Angliya cherkovi ibodat matni va futbol bahsi
Angliya cherkovi Jahon chempionati uchun yozilgan ibodat matnini himoya qildi. Internet esa bu matnni kulgi ostiga oldi.
Masala futbol maydonida emas, lekin bahs aynan o‘sha yerga tutashgan joyda boshlandi. Turnirning ilk kuni e’lon qilingan ibodatda cherkov odamlardan “Xudoning qo‘lini ko‘rish va nishonlash”ni so‘radi, “yo‘qotilgan penaltilar, chalg‘igan VAR qarorlari” tilga olindi. Ijtimoiy tarmoqlarda esa bu matn tezda “jirkanch” deb ataldi, hatto ayrimlar buni hazil yoki parodiya deb o‘yladi.
Eng ko‘p qadalgan nuqta bitta ibora bo‘ldi: “Xudoning qo‘li”. Futbol tarixini biladigan har kim uchun bu so‘z birikmasi darhol Diego Maradona va 1986 yilgi “Hand of God” golini eslatadi. O‘sha zarba Angliya terma jamoasini mundialdan uchirib yuborgan, Argentina esa keyin kubokni ko‘targan. Shunday fon ortida bunday ibora bilan o‘ynash – ayniqsa Angliya cherkovi uchun – juda xavfli metafora edi.
Ibodat matni o‘zi yengil, hatto stadion ohangida yozilgan: “Har bir egri jarima zarbasida, ipakdek pasda yoki imkonsiz seyvda Xudoning qo‘lini ko‘raylik va nishonlaylik”, deyiladi unda. Keyin esa ohang yumshaydi: “Noaniq zarbalar, yo‘qotilgan penaltilar, chalg‘igan VARlar haqida rahm-shafqat va keng qarashga ega bo‘laylik; har bir g‘olib jamoaga mag‘lub jamoa kerak – hatto siz yaxshiroq o‘ynagan bo‘lsangiz ham”.
Bu yengil kayfiyat hammani kuldirmadi. York shahrida bo‘lib o‘tayotgan Bosh sinod yig‘ilishi arafasida a’zolar ibodat qanday tayyorlangani, kim tasdiqlagani haqida savol yog‘dira boshlashdi. Oxford yeparxiyasidan bo‘lgan ruhoniy Jeremy Moodey o‘z yozma savolida matn “diniy savodsizlik” namunasiga aylangani va aynan “Xudoning qo‘li”ga ishora “omadsiz” bo‘lgani haqida yozdi.
Lichfield episkopi Michael Ipgrave, liturgik komissiya raisi sifatida, bu savollarga javob berar ekan, ibodatlar “ilohiyot bo‘yicha tayyorgarlikdan o‘tgan xodimlar tomonidan yozilishi, ichki ko‘rib chiqish va tasdiqlash jarayonidan o‘tishi”ni ta’kidladi. U ijtimoiy tarmoqlarda tanqidlar bo‘lganini tan oldi, lekin manzara bir xil emasligini aytdi: X’da keskin fikrlar ko‘p bo‘lgan bo‘lsa, Facebook’da ibodat ancha iliq kutib olinganini qayd etdi.
Cherkovning kommunikatsiya guruhi, uning so‘zlariga ko‘ra, missionerlik, shogirdlik va keng jamoatchilik bilan muloqot qilish uchun turli mazmundagi materiallar ishlab chiqadi. Ijtimoiy tarmoqlar uchun yozilgan ibodatlar esa, ularning fikricha, alohida qatlam: ular rasmiy liturgiyalardan boshqacharoq eshitilishi, ko‘proq oddiy, kulgili, ommabop tilga yaqinlashishi mumkin.
Bu yondashuv hammaning didiga mos tushmaydi. Ayniqsa, “milliy ahamiyatga ega voqealar”da cherkov ovozi ko‘pchilik uchun ramziy maydonga aylanadi. Kimdir bunday ibodatni futbol ishqibozlariga yetib borish uchun jasoratli urinish deb ko‘radi, boshqalar esa diniy tilni stadion memlariga aralashtirishni ortiqcha deb biladi.
Bir narsa aniq: bitta ibodat matni nafaqat penalti va VAR haqida bahs ochdi, balki Angliya cherkovi o‘z auditoriyasidan tashqariga chiqishga qanchalik tayyor ekani, bu yo‘lda qanchalik tavakkal qilishi mumkinligi haqida ham savollarni keskinlashtirdi. Endi savol: keyingi katta turnirda cherkov yana “maydonga tushadimi” yoki bu galgi “Hand of God” unga qimmatga tushdimi?
