Chris Smalling: Maidstone’dan Madridgacha bo‘lgan yo‘l
Chris Smalling suhbatning ilk daqiqalaridayoq oddiy futbolchi emasligini his qildiradi. 36 yoshli markaziy himoyachi karerasining ilk uch yilida non-ligadagi Maidstone’dan Champions League finaligacha ko‘tarildi. Keyin esa uchta mamlakat, 580 ta klub o‘yini, Sir Alex Ferguson va Jose Mourinho qo‘l ostida o‘tgan mavsumlar, 31 ta Angliya terma jamoasi uchrashuvi, Manchester United va Roma bilan yirik sovrinlar.
Endi u yana Angliya shimoliy-g‘arbida. Oilasi bilan qaytib kelgan, stol ustida turli rejalari bor, lekin hozircha bitta asosiy maqsad: yangi klub topish.
Tanasi bilan kelishib olgan futbolchi
Smalling hozir o‘zini hech qachog‘idan yaxshi tanishini aytadi.
“Endi tanamni 26 yoshimdagidan ham yaxshiroq bilaman, bu o‘yinlarda ham ko‘rinayapti”, deydi u.
U yoshlik yillarini eslaydi. Sir Alex mashg‘ulotlarga yoga kiritgan paytlar, Ryan Giggs gilam ustida cho‘zilib ishlayotgan pallalar. O‘shanda bu hammasi g‘alati tuyulgandir, bugun esa hayot-mamot masalasi.
“30 dan o‘tgach, har bir yil futbolni zavq bilan o‘ynash va unga bo‘lgan ishtiyoqni saqlash nuqtai nazaridan juda qimmatli bo‘ladi”, deydi u.
Smalling uchun mashg‘ulotning o‘zi endi kunning eng kichik qismi. Asosiy ish – tiklanish, parhez, qo‘shimcha mashqlar, hatto qo‘shimcha moddalargacha.
“Pre-sezon paytida qon tahlillari qilinadi, klub tavsiyalar beradi. Men esa yana bir qadam oldinga o‘tdim – genetika bo‘yicha testlar topshirdim. U juda chuqur tahlil qiladi. Shundan keyin ko‘p qo‘shimchalarimni o‘zgartirdim”, deydi u.
O‘tgan mavsumda u Saudi Pro League’da Al-Fayha safida deyarli har bir o‘yinda maydonga tushdi. Uning o‘zi bunga alohida faxr bilan qaraydi. 36 yoshda ham “doimiy” bo‘lish – tasodif emas.
“Bu hatto D-reja ham emasdi”
Bugungi manzara bilan 18 yil avvalgi Smallingni solishtirsangiz, tafovut keskin. O‘sha paytda u o‘zini bu darajaga yetadi, deb tasavvur ham qilmagan.
“Bu hatto D-reja ham emasdi”, deya eslaydi u.
U Maidstone safida o‘ynar, lekin boshida boshqa yo‘l bor edi: universitet, moliyaviy iqtisod yo‘nalishi. A-level imtihonlari allaqachon topshirilgan, reja tayyor, faqat futbolni butunlay tashlamaslik uchun Lester atrofidagi non-liga klublarini ko‘zdan kechirardi.
Shu payt yozning oxirida hamma narsani o‘zgartiradigan taklif chiqib qoldi. Fulham chaqirdi.
“Bu imkoniyat juda kichik, taklif bo‘lishi ham aniq emasdi, lekin qo‘ldan kelgan hamma narsani qilishim kerak edi”, deydi u.
Roy Hodgson bitta mashg‘ulot uchrashuvini ko‘rdi. Keyin Smallingni kabinetiga chaqirdi va shartnoma taklif qildi.
“Bu hatto to‘liq bir hafta ham emasdi. O‘ylab olishga vaqt yo‘q edi. Shunchaki shok holatida edim”, deydi Smalling.
Bu Hodgson uni ilk va oxirgi marta tayyorlanishga ulgurmaydigan holatga qo‘yishi emasdi.
45 daqiqada o‘zgargan taqdir
2010 yil 17 yanvar. Smalling Fulham tarkibida Blackburn safariga yo‘l oladi. U o‘sha kuni 2:0 hisobidagi mag‘lubiyatda maydonga tushmaydi. Lekin uning hayotidagi eng muhim voqea o‘sha safarning bir kun avval sodir bo‘ladi.
“Ko‘p klublar haqida gaplar yurgan, lekin Manchester United emas”, deydi u.
Autobusdan tushish payti Roy Hodgson uni yoniga tortadi. Fulham taklifni qabul qilganini aytadi. 45 daqiqadan so‘ng Sir Alex mehmonxonaga kelishi kutilayotgandi.
“Avval onamga qo‘ng‘iroq qildim. Keyin xonada o‘tirib, bu uchrashuv qanchalik noqulay bo‘lishi mumkinligini, unga qanday savollar bersam bo‘lishini o‘yladim”, deydi u.
Sir Alex bilan suhbat ikki soatlardan ortiq davom etadi. Smalling aytishicha, Fergusonning xotirjamligi, ishonch bilan gapirishi uni darhol tinchlantirgan.
O‘sha paytda United markazida allaqachon yulduz himoyachilar bor edi. Shubha tabiiy edi.
“Men o‘zim ham shubhalanardim. ‘Qanday rivojlanaman? Qayerga sig‘aman?’ deb o‘ylardim”, deydi u.
Ferguson unga imkon berishini, unga ishonishini aytadi. Keyin esa gaplar ishga aylanadi: kiyinish xonasi, maydon, yirik final uchrashuvlari – Smalling hammasini ko‘radi.
