Angliya va Argentina: Futbol tarixidagi muhim to‘qnashuv

ATLANTA STADIUM — Marc Guéhi uchun hozir faqat bitta kun, bitta stadion, bitta raqib bor. Dushanbadan keyingi, finaldan keyingi hayot — hammasi chetga surilgan. Oldinda faqat Lionel Messi boshchiligidagi Argentina va yarim finalning ulkan bosimi.

U bunga boshqacha qaray olmaydi ham.

U dindor, taqdirga ishonadi, savollarni ham shu tomonga buradi. Undan bu nihoyat Angliyaning onimi, deya so‘rashganda, Guéhi yelka qisadi, javobi qisqa bo‘ladi: "Bilmayman — hammasi Xudoning qo‘lida. Hozir biladigan narsam — biz shu yerda turibmiz va bor kuchimizni beramiz."

Bor kuchlari esa bu safar yetishi shart. Chunki qarshi tomonda amaldagi jahon chempioni turibdi.

Messi hanuz markazda. 39 yoshida ham turnir to‘purarlari ro‘yxatida sakkizta gol bilan yetakchilar qatorida, yonida faqat Kylian Mbappé. Uning Fransiyasi esa allaqachon Ispaniyaga yutqazib, uyga yo‘l olgan. Messi esa hanuz shu yerda, sahnada, hal qiluvchi pallada.

Argentina faqat Messidan iborat emas, albatta. Ular Angliyaga qarshi jahon chempionati pley-offida tarixan ustunlikka ega. 1986-yil, 1998-yil — ikkala safar ham Angliya aynan ulardan to‘xtab qolgan.

O‘sha yillar bugungi futbolchilar uchun deyarli afsonaga aylangan. Thomas Tuchelning 26 kishilik tarkibidan hech kim 1986-yilda tug‘ilmagan, 1998-yilda bo‘lib o‘tgan o‘yinlarni esa faqat bir nechtasi xira-xira eslashi mumkin, xolos.

Ammo bu tarixni yashirishning imkoni yo‘q. Har bir ingliz futbolchisi, har bir argentinalik bolaligidan bu hikoyalar bilan ulg‘aydi. Diego Maradonaning 60 metrlik slalomi — kimlar uchundir jahon chempionati tarixidagi eng buyuk gol, boshqalar uchun esa "Xudoning qo‘li" bilan bir qatorda eng katta adolat­sizlik ramzi. O‘sha qo‘l bilan urilgan, hakamlar ko‘rmay qolgan to‘p, keyin esa Maradonaning o‘zi bergan nom.

Yana 1998-yil. Diego Simeone, bugungi Argentina tarkibidagi futbolchilardan birining otasi, David Beckhamni maydondan chiqarib yuborishga erishgan epizod. Natijada penaltilar seriyasida inglizlar yana yiqilgan, yana yuraklar ezilgan.

Bu fon hozir ham bor. Kimdir tan oladi, kimdir unutishga urinadi, lekin u baribir havoda osilib turadi.

"Bu voqealar mening davrimdan oldin bo‘lgan," — deydi himoyachi Ezri Konsa. — "Biz o‘zimizga qarashimiz, tarixni unutishga harakat qilishimiz kerak."

Mantiqan to‘g‘ri. Lekin his-tuyg‘ular mantiq bilan ishlamaydi.

Tuchel buni juda yaxshi biladi. Yer yuzidagi eng futbolga oshufta ikki millat to‘qnash kelayotganida, ularning o‘zaro tarixini butunlay chetga surib bo‘lmaydi. Ayniqsa, bunday bosqichda.

"So‘z bilan ‘ahamiyatsiz’ deyish mumkin, lekin o‘zim ham bunga to‘liq ishonmayman," — deydi u. — "Har ikki mamlakat futbolchilari ham bu o‘yin ularga nimani anglatishini juda yaxshi biladi. Siz buni shunchaki navbatdagi o‘yin deb ayta olmaysiz."

Shu bilan birga, u murabbiy sifatida boshqacha yo‘l tutadi.

"Biz tarixiy voqealar haqida gapirmaymiz. O‘yinning kattaligi qanday bo‘lsa, shundayligicha qoladi. His-tuyg‘ularga berilib ketish bizga yordam bermaydi."

Baribir, u chorshanba kuni "hissiyotlarga to‘la, juda intensiv o‘yin" kutayotganini aytadi. "O‘yinda to‘lqinlanishlar ko‘p bo‘ladi, momentlar tez-tez almashadi," deydi u.

Va albatta, hammasini o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan bitta karta bor. Messi.

"U jamoani qanday yetaklayotgani — aql bovar qilmaydi," — deydi Tuchel. — "U har qanday jamoada kalit futbolchi."

Argentina o‘yini ko‘proq markazdan quriladi. Ular tor zonalarda kombinatsiya qiladi, kichik bo‘shliqlarni topadi. To‘p Messi oyog‘iga kelishi bilan esa hammasi tezlashadi. Harakat boshlanadi. Raqib chizig‘i titraydi.

Agar o‘yinlarni tahlil qilsangiz, deydi Tuchel, Messi maydondagi boshqalardan bir necha lahza oldin ko‘radi, oldin sezadi. Go‘yo to‘p o‘z-o‘zidan unga tushayotgandek: u bo‘shliqni topadi, chap oyog‘iga ikki metr joy ochadi va eng yuqori darajada yakunlaydi.

"Shunday bo‘lgach, e’tibor berishimiz kerak bo‘lgan narsa juda ko‘p," — deya yakunlaydi murabbiy. — "Lekin biz bu yerga o‘z o‘yinimizni o‘ynash uchun keldik."

Guéhi ham Messini alohida hurmat qiladi, lekin faqat unga yopishib qolmaydi.

"U maydonda yolg‘iz emas," — deydi u. — "Atrofida ham juda kuchli futbolchilar bor."

Angliya topshiriqni aniq tushungan. Eng yaxshisi bo‘lishni istasang, eng yaxshisini yutishing kerak. Ular bu imkoniyatni o‘zlari tortib oldi, oson yo‘l bilan emas.

Savol endi boshqacha: bu bosim ostida yana yiqiladimi? So‘nggi olti o‘n yillik davomida ko‘plab avlodlar yiqilganidek? Yoki bu safar boshqa bo‘ladimi?

"Bu Angliya tarkibida yoqadigan jihatlar juda ko‘p," — deydi Tuchel. — "So‘nggi kunlarda futbolchilarning qanchalik hayajonlanganini, bu o‘yinni qanchalik intiqlik bilan kutayotganini sezdim. Ular och, ular bu bahsni xohlaydi. Biz Argentinaning eng yaxshi ko‘rinishiga tayyorlanamiz. O‘zimizdan ham eng yaxshisini kutamiz, talab qilamiz."

So‘ng u bir jumla bilan butun kechani belgilab qo‘yadi:

"Dunyoda yengib bo‘lmaydigan jamoa yo‘q. Argentina ham shular qatorida."

Endi gap maydonda.