Chempionship: West Ham, Burnley va Wolvesning qaytish umidlari
Premyer-ligadan qulash – odatda tezkor qaytish va’da qiladigan parashyut to‘lovlari, katta byudjet, katta nomlar. Ammo o‘tgan mavsum bu afsona yana bir bor chilparchin bo‘ldi. Uchta tushgan jamoadan faqat Ipswich Town yuqoriga qayta oldi. Southampton o‘zini qutqarayotgandek ko‘ringan bir pallada murabbiy almashdi, Tonda Eckert atrofidagi josuslik mojaro esa klubning umidini sindirdi. Leicester City esa atigi o‘n yil oldin Premyer-liga kubogini ko‘targanidan so‘ng endi ikki pog‘onali qulashdan qocholmadi.
Chempionship – bu shunchaki “pastga tushganlar ligasi” emas. Bu yerda xatoni kechirishmaydi. Endi esa savol: West Ham United, Burnley va Wolverhampton Wanderers bu minalangan maydondan yo‘l topa oladimi?
West Ham: 14 yildan keyingi qulash va bo‘linayotgan boshqaruv
West Ham ikkinchi pog‘onaga qaytmaganiga 14 yil bo‘lgandi. 2023 yilda Europa Conference League kubogini ko‘targan kecha hali ham xotirada. O‘shandan beri esa sekin, ammo uzluksiz pasayish.
O‘tgan mavsum yakunida hammasi Tottenham Hotspur bilan jon saqlash poygasiga kelib taqaldi. Yakuniy besh o‘yindan to‘rttasida mag‘lubiyat – va chiziq ostiga qulash. Bu oddiy yiqilish emas, uzoq davom etgan charchoqning mantiqiy yakuni edi.
Yoz esa London klubiga maydondan ko‘ra ko‘proq sud zallarini eslatdi. BBC Panorama va The Times hamkorlikdagi surishtiruvi West Ham hammuassisi David Sullivan ustidan jinsiy xulq-atvor bo‘yicha ayblovlarni ko‘tarib chiqdi. U bularni qat’iyan rad etdi, ammo shov-shuv baribir klub atrofidagi muhitni qattiq silkitdi.
Shu bilan bir paytda hammuassisa Vanessa Gold oilasining ulushini sotish rejasini tasdiqladi. Xaridor – sobiq Newcastle United hammuassisi Amanda Staveley boshchiligidagi konsorsium. Biroq boshqa hammuassisa Daniel Kretinsky o‘z ulushining birozdan ortig‘ini chex biznesmeni Jakub Havrlantga sotib, klubdagi pre-emptsion huquqlarini saqlab qoldi va shu orqali Gold ulushini o‘zi sotib olish eshigini ochiq qoldirdi. Bitim yakunlanishi uchun kamida ikki oy kerak bo‘lishi mumkin – ya’ni mavsum allaqachon qizigan paytda ham mulkchilik masalasi osilib turadi.
Shunday beqaror fon fonida maydonda tayanch nuqta juda muhim. West Ham uchun bu – sardor Jarrod Bowen. 29 yoshli hujumchi Chempionship himoyachilari uchun haqiqiy bosh og‘rig‘iga aylanishi mumkin bo‘lgan to‘plamga ega: tezlik, intizomli pressing, to‘xtamasdan ishlash. Bu ligada aynan shunday futbolchilar farqni belgilaydi.
Yana bir ustunlik – Nuno Espirito Santo. Uchlikdan faqat u Angliya Futbol Ligasi tajribasiga ega murabbiy. U 2017 yilda Wolvesni qabul qilib, ilk mavsumidayoq Chempionship chempioniga aylantirgan. Keyingi yillarda Molineux va Nottingham Forestdagi ishlari unga bu liga bo‘yicha aniq tushuncha bergan. West Ham muxlislari aynan shuning uchun undan “bir urinishda qaytish”ni kutmoqda.
Yana bir omilni esdan chiqarib bo‘lmaydi: London Stadium. 62 500 o‘rin – Chempionship tarixidagi eng katta uy arenasi. Bu Lincoln City’ning Sincil Bank stadionidan 51 831 o‘ringa katta. Agar jamoa tezda ritm topsa, bu ulkan stadion raqiblar uchun bosim qozoniga aylanadi.
