to‘xtatish niyatida emasligini bildirdi. Bu esa tashkilot boshqaruvi va shaffofligi bo‘yicha zudlik bilan qayta ko‘rib chiqish talablarini yanada kuchaytirdi.
Ichkaridan zarba: Carlos Cordeiro iste’fosi
Bosim faqat tashqaridan emas. Infantinoning eng yaqin maslahatchilaridan biri bo‘lgan Carlos Cordeiro ham bu rejaga chiday olmadi.
U payshanba kuni iste’fo berdi va bayonotida bunday yozdi: “Fifa Jahon chempionatidagi ulushni sotishni ko‘rib chiqayotganda men jim tura olmayman. Men bu taklifni ishlab chiqishda ishtirok etmaganman va uni qat’iyan rad etaman. Bu Fifa a’zo assotsiatsiyalari uchun yomon kelishuv, futbol uchun yomon kelishuv va o‘yin kelajagi uchun yomon kelishuv.”
Cordeiro 2021 yildan beri Infantinoga katta maslahatchi sifatida ishlagan, shu bilan birga joriy yozdagi Jahon chempionati bo‘yicha Oq uy ishchi guruhiga ham maslahat bergan. Demak, bu tanqid oddiy chetdan turib aytilgan fikr emas, tizim ichidan chiqqan ogohlantirish.
“Futbol investorlar mulki emas”
Burnhamning o‘zi esa bu bahsni faqat siyosiy maydon bilan cheklab qo‘ymadi. U bolaligidan beri Everton muxlisi. Uning so‘zlarida tribunadan keladigan hissiyot, tomoshabinning alamli ovozi bor.
“Buni juda ochiq aytaman. Futbol investorlar mulki emas. U stadionlarni to‘ldiradigan, har hafta yomg‘irda ham, quyoshda ham chetda turgan odamlarniki”, – dedi u.
So‘ng esa asosiy nuqtani keskin chizdi: “Jahon chempionati mahsulot emas. U dunyo sportidagi eng buyuk musobaqa va uni hech kim sotish uchun olmagan. Bitimni xohlagancha chiroyli qilib ko‘rsating. Bir bo‘lagini sotdingmi – demak, sotilib bo‘lgansan.”
Bu gaplar Fifa kabinetlarida qanday yangrayotganini tasavvur qilish qiyin emas.
Futbol qaerga ketmoqda?
Bir tomonda – milliardlab dollar va global brend sifatida Jahon chempionatini yanada “kapitalizatsiya qilish” istagi. Ikkinchi tomonda – o‘yin ildizlariga, tribunadagi muxlisga, milliy terma jamoalar orzulariga sodiq qolishni talab qilayotganlar.
Infantino hozircha orqaga chekinayotgani yo‘q. Yevropa bo‘yicha boykot tahdidlari, ichkaridan iste’folar, siyosiy bosim – bularning bari davom etmoqda.
Savol endi shunday: Jahon chempionati kelajagini kim belgilaydi – investorlar shartnomasi yoki stadionlarni to‘ldirayotgan odamlarmi?
