Argentina va Angliya o‘rtasidagi siyosiy portlash: Malvinas banneri
Argentina – Angliya o‘rtasidagi yarim final maydondan chiqib, to‘g‘ri siyosat sahnasiga ko‘chdi. Bir parcha banner butun Atlantika bo‘ylab diplomatik bo‘ron qo‘zg‘adi.
Yarim finaldan keyingi banner, undan keyingi siyosiy portlash
Angliyani mag‘lub etgan zahoti Argentina futbolchilari maydon markazida banner ochdi: “Las Malvinas son Argentinas”. Qisqa, keskin, aniq siyosiy xabar.
Bu shunchaki shior emas edi. Bu – o‘n yillardan beri davom etayotgan hududiy da’voni butun dunyo ko‘z o‘ngida yana bir bor tilga olish, sport bayramini tarixiy jarohat bilan bog‘lash edi.
Angliya siyosiy doiralari javobsiz qoldirmadi. Business Secretary Peter Kyle buni “mutlaqo noo‘rin” deb atadi va FIFAdan tekshiruv talab qildi. Bosh vazir Keir Starmer matbuot kotibi esa pozitsiyani keskin ifoda etdi: “Jahon chempionati bizniki bo‘lmasligi mumkin, lekin Falkland orollari shubhasiz bizniki.”
Shu paytda Buenos-Ayresda ohang butunlay boshqacha edi.
Milei: Xabar maydondan – front chizig‘iga
Argentina prezidenti Javier Milei payshanba kuni ijtimoiy tarmoqda ohangni yanada keskinlashtirdi. U Britaniya reaktsiyasini masxara qilib, o‘z hukumatining Malvina orollari bo‘yicha maqsadini yana bir bor ochiq e’lon qildi.
U X sahifasida shunday yozdi: ba’zilarning “terminal darajadagi bir neyronli o‘smirga xos talmovsirashlari”ga ishora qilar ekan, o‘zi boshchilik qilayotgan hukumat “diplomatik yo‘l bilan har kuni Malvinas orollari, Georgias va South Sandwich Islands hamda ularni o‘rab turgan dengiz hududi ustidan suverenitetni tiklashga yaqinlashayotganini” ta’kidladi.
Bu post bevosita Marc Zell – U.S. Republican Party’ning Isroildagi bo‘limi raisi – murojaatiga javob bo‘ldi. Zell Tramp ma’muriyatini Falkland bo‘yicha uzoq yillik AQSh siyosatini qayta ko‘rib chiqishga va Argentina suverenitet da’vosini qo‘llab-quvvatlashga chaqirgan edi. Shu tariqa, bir futbol o‘yini atrofidagi banner global geosiyosiy muhokama bilan chirmashib ketdi.
Milei futbolchilarni ham ochiq himoya qildi. Radio El Observador efirida u banner “milliy tuyg‘ularning qonuniy ifodasi” ekanini aytib, pozitsiyasini aniq qo‘ydi: “Malvinas – argentinaliklarniki, biz ularni qaytarib olamiz va buni diplomatik yo‘l bilan qilamiz.”
Qiziq tomoni shundaki, bundan atigi bir kun avval o‘sha Milei argentinaliklarni futbolni suverenitet bahsiga aralashtirmaslikka, bunday namoyishlarni “arzon vatanparvarlik jestlari” deb rad etishga chaqirgan edi. Yarim final va undan keyingi siyosiy shamol uning ohangini bir kechada o‘zgartirdi.
Londonning javobi va FIFAning nozik pozitsiyasi
Angliya hukumati uchun bu holat faqat futbol sahnasidagi epizod emas, balki 1982 yildan beri o‘zgarmagan qat’iy pozitsiyaga ochiq chaqiriq edi. O‘sha qisqa, ammo qonli urushdan so‘ng London Janubiy Atlantika arxipelagi ustidan nazoratni saqlab qolgan va o‘sha kundan buyon Falkland masalasida bir qadam ham orqaga chekinmagan.
Shu fon’da Peter Kyle’ning “FIFA tekshirishi kerak” degan talabi tasodifiy emas. Bosh vazir idorasidan kelgan “Falkland orollari albatta bizniki” degan jumla esa Britaniya siyosatidagi eski, ammo qat’iy chiziqni yana bir bor chizib berdi.
O‘yin atrofidagi siyosiy shov-shuv FIFAni ham nozik vaziyatga qo‘ydi. Tashkilot payshanba kuni mustaqil intizomiy qo‘mita o‘yin hisobotlari va voqea tafsilotlarini ko‘rib chiqayotganini, shundan so‘ng intizomiy ish ochish-ochmaslik bo‘yicha qaror qabul qilinishini ma’lum qildi.
Tarix esa bu yerda FIFA uchun ogohlantiruvchi rol o‘ynaydi. 2014 yilda Argentina futbol assotsiatsiyasi Sloveniya bilan o‘rtoqlik uchrashuvi oldidan aynan shu shiorni namoyish etgani uchun jarimaga tortilgan edi. Endi esa o‘sha jumla Jahon chempionati yarim finalida, butun sayyora tomosha qilayotgan paytda yana paydo bo‘ldi.
Eski nizo, yangi sahna
Malvinas yoki Falkland – nomi qaysi tomondan qaralayotganiga bog‘liq – o‘n yillardan beri Argentina va Britaniya diplomatiyasining markazida turibdi. 1982 yilgi urush bu mojaroni muzlatib qo‘ymadi, aksincha, har bir siyosiy inqirozda, har bir katta futbol uchrashuvida yuzaga qalqib chiqadigan ramzga aylantirdi.
Bu safar ham shunday bo‘ldi. Yarim final hushtagi chalingan zahoti sportdagi g‘alaba siyosiy maydonda yangi bosqichni ochdi. Argentina vitse-prezidenti Victoria Villarruel o‘yin oldidan Britaniyani “bosqinchi qaroqchilar” deb atab, ohangni allaqachon keskinlashtirib qo‘ygan edi. Maydondagi g‘alaba, banner, undan keyingi Milei bayonotlari esa bu ritorikani yanada kuchaytirdi.
Savol endi shunda: bu jarayon qayergacha boradi? FIFA intizomiy jazosi bilan cheklanadimi yoki Buenos-Ayres va London o‘rtasidagi eski yara yana chuqurlashadimi?
Bir narsa aniq: Argentina futbolchilari ochgan o‘sha banner allaqachon o‘yindan kattaroq ma’noga ega bo‘lib ulgurdi. Endi u nafaqat stadionning yashil maydonida, balki elchixonalar, tashqi ishlar vazirliklari va xalqaro tribunalarning kun tartibida turibdi.