Bukmekerlar West Ham’ni chempionlik uchun asosiy nomzod sifatida ko‘rmoqda. Klub tarixi, tarkib sifati, murabbiy – hammasi tezkor qaytish ssenariysini chizib beradi. Ammo tashqi shovqin, egalik atrofidagi noaniqlik, yuqoridan tushayotgan bosim – bular kiyinish xonasiga ham kirib borishi mumkin.
Shunga qaramay, EFL Cup’ning birinchi bosqichida Portsmouth ustidan 3:1 hisobidagi ishonchli g‘alaba muxlislar kayfiyatini ko‘tardi. Endi esa 16 avgust, yakshanba kuni Burnleyga qarshi ochilish uchrashuvi navbatda. Agar West Ham shu yerdayoq kuchli zarba bersa, London sharqida pufaklar yana erkin uchishni boshlaydi.
Burnley: yo-yo klubning eng xavfli mavsumi
Burnley uchun bu yo‘l tanish. Premyer-ligaga ko‘tarilish, bir mavsumdan so‘ng yana qulash – bu sikl bir necha yildan beri takrorlanmoqda. 2014 yildan beri uch xil murabbiy – Sean Dyche, Vincent Kompany, Scott Parker – bilan to‘rt marta yuqoriga chiqdilar. Ularning uchtasida keyingi mavsumdayoq yana Chempionshipga qaytishdi.
O‘tgan mavsum esa bu yo‘llardan eng og‘iri bo‘ldi: atigi to‘rt g‘alaba, 22 ochko. Premyer-ligada deyarli hech qanday tayanch topa olmagan jamoa.
Scott Parker aprel oyidayoq klubni tark etdi. Uning o‘rniga kim kelishi masalasi cho‘zilib ketgani Turf Moor atrofida xavotir uyg‘otdi. Yoz boshida Wales terma jamoasi bosh murabbiyi Craig Bellamy bilan muzokaralar qizg‘in kechgani ma’lum bo‘ldi. Burnley hatto Uels futbol assotsiatsiyasiga rasmiy murojaat qilgan, kompensatsiya ham muammo bo‘lmagani aytiladi. Ammo Bellamy o‘z shtabini ham olib kelmoqchi bo‘lgani muzokaralarni murakkablashtirdi va bitim amalga oshmadi.
Shu paytda sahnaga Genk sobiq murabbiyi Nicky Hayen chiqdi. Uning tayinlanishi ko‘plab muxlislar uchun “rejali qadam”dan ko‘ra “umidga tayanish”dek ko‘rindi.
Burnley muvaffaqiyatining kaliti endi bitta so‘zda jamlanadi: seleksiya. Yozda klubni 12 nafar futbolchi tark etdi. Hayen o‘z uslubiga mos, to‘pni nazorat qilishni yoqtiradigan, zarba berish lahzasida keskin tezlashadigan jamoa qurishi kerak. Demak, texnik jihatdan kuchli, pressingni o‘qiy oladigan, pas oralig‘ini yopadigan futbolchilar asosiy nishon.
Yangi kelgan Ugo Raghouber aynan shunday profil: raqib hujumlarini buzish, havoda kurashish, orqa chiziqni himoya qilish – uning kuchli tomonlari. Yozda qo‘shilgan yagona boshqa maydon o‘yinchisi Lluc Castell esa klubning so‘nggi yillarda shakllangan siyosatiga mos: yosh iste’dod, kelajak uchun sarmoya. ALK Capital 2020 yilda klubni qo‘lga kiritganidan beri Burnley aynan shunday yo‘l tutmoqda.
2024-25 yillardagi Chempionshipga ko‘tarilishdan oldingi yozda 20 nafar yangi futbolchi olib kelingan bo‘lsa, ularning 12 nafari 25 yoshdan kichik edi. Keyingi mavsum Premyer-ligada ham shu yo‘l davom etdi: 15 yangi transferdan yettitasi 25 yosh va undan kichik, uch nafari 30 yoshdan katta, jumladan Manchester City afsonasi, tajribali himoyachi Kyle Walker. Castell 19 yoshida hali tayyor yulduz emas, lekin potentsiali ko‘rinib turibdi.
