Angliya futbolida xavfsizlik devorlariga taqiqlar kiritildi
Angliya futboli atrofidagi bahslar, noroziliklar va fojialar nihoyat aniq qarorga olib keldi. The Football Association qator ligalarda maydon atrofidagi qattiq perimetr devorlarini taqiqladi. Bu oddiy reglament o‘zgarishi emas. Bu – bir inson hayoti evaziga kelgan, og‘ir saboqdan keyingi burilish.
Bu qarorning markazida 21 yoshli Vigar fojiasi turibdi. U bir paytlar Arsenal akademiyasida tarbiya olgan, kelajagi bor futbolchi sifatida ko‘rilardi. 2025-yil sentabrida Chichester City safida Wingate and Finchleyga qarshi o‘yinda u maydon chetidagi devorga borib uriladi va “jiddiy miya jarohati” oladi. Oradan ko‘p o‘tmay, u hayotdan ko‘z yumdi.
Mustahkam devorlarga qat’iy taqiq
2026–27 yilgi mavsum arafasida mustaqil sog‘liq va xavfsizlik mutaxassislari keng ko‘lamli tekshiruv o‘tkazdi. Natija bir ma’noli bo‘ldi: xavf juda katta, riskni “qabul qilsa bo‘ladi” darajasiga tushirib bo‘lmaydi.
Hisobotda aniq yozildi: endi National League tizimidagi erkaklar futbolida (1–6 bosqichlar) hamda Women’s National League (3–4 pog‘onalar) doirasida maydon atrofida qattiq g‘isht, shlakoblok yoki beton devorlarga ruxsat yo‘q. Nuqta.
Bu faqat yangi qurilishlarga taalluqli talab emas. Mamlakat bo‘ylab yuzlab, balki minglab stadion va arenalarda mavjud inshootlar ham o‘zgartirilishi kerak bo‘ladi. The FA rasmiy bayonotida shunday deydi: “Mavjud qattiq g‘isht, shlakoblok yoki beton to‘siqlar imkon qadar tezroq olib tashlanishi lozim yoki konstruktiv sabablarga ko‘ra olib tashlab bo‘lmasa, yetarli darajada himoya qoplamasi bilan yopilishi shart.”
Qisqacha qilib aytganda, “keyin ko‘ramiz” davri tugadi.
Klublar oldida og‘ir, lekin muqarrar vazifa
Bu qaror klublar uchun moliyaviy va texnik jihatdan katta sinov. Ko‘plab nisbatan kichik arenalar, ayniqsa quyi ligalarda, yillar davomida aynan shunday devorlar bilan o‘ralgan. Endi ular butun perimetrni qayta ko‘rib chiqishi, yumshoqroq, xavfsizroq yechimlar topishi kerak bo‘ladi.
Shunga qaramay, o‘yinlar birdaniga to‘xtab qolmaydi. The FA vaqt beradi, ammo bu vaqt bo‘sh o‘tirmaslik uchun. Ular belgilagan shart aniq: klublar “maydon perimetri to‘siqlari xavfsizligini doimiy ravishda baholayotganini” ko‘rsata olishi va o‘zgarishlarni “oqilona muddat ichida” amalga oshirish bo‘yicha ravshan reja taqdim etishi kerak.
Ya’ni, kimdir devorlarni darhol buzib tashlaydi, kimdir esa vaqtincha maxsus qoplamalar bilan yopadi. Lekin endi hech kim beparvo qarab tura olmaydi.
Jamoatchilik bosimi va yig‘ilib qolgan alam
Bu qaror bir kunning ichida paydo bo‘lgani yo‘q. Yillar davomida to‘planib kelgan bosim, og‘ir jarohatlar, maydon tashqarisidagi inshootlar bilan to‘qnashuvlardan keyingi hayot-mamot kurashlari – bularning bari fon bo‘lib xizmat qildi.
Vigar vafotidan so‘ng ish butunlay boshqa darajaga ko‘tarildi. Maydon atrofidagi g‘isht devorlarini butunlay taqiqlashni talab qilgan petitsiya 4 mingdan ortiq imzo to‘pladi. Imzolar orasida oddiy muxlislar ham, futbolchilar ham bor edi. Ularning talabi bitta edi: futbolchi maydon chetiga chiqib ketganda, devorga emas, xavfsiz zonaga duch kelsin.
Bu harakat yakkama-yakka hol emasdi. So‘nggi yillarda reklamali panellar, metall konstruksiyalar va boshqa perimetr tuzilmalari bilan bog‘liq bir nechta yirik hodisalar futbolchilar taqdirini butunlay o‘zgartirib yuborgan. Jarohatlar nafaqat karerani, balki kundalik hayotni ham izdan chiqargan.
Shu fon ortida devorlar endi oddiy texnik detaldan ko‘ra ko‘proq narsaga aylandi: ular futbol tizimining qanchalik zamon bilan hamnafas yoki ortda qolganini ko‘rsatadigan ramzga aylandi.
Hukumat va PFA bosimi
Jarayonni tezlashtirgan omillardan biri – yuqori darajadagi aralashuv bo‘ldi. 2023-yil iyunida hukumat va Professional Footballers’ Association (PFA) birgalikda The FA, Premier League, English Football League va National League rahbariyatiga murojaat yo‘lladi.
Maqsad aniq edi: bu sohada futbol boshqaruv organlari yanada faol, oldindan o‘ylangan, profilaktik yondashuvni qabul qilsin. Faqat fojia sodir bo‘lgach emas, undan oldin ham xavfni ko‘ra bilsin.
Shu xat, jamoatchilik bosimi, o‘yinchilar xavfsizligi bo‘yicha tobora kuchayib borayotgan global talablar – barchasi bir nuqtada tutashdi. Natijada esa bugungi qat’iy taqiq paydo bo‘ldi.
Endi savol boshqacha: bu qadam Angliya futbolida xavfsizlik madaniyatini tubdan o‘zgartirish uchun boshlang‘ich nuqta bo‘ladimi yoki hali ham boshqa, ko‘rinmayotgan xavfli zonalar qolayaptimi?
