Angliya Jahon Chempionatida Tuchel bilan qoldi

Angliya yana yo‘l o‘rtasida qoldi. Bu safar esa aybni faqat omadga yuklab bo‘lmaydi – Thomas Tuchel ham sahnada.

Kutilgan inqilob, yarim yo‘lda to‘xtagan

Jahon chempionati boshlanishidan oldin ko‘pchilik singari men ham Angliya uchun shiftni yarim final deb bilgan edim. Ammo bir farq bor edi: Tuchel bu chegarani buzish uchun olib kelindi. U o‘zi aytgandi – yanvar oyida lavozimni qabul qilganida maqsad aniq edi: bu turnirni yutish.

U katta o‘yinlar uchun yollandi. Yillar davomida bizni qiynab kelayotgan to‘siq – yarim final va finaldagi og‘riqli yiqilishlarni oxiriga yetkazish uchun. Eng og‘ir pallada farq qiladigan murabbiy bo‘lishi kerak edi.

Argentina bilan o‘yin esa boshqacha ssenariy yozdi. 2:1 hisobidagi mag‘lubiyatda nafaqat raqibning klassi, balki Angliyaning o‘zi tanlagan yo‘li ham rol o‘ynadi. Hisob ochilgach, jamoaning orqaga chekinishi, o‘yin boshqaruvini topshirib qo‘yishi – Tuchel qarorlari edi. Zaxiradan kiritilgan o‘zgarishlar ham vaziyatni tuzatmadi, aksincha, bosimni chuqurlashtirdi.

Bu o‘yinni tomosha qilish nihoyatda alamli bo‘ldi. Ayniqsa, 60 yildan beri kutilayotgan birinchi Jahon chempionati finaliga chiqish imkoniyati bunchalik yaqin turgan bir paytda.

Tanqid kuchaydi, lekin kursi hali qimirlamaydi

Kutilgan sakrash bo‘lmadi. Shunga qaramay, Tuchel bilan hisobni yopish vaqti keldi, deyish ham asossiz. Uning dastlabki shartnomasi bu yozgacha edi, ammo fevral oyida ikki yillik qo‘shimcha kelishuv imzolandi. Demak, u kamida Euro 2028gacha Angliya bosh murabbiyi bo‘lib qoladi. Bu turnirning katta qismi esa aynan Angliya maydonlarida o‘tkaziladi.

Tuchel futbol olamining bosimini yaxshi biladi. Bunday yakundan keyin har bir qarori, har bir tanlovi yana-da sinchkovlik bilan ko‘zdan kechirilishi aniq. U bunga tayyor bo‘lmasa, bu darajaga kelmasdi.

Sabablardan biri oddiy: biz bu Jahon chempionatida u va’da qilgan Angliyani ko‘rmadik. Ayniqsa, Argentina bilan o‘yinning so‘nggi yarmi bunga yorqin misol bo‘ldi.

Messi uchun ochilgan eshik

Reja qog‘ozda chiroyli edi. Argentina hisobni quvib kelayotgan, oldinga o‘tishga majbur bo‘lgan pallalar – Tuchel jamoasi uchun ideal sharoit sifatida taqdim etilgan. Raqib ochilsa, bo‘sh zonalar paydo bo‘ladi, Angliya tezkor hujumlar bilan jazolaydi – nazariya shunday edi.

Ammo maydonda boshqa narsa yuz berdi. Angliya juda erta “himoyani saqlash” rejimiga o‘tdi. Meksikaga qarshi o‘n kishi bo‘lib o‘ynalgan dramatik o‘yinda ishlagan model, Norvegiyaga qarshi so‘nggi daqiqalarda foyda bergan yondashuv bu safar ham tanlandi. Bu esa final yo‘lining yopilishiga olib keldi.

Kuchli jamoaga shunchalik uzoq vaqt to‘pni, tashabbusni, maydonning katta qismini berib qo‘ysangiz, ayniqsa, erkin harakatlanayotgan Lionel Messi uchun joy ochib bersangiz, u baribir zarba beradi. Shunday ham bo‘ldi.