Bu model yuqori pog‘onada zaif ko‘ringan bo‘lishi mumkin, ammo Chempionshipda ko‘pincha ishlaydi. Yosh oyoqlar, yuqori intensivlik, Walker kabi g‘oliblik mentalitetiga ega futbolchining kiyinish xonasidagi og‘ir so‘zi – bu kombinatsiya Burnleyni yana yuqoriga ko‘tarishi mumkin.
Burnley qanday qilib ko‘tarilish kampaniyasi yuritishni biladi. Alan Pace murabbiy tayinlagan so‘nggi ikki safar – Kompany va Parker – ikkalasi ham bir urinishdayoq Premyer-ligaga qaytardi. Ammo doimiy ravishda ikki liga o‘rtasida “sakrash” klub modelining barqaror emasligidan darak beradi. Bu safar esa xatoga joy kamroq, raqiblar kuchliroq, murabbiy esa yangi.
Bu Burnley uchun eng xavfli mavsum bo‘lishi mumkin.
Wolves: yana bir portugaliyalik sarguzasht
Wolverhampton Wanderers uchun ham yangi sahifa ochildi. Klub boshiga portugaliyalik Peixoto keldi – uning ismi hozircha Angliyada sirli eshitiladi, ammo vatani Portugaliyada u hujumkor futbol tarafdori sifatida tanilgan.
U o‘z jamoasiga agressiv, lekin hisob-kitobli uslub singdirmoqchi. Yuqori pressing, raqibni xatosiga majbur qilish, lekin shu bilan birga to‘p bilan aqlli muomala. Qog‘ozda bu juda jozibali ko‘rinadi. Ammo bu hozircha faqat nazariya.
Peixoto Angliya futbolida sinovdan o‘tmagan. U meros qilib olgan jamoa esa o‘tgan mavsum Premyer-ligadagi bosim ostida parchalanib ketdi. Shu sabab tayinlov xavfli ko‘rinadi. Ayniqsa, ko‘plab muxlislar o‘tgan mavsum Rob Edwards kelganida uni allaqachon Chempionship hayotiga tayyor loyiha deb qabul qilgan bir paytda.
Edwards bilan birga 35 yoshli Kieran Trippier va Raul Jimenez ham jamoaga qo‘shilgan, bu esa Wolvesga zarur bo‘lgan tajribani bergan edi. O‘tgan mavsumdagi kam sonli yorqin nuqtalardan biri – 18 yoshli Mateus Mane. Uning iste’dodi fonida muxlislar yozgi transfer oynasi yopilguncha yana bir necha shunday “yangi yuzlar”ni kutmoqda.
Wolves umid qilayotgan ssenariy tanish: 2017-18 yildagi kabi yana bir noma’lum portugaliyalik kelib, Chempionshipni zabt etishi. O‘sha paytda Nuno Espirito Santo Molineuxni hayajonga to‘ldirgan edi. Endi esa navbat Peixoto qo‘lida.
Murabbiyning Angliyadagi tajribasi nolga teng bo‘lishi mumkin, ammo kiyinish xonasida endi yetarlicha sinovdan o‘tgan futbolchilar bor. Agar Peixoto o‘zining hujumkor futbolini bu tarkib bilan uyg‘unlashtira olsa, Molineux’dagi tushkun kayfiyat sekin-asta o‘rnini ishtiyoq va shovqinga bo‘shatishi mumkin.
Biroq bir to‘siq hanuz turibdi: muxlislar va Fosun o‘rtasidagi sovuq munosabat. So‘nggi bir necha yil ichida transfer oynalaridagi xatolar, yo‘nalish bo‘yicha savollar bu aloqani yemirdi. Endi esa faqat bitta yo‘l bor – kuchli mavsum, aniq identitet va maydondagi javoblar.
Chempionship bu uch klub uchun ham sinov maydoni. West Ham darhol qaytishni xohlaydi, Burnley yo-yo la’natini buzishga urinadi, Wolves esa yangi portugaliyalik tajribaga tikmoqda. Mavsum oxirida faqat bittasi emas, ehtimol ikkitasi ham maqsadiga yetadi. Lekin qaysi biri bosimga chiday oladi?
