Avstraliyani to‘xtatgan poyga: Socceroos futbol bayrami

Avvallari bu mamlakatni faqat bitta narsa jimjit qilardi, deyishardi – ot poygasi. Endi esa shanba emas, juma kunduzi, mamlakatni to‘xtatib qo‘ygan “poyga” butunlay boshqacha edi: Socceroos’ning Paraguayga qarshi jon-jahdi bilan himoya qilingan, nol-nolga tenglashgan, lekin baribir jahon chempionatining pley-off bosqichiga olib chiqqan o‘yini. Hisob ochilmadi. Lekin shu ham yetarli bo‘ldi.

Yirik shaharlardagi pablar ertalabdan to‘lib-toshdi. Oltin-yashil rangdagi futbolkalar, sharf va bayroqlar, qo‘lida pint, yonida ish noutbuki – Avstraliya uchun ish kuni birdaniga umumxalq futbol bayramiga aylandi.

Ish va futbol to‘qnashgan payt

Bu ilk bor Socceroos jahon chempionati o‘yinini butunlay ish soatlarida o‘tkazdi. Shuning uchun ham Sidney ichki g‘arbida joylashgan Golden Barley ichida mayda biznes egalari ham, oddiy ishchilar ham bir-biriga aralashib ketdi. Ularning orasida kichik biznes egasi Jamie Hayman va uning ukasi Rick Hayman ham bor edi – ish ularga to‘siq bo‘la olmadi.

Rick mahalliy qurilish kompaniyasiga egalik qiladi. U va xodimlari ish hujjatlarini telefon va noutbuklarda ko‘zdan kechirarkan, ko‘zlari baribir ekranga, Socceroos harakatiga qadalgan edi. U bu jamoani “abadiy” qo‘llab-quvvatlab kelayotganini aytar ekan, so‘nggi yillardagi o‘zgarishni aniq sezayotganini ta’kidladi.

“Bu jamiyatni birlashtiradi, – dedi u. – Shuni ko‘rasiz: pablar to‘ladi, butun shaharda shu haqida gap, hammasi shunaqa qaynaydi. Ko‘rish juda yoqimli.”

Ularning yonida esa to‘rt nafar eski do‘stdan iborat guruh. Ulardan biri – Nick – pab eshik ochganidan beri televizor oldidagi birinchi qatorda, qo‘lida Guinness bilan o‘tiribdi.

U tanasiga 1974-yilgi haqiqiy Socceroos libosini ilgan – Avstraliya ilk bor jahon chempionatiga chiqqan yilga hurmat sifatida. O‘sha tarixiy yil bugungi kun bilan chiroyli ko‘prik bo‘lib turardi.

Nick va uning rafiqasi Robyn uchun esa bugungi qulay vaqt biroz g‘alati tuyulardi. Ular uchun Socceroos o‘yinlari – bu tun yarmida uyg‘onish, oila bilan choynak yonida yig‘ilish, uxlab qolmaslikka urinish demak edi.

“Ertalab aytayotgan edik, – deydi Nick kulib, – ilgari tun yarmida turardik, o‘sha ham o‘ziga yarasha zo‘r edi. O‘ziga xos tajriba. Oilaviy tajriba.”

Yomg‘ir, vahima va itning uvillashi

Yo‘lning narigi tomonida, Vic on the Park pabida esa yuzlab muxlislar sardina kabi bir-biriga yopishib ketgan. Quvonch bilan qo‘rquv aralash havo. Birinchi bo‘lim o‘rtalarida yomg‘ir quyganda, Socceroos sharf va kurtkalar boshga tashlandi, sumkalardan poncholar shoshilinch chiqarildi.

80 daqiqa davomida hisob ochilmagach, bar ichida bir-ikki marta “Aussie, Aussie, Aussie” shiorlari yangradi, oldingi zalda turgan it esa ularni uvillab “qo‘llab-quvvatladi”. Qo‘shimcha daqiqalar sekin o‘tayotgandek tuyularkan, har bir to‘p tepish, har bir to‘siq, har bir hakam hushtagi ichkarida aks-sado berdi. Yelkasida yopishqoq bayroq tatui bo‘lgan kal boshli erkak do‘stlarini quchoqlab, yengil nafas oldi.

Ba’zilar jadval chiqqan zahoti ish ta’tilini bron qilib qo‘ygan, boshqalar esa oxirgi daqiqada qaror qilgan. Sophie va 11-sinfda o‘qiyotgan o‘g‘li Orson ham o‘sha Vic’da – ular o‘tgan shanba tongida Avstraliya USAga 2:0 hisobida yutqazgan o‘yinni ham shu yerda tomosha qilishgan.

Orson bugun chorak baholarga qaramay maktabni “otlab” ketgan, onasi esa telefonidan sekin ishini davom ettirmoqda.

“Bu milliy ahamiyatga ega masala, – deydi u. – Oscar pubda gol urilganini eshitishini, bizning qanday ko‘tarilib ketishimizni his qilishini juda xohlayman.”

