Aston Martin yangi mavsumga tayyorlanmoqda: aerodinamik yangilanishlar

Aston Martin uchun haqiqiy mavsum endi boshlanmoqda. Kalendar bo‘yicha 11-bosqich – Vengriya Gran-prisi – bu jamoa va Honda uchun yangi start nuqtasi sifatida ko‘rilmoqda. Mashina tubdan yangilandi, yozgi tanaffusdan keyin keladigan Honda quvvat bloki bosqichi esa bu sakrashni yanada kuchaytirishi kerak.

Bu paket faqat bitta detal emas, butun kontseptni qayta chizish. Eng avvalo – og‘irlik. Jamoa mashina ortiqcha vaznli bo‘lganini tan oldi. Formulada bu – toza jazodir. Ortiqcha kilogramm tormozlanishdan tortib burilish kuchlariga, tezlanish va shinalar yeyilishigacha hammasini yomonlashtiradi, har aylanada qimmat soniyalarni yeb ketadi. Shuning uchun bu yo‘nalish bo‘yicha ish birinchi o‘ringa qo‘yildi.

Old qanot: mashinaning nafas yo‘li qayta yozildi

Aston Martin old qanotni deyarli boshqatdan chizdi. Aynan shu detal butun bolid bo‘ylab havo oqimini shakllantiradi. Endi bu mutlaqo boshqa g‘oya: uchta ruxsat etilgan element bo‘ylab yuklanish taqsimoti sezilarli darajada o‘zgargan.

Rasmlar burchagi boshqacha bo‘lsa-da, ko‘rinib turibdiki, birinchi elementning chord uzunligi qisqargan, ikkinchi elementniki esa cho‘zilgan, uchinchisi esa deyarli avvalgi paketga o‘xshash. Old g‘ildirak ichki yuzasining ichkarisidagi V-shaklli bo‘lim o‘rniga ko‘proq gumbazsimon profil paydo bo‘lgan – aynan shu zona havo strukturasini keskin o‘zgartiradi.

Qanot ostidagi havo oqimi ko‘payadi, demak, old g‘ildirak ichki tomonidan aylanib o‘tadigan oqim ham kuchayadi. Biroq butun uzunlik bo‘yicha oqim yanada bir xil bo‘ladi, tezligi barqarorroq bo‘ladi. Bu esa shamol yo‘nalishi va oldinda ketayotgan mashinaning turbulent oqimiga sezgirlikni kamaytiradi. Eski versiyada old qanotdan ajralib ketuvchi oqim Aston Martin uchun katta muammo bo‘lgandi. Yangi kontsept aynan shu zaif nuqtani yopishga urinadi.

Qanot uchlari ham qayta ishlangan. Gorizontal tashqi plastina oldinga surilgan, shunga mos ravishda yuqori chet profili ham o‘zgargan. Maqsad – pastga, tashqi shina siqilish zonasiga yo‘naltirilayotgan havoga kuchliroq ta’sir o‘tkazish. Bu hududdagi oqimni maksimal darajada boshqarish orqali ichki shina siqilishi tufayli keyingi pastga bosuvchi elementlarga tushadigan salbiy ta’sirni kamaytirish mumkin.

Bargeboardlar va polning old burchagi: mayda, lekin maqsadli jarrohlik

Bargeboardlar – mayda detallar, lekin ularning ta’siri katta. Ularning umumiy balandligi pasaytirilgan, bu farq ko‘zga tashlanadi. Ikki gorizontal flapning orqa qismida agressivlik kamaygan, biroq chord egri chizig‘i orqaroqda saqlanib qolgan. Ular hali ham polning old burchagida o‘z ishini bajaradi, faqat biroz orqaroqda.

Shu bilan birga, ular old g‘ildirak ichkarisidan kelayotgan “tyre squirt” – shina siqilishi oqimi bilan kamroq aralashadi. Natijada old g‘ildiraklar ichki tomoni va shassi yon devorlari orasidan o‘tadigan havo massasi kamroq buziladi. Aynan shu oqim ostki qism – underfloor uchun asosiy “yoqilg‘i” hisoblanadi. Bu yerda yo‘qotilgan har bir gramm havo – diffuzor samaradorligidan o‘g‘irlangan vaqt.