Tuchel yarim final tugagach, o‘z yondashuvidan afsuslanmasligini aytdi. Bunday daqiqalarda hissiyotlar yuqori, jarohat hali yangi bo‘ladi – buni murabbiy ham, futbolchi ham yaxshi biladi. Shu bois u aytgan har bir jumlani yakuniy hukm sifatida qabul qilish shart emas. Bir necha kun o‘tgach, u ham o‘yinni boshqacha ko‘z bilan ko‘radi.

Haqiqiy xulosa esa keyingi o‘yinlarda ko‘rinadi: u nimadan saboq oldi, nimani o‘zgartirdi?

Og‘riqli yakun, ammo bo‘sh qo‘l bilan emas

Turnirning oxiri alamli bo‘ldi, lekin bu safar Angliya mutlaqo mag‘lub ruhda uyga qaytayotgani yo‘q. Olib ketayotgan narsalari ko‘p.

Turnir davomida jamoaning har bir o‘yinini sharhlab bordim. Eng yorqin lahza – Meksikaga qarshi Azteca Stadiumdagi o‘sha epik o‘yin. Atmosfera – turnirdagi eng yaxshisi. Maydon – tarixiy. O‘yin – charchoqni, bosimni, ruhiy sinovni yengib o‘tgan jamoaning manifesti.

Bunday jipslikni, bunday ruhiy birlikni avval ko‘rganmanmi, bilmayman. Aynan shuning uchun uni Angliya terma jamoasining mening umrimdagi eng yaxshi jamoaviy o‘yini deb atadim, ayniqsa safarda o‘tkazilgan uchrashuvlar orasida. O‘sha kecha bu jamoa bilan hamma narsa mumkin degan fikr tug‘ilgandi.

Umuman olganda, futbolchilar yuzlarini yerga qarab qaytmayapti. Ular ko‘plab og‘ir vaziyatlardan munosib o‘tib ketishdi. Mag‘lub bo‘lgan paytlari ham bu tasodifiy taslim bo‘lish emas, oxirigacha kurashib yiqilish edi.

Oldinda – Euro 2028 soyasi

Endi nima bo‘ladi? Tuchel deyarli shu tarkib bilan kelasi yilgi Yevro saralashiga kirib boradi. Lekin tarkibda uch-to‘rtta o‘zgarish bo‘lishi kutiladi – bu safargi ro‘yxat muvozanatli emasdi, ayrim chiziqlar haddan tashqari to‘yingan, boshqalari esa bo‘sh qolgandi.

Eng katta savol – markaziy hujumchi pozitsiyasida. Harry Kane bir necha haftadan so‘ng 33 yoshga kiradi. Uning ortidan kelayotgan, “meni qo‘ying, navbatim keldi” deb baqirayotgan hujumchilar qayerda? Bu bo‘shliqni vaqt o‘zi to‘ldirmaydi, kimdir mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishi kerak bo‘ladi.

Shunga qaramay, Tuchel qo‘l ostidagi tarkibga qarab, “bu yetmaydi” deyish qiyin. Potensial bor, tajriba ham ortib bormoqda. Masala – bu tarkibni qanday ishlatishda.

Shanba kungi uchinchi o‘rin uchun o‘yin – alohida mavzu. Bunday bahsning o‘zi ko‘pchilik uchun mantiqsiz. Lekin baribir Angliya yana odatdagi holatida turnirni yakunlaydi: orqaga qarab – imkoniyatlar qo‘ldan ketgani uchun afsus, oldinga qarab – keyingi safar hammasi boshqacha bo‘lishiga umid.

Uy maydoni bosimi va navbatdagi orzu

Euro 2028ning katta qismi Angliyada o‘tkaziladi. Bu – imkoniyat ham, bosim ham. 2021 yildagi kabi. O‘shanda ham finalgacha yetib borilgandi. Ikki yil oldin yana shunday.

Har safar bir qadam yetmay qoladi. Har safar “keyingi safar” degan gap bilan yakunlanadi.

Tuchel ham bunga ishonishi kerak: bu jamoa bilan uy maydonida yana finalga chiqish mumkin. Savol boshqa – bu safar chiziqdan o‘tib ketiladimi yoki Angliya yana bir bor orzulari bilan yakka-yolg‘iz qoladimi?