Orson kelajakda futbol murabbiyi bo‘lishni orzu qiladi. Uning nazarida, bugungi Socceroos Avstraliyaning futbol bo‘yicha qanchalik katta mamlakat bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatib qo‘ymoqda.

“Futbol o‘sib boryapti, – deydi u. – Zo‘r bo‘lyapti, ishda bo‘lishi kerak bo‘lgan odamlarning shuncha ko‘pi bu yerga kelib, mamlakatini qo‘llab-quvvatlayotganini ko‘rish juda ajoyib.”

Federation Square: 7 500 kishi, yetti dona fayer

Melburndagi Federation Square esa bugun haqiqiy stadionga aylangandek edi. Victoria Police hisobiga ko‘ra, 7 500 kishi to‘plandi. Ularning barchasi joy egallash uchun soatlab oldin kelgan, soat 10:00 ga kelib maydon to‘liq to‘lib bo‘ldi.

O‘yin oldidan maydonda “flip bottle”ning yuqori darajadagi duelari boshlandi – plastik shishaning to‘g‘ri tushgan har bir aylanishi ko‘z yoshli qichqiriqlar, quchoqlashlar bilan kutib olindi. Kimdir ochiqchasiga “darsdan qochganini” faxr bilan aytadi, kimdir ota-onasidan ruxsat olganini maqtanib gapiradi.

Madhiyaning ilk notalari yangragan payt esa maydon osmonga o‘qdek otilgan yetti dona fayer nuriga burkandi. Shu lahza bir tomondan bayram, boshqa tomondan tartibbuzarlik sifatida qayd etildi – 16 yoshli bir yigit qo‘lga olindi.

Ba’zan olomon ichidan g‘alati to‘lqin o‘tib, yuzlab odamlar birvarakayiga chayqalib ketardi. Odamlar muvozanatni tiklagach, aybdorni topgandek, bir ovozdan “wanker” deb baqirishardi. Politsiya ma’lumotiga ko‘ra, uch nafar o‘smir “tartibsiz xatti-harakat” uchun jarimaga tortilib, maydondan chiqarib yuborildi.

Sobiq futbolchi Craig Foster ham Federation Square’da edi. U Socceroos o‘yinini qisqa, lekin aniq ta’rif bilan baholadi: “deyarli mukammal”.

“Zaxira chuqurligi ko‘rsatildi, – dedi u. – Ular aynan kerak bo‘lgan ishni qilishdi… Avstraliya yaxshi boshqaryapti, juda tez o‘rganayapti, Socceroos pley-offga chiqqan har qanday kun – chiroyli kun.

Biz shu yerdamiz. Hali ham turnirdamiz va oxirigacha kurashyapmiz. Hayotda bundan ortiq narsa yo‘q.”

Yon tomonda esa bu “mukammallik” ancha boshqacha ko‘rinishda nishonlanayotgan edi. O‘smir Ali Abolhasani va uning do‘sti to‘siqlar yonida yiqilib, oyoq kiyimlarini yo‘qotib qo‘yganini kulib gapirib berishdi.

O‘yindan keyin holati so‘ralganda, Ali qisqa javob bilan cheklangan: “Zo‘r.”

“Keyingi hafta qaytib kelishni sabrsizlik bilan kutyapman, – dedi u. – Kechasi uxlamadik, chiqishimizga ishondik… Yana shunday qilamiz.”

Poytaxtdagi kichik ekran, katta yurak

Poytaxt Kanberrada ham jahon chempionati isitmasi allaqachon kirib kelgan. Garema Place’dagi ikki ekrandan iborat kichikgina ko‘rish zonasi 500 dan ortiq muxlis uchun, albatta, unchalik qulay emasdi. Lekin hech kim shikoyat qilayotgandek ko‘rinmasdi: bayroqlar hilpiraydi, bolalar yuguradi, kattalar issiq qahva ustida taktikani muhokama qiladi.

Bu yerga ACT senatori David Pocock ham keldi. U Guardian Australia’ga bergan qisqa fikrida sahnadagi manzara – yosh-u qari, turli kelib chiqish, turli hikoyalar, lekin bitta bayroq ostida birlashgan olomon – bugungi Avstraliyaning eng yaxshi qiyofasi ekanini aytdi.

“Socceroos bu hafta parlamentda ham aytilganidek, Avstraliyani buyuk qiladigan narsalarning o‘zginasi, – dedi u. – Turli kelib chiqishga ega odamlar birlashganmiz, va bu butun mamlakat bo‘ylab qanday aks-sado berayotganini ko‘ryapsiz.”

Nol-nol. Statistikada bu raqam quruq ko‘rinishi mumkin. Ammo bugun pablar, maydonlar, mayda ekranlar va katta orzular orasida bu hisob butun bir mamlakatni nafasini ichiga yutib turishga majbur qildi. Endi esa savol bitta: Socceroos bu safar qanchaga boradi – va Avstraliya yana nechta ish kunini futbolga atashga tayyor?