Sidepod va “ikki qavatli pol”: agressiv kontseptga burilish

Radiator sidepod kirish qismi ham qayta shakllantirilgan. Tashqi burchak va yuqori tashqi radius yumshoqroq “aralashtirilgan”, kirish chizig‘i profili ham o‘zgargan. Ichki tomonda kirish kesimi bir oz kichraygandek – shassi yuqori qismidan o‘lchaganda bu yaqqol seziladi.

Bu o‘zgarishlarning bari Aston Martin’ning “double floor” – ikki qavatli pol yondashuviga xizmat qiladi. Yangi kuzov profili eski, Vengriyagacha bo‘lgan versiya bilan solishtirilganda yanada agressiv ikki qavatli paketga o‘xshaydi. Polni ifodalovchi chiziq va kuzov konturi orasidagi bo‘shliq ko‘paygan, bu yerda ko‘proq havo massasini o‘tkazish maqsad qilingan.

Bu oqim diffuzor ishini kuchaytirishi kerak. Diffuzor, beam wing va orqa qanot – uchlik sifatida ishlaydi. Bu mashinalar rasmiy jihatdan “tekis pol”ga yaqin bo‘lsa-da, orqa qismdagi barcha aerodinamika elementlari maksimal havo massasi bilan nafas olganda eng samarali bo‘ladi. Aston Martin aynan shunga urinmoqda.

Bu yondashuvni Adrian Newey boshchiligidagi eski Red Bull’ning yuqori rake falsafasi bilan solishtirish qiziq. Aston Martin mavsumni aynan shunday yuqori rake konsepti bilan boshlagan, raqiblarning bir qismi esa tekisroq rake yo‘lini tanladi. Baribir, Adrian o‘z qarashlariga ishonch bilan yopishib keladi – Aston Martin esa endi shu yo‘ldan o‘z versiyasini qidiryapti.

Dvigatel qopqog‘i va sovitish: samaradorlik uchun kurash

Paket tarkibida yangilangan dvigatel qopqog‘i va sovitish chiqishlari ham bor. Har doimgidek, bu o‘zgarishlar sof rivojlanishmi yoki aynan bu trassa talablari uchunmi – aniq aytish qiyin. Aston Martin holatida ikkalasi ham borligi sezilib turibdi.

Yangi tizimda chiqishlar dvigatel qopqog‘i va sidepod profillariga mos ravishda biroz joyini o‘zgartirgan. Louvrelari kamroq, lekin kattaroq, ayniqsa oxirgi chiqish sezilarli kattalashgan. Oddiy qoida o‘z kuchida: ko‘proq sovitish – ko‘proq drag. Demak, butun sovitish paketining samaradorligi umumiy tezlik uchun hal qiluvchi bo‘ladi.

Sidepod taqqoslanishi ikki qavatli pol g‘oyasini to‘liq ochib bermasa-da, logotiplar ostidagi undercut – pastki kesma – chuqurlashgani ko‘rinadi. Orqa g‘ildirak oldidagi mayda detal ham qayta ishlangan: xuddi shu “oiladan”, lekin endi kamroq agressiv.

Bu hududdagi orqa flap kamroq egilgan, trailing edge profili ichki shina siqilishidan keladigan oqimni kamaytirishga qaratilgan. Oldingi dizayndagi ikkinchi element butunlay olib tashlangan.

Orqa qanot va DRS: yuklanishni boshqarish

Orqa qanot aktuatori ham yangilangan. Qisman bu vaznni kamaytirish uchun bo‘lishi mumkin. Aerodinamik qoplamasiz rasmlarga qaraganda, tizim avvalgi ish tamoyilini – ko‘pchilik jamoalar hanuz qo‘llayotgan eski, kattaroq DRS slot gap kontseptsiyasini – saqlab qolishi kutiladi.

Old qanotda bo‘lgani kabi, orqa qanot elementlarining profili va chord uzunliklari ham o‘zgargan. Bu ham umumiy rivojlanishning bir qismi, ham Vengriyadagi yuqori downforce talablariga moslashtirish bo‘lishi mumkin. Har holda, profil boshqa.

Oldingi element butun uzunligi bo‘ylab qisqaroq chordga ega. Ikkinchi element tashqi tomonda uzunroq, uchinchi element esa umuman olganda biroz cho‘zilgan. Bu o‘zgarishlar qanot bo‘ylab yuklanishni qayta taqsimlaydi, ayrim zonalarda diffuzor ishini yaxshilaydi – yuqori qanot oqimini diffuzor bilan “suhbatga” kiritish juda kuchli effekt beradi.

Yana muhimroq nuqta: qanot to‘g‘ri chiziq rejimidan burilish rejimiga o‘tayotganda, butun uzunligi bo‘yicha downforce tiklanishini silliqroq qiladi. Aynan bu – haydovchiga ishonch beradigan balans.

Orqa osma: geometriya bilan xavfli o‘yin

Mashinaning orqa qismi sezilarli darajada qayta ko‘rilgan. Eng katta o‘zgarish – orqa osma geometriyasi va ichki biriktirish nuqtalari. Oldin orqa oyoqning ichki biriktirish nuqtasi orqa qanot ustunlariga noyob tarzda ulanardi, endi esa bu nuqta yuqoriroqqa ko‘tarilgan.

Natija? Orqa osmada anti-lift kuchayadi, past va yuqori tezlik oralig‘ida kamber o‘zgarishi kamayadi, orqa roll markazi ham ko‘tarilishi mumkin. Qaysi biri asosiy motiv bo‘lganini aniq aytish qiyin, lekin sog‘lom mantiq shuni ko‘rsatadiki, roll markazi va anti-lift ustuvor bo‘lgan, kamberdagi o‘zgarish esa shu qarorlarning tabiiy oqibati.

Biroq hech narsa tekin emas. Ichki nuqtaning qanot ustunlarida balandroq joylashishi bu hududda ko‘proq egilish xavfini keltiradi. Aston Martin buni biladi va ustunlar orasiga kichik gorizontal tirgak qo‘shgan. U ikkala ustunni bog‘lab, teng yuklanish ostida – tezlanish va ehtimol tormozlanishda – yordam beradi.

Ammo burilishda yuklar eng yuqori bo‘ladi, ustunlarga tushadigan kuchlar teng bo‘lmaydi. Bu yerda yangi geometriya va qo‘shimcha tirgak o‘zini qanday tutishi – haqiqiy trassa sinovi uchun savol.

Katta paket, kichik soniyalar

Umuman olganda, bu yirik yangilanish Aston Martin’ni oldinga siljitishi kerak. Eng katta yutuq – vaznni kamaytirish. Bu – “bepul” vaqt. Aerodinamik jihatdan ham to‘g‘ri yo‘nalishda qadam tashlangan, lekin raqiblar ham har poygada o‘z paketlarini olib kelishyapti.

Hozirgi qoidalar shu qadar cheklovchi bo‘lib qolganki, bir vaqtlar bo‘lgani kabi, aerodinamik yangiliklar bilan soniyalar yutish davri ortda qoldi. Endi gap o‘nlab emas, ko‘pi bilan o‘ndan birlarda. Ko‘pincha esa yuzdan birlarda.

Barselonada qishda ilk bor ko‘rsatilgan mashinadan keskin farq ko‘rinmaydi. Ha, aerodinamik paket optimallashtirilgan, old qanotdan kelayotgan havo strukturasida sezilarli o‘zgarish bor, bu esa keyingi elementlar rivojiga zamin yaratadi. Lekin men o‘sha paytda savol ostiga qo‘ygan old osmadagi anti-dive miqdori o‘sha-o‘sha. Bu Aston Martin bu falsafaga hanuz ishonishini yoki mavsum o‘rtasida uni o‘zgartirish juda qiyin bo‘lganini ko‘rsatadi.

Eng muhim omil – vaqt. Yangi qoidalarni qayta o‘rganish uchun hali imkoniyat bor. Agar jamoa vaznni sezilarli kamaytirgan bo‘lsa, bu shunchaki tekin aylanalar tezligi. Shunday sharoitda prognoz aniq: Aston Martin yangi Cadillac jamoasidan oldinga o‘tishi, ehtimol Williams va bu mavsum qiynalayotgan Haas’dan ham o‘zib ketishi mumkin.

Savol boshqa joyda: bu sakrashdan keyin keyingi pog‘ona qanchalik baland bo‘ladi – va Aston Martin uni bosib o‘tishga qanchalik tayyor?