“U bilan bir kiyinish xonasini bo‘lishish, maydonda yonma-yon bo‘lish, u bilan suhbatlashish – bu ajoyib”, deydi u.
Mourinho bilan haqiqiy munosabat
Tashqaridan qaraganda, Smalling va Jose Mourinho o‘rtasidagi munosabat 2016 yil noyabridagi tanqid bilan esga olinadi. O‘shanda portugaliyalik murabbiy uning jarohat bilan o‘ynashga tayyor emasligidan norozi bo‘lgandi.
Smalling buni boshqacha ko‘radi.
“United ham, Roma ham bo‘lsin, Jose meni aksariyat o‘yinlarda maydonga tushirdi, chunki bizning munosabatimiz yaxshi edi va u menga ishongan”, deydi u.
Uningcha, katta murabbiylarni boshqalardan ajratib turadigan narsa – aynan shu shaxsiy yondashuv.
“Yosh futbolchilarga ta’sir o‘tkazish oson. Sir Alex va Jose’ning go‘zalligi shundaki, ular tajribali futbolchilarda ham ishonch uyg‘ota olishardi. Ko‘p murabbiylar yaxshi nutq so‘zlashi mumkin, lekin ba’zilarining ko‘ziga qaraganingda, ularning ehtirosini, ‘bu bo‘ladi’ degan chin ishonchini ko‘rasan. Katta futbolchilar ergashadi, qolganlar ham ularga qo‘shiladi. Mana shu top-darajadagi murabbiylarning jozibasi”, deydi u.
Smalling o‘sha mashhur holatni ham eslaydi: singan barmoqqa qilinayotgan ukollar, og‘riq bilan o‘ynash, chegaraga yetib borish.
“O‘sha vaziyatda men singan barmog‘imga ukol qilib o‘ynardim, chunki u menda hamma narsani qila olishim mumkin degan ruhiyatni yaratib qo‘ygandi, balki shunday bo‘lmasligi kerak bo‘lsa ham. Ukolning ruxsat etilgan chegarasiga yetib bordim, mashg‘ulot oldi qizish paytida to‘xtashimga to‘g‘ri keldi va u hafsalasi pir bo‘lgandi”, deydi u.
Lekin Smalling buni ham ishonch belgisi deb qabul qilgan.
“Bu menga yanada ko‘proq ishonch berdi, chunki u uchun boshqa markaziy himoyachini tanlash osonroq edi, lekin baribir meni xohlardi”, deydi u.
Smalling bugun ham Mourinho bilan aloqada. Yaqinda u Real Madrid bosh murabbiyi bo‘lib tayinlanganda, unga omad tilab yozgan.
Murabbiylik emas, boshqa yo‘l
Shuncha buyuk murabbiylar bilan ishlagan Smallingning o‘zi ularning izidan boradimi? U javobni aniq biladi.
“Bu mening yo‘lim bo‘lmaydi deb o‘ylayman. Keyingi bosqichga nisbatan o‘zimni xotirjam his qilaman”, deydi u.
U allaqachon maydondan tashqaridagi hayotini qurishni boshlagan. Global Institute of Sport bilan hamkorlikda yosh futbolchilar uchun ta’lim dasturi ustida ishlayapti. Yana uch-to‘rtta shunga o‘xshash loyihasi bor.
“Futbol kareram tugagach, ularga ko‘proq vaqt ajrata olaman. Hozircha hammasi o‘ynashga qaratilgan, chunki menda hanuz ishtiyoq va motivatsiya bor, jismoniy ko‘rsatkichlarim ham yaxshi”, deydi u.
Klubdan ko‘prog‘ini beradigan futbolchi
Smallingni qo‘lga kiritadigan klub faqat maydondagi himoyachini emas, butun paketni oladi. Al-Fayha’da u faqat o‘yinga cheklanib qolmadi – klub infratuzilmasiga ham aralashdi, zamonaviy elita futbolchisiga mos sport zalini yaratishda o‘z so‘zini aytdi.
U o‘zini har bir klubda maydonda ham, maydondan tashqarida ham ijobiy iz qoldirgan futbolchi sifatida ko‘rishni yoqtiradi. Manchester, Rim, Saudiya Arabistoni – hamma joyda u yaxshi xotiralar bilan eslanishini istaydi.
Va albatta, o‘sha ilk qaror – universitetni rad etish. Bugun u bunga boshqacha qaraydi.
“Bu xavfsizroq yo‘l bo‘lardi”, deydi u.
Fulham’dagi ilk yili u ko‘p pul topmagan, zaxira va 19-futbolchi sifatida safarlarga borgani, lekin ko‘pincha hatto zaxira o‘rindig‘iga ham kirmagani yodida. Hech qanday kafolat yo‘q edi.
Keyin Manchester United keladi. To‘rt yillik shartnoma. Birinchi yil oxirida yangisi. Oradan bir yil o‘tib – yana bittasi. Yana 18 oydan so‘ng – navbatdagi kelishuv.
“Doim oldinda bir ‘saboq’ turardi. Hech narsani o‘z-o‘zidan bo‘ladigan narsa deb qabul qilmaganman”, deydi u.
Bugun Smalling yana yo‘l boshida turgandek. Ammo bu safar u Maidstone’dagi noaniq yigit emas. Uch mamlakat, yirik final, eng katta murabbiylar bilan ishlagan, tanasini ham, ruhiyatini ham sinovdan o‘tkazgan tajribali himoyachi.
Savol endi bitta: navbatdagi katta sahna qayerda bo‘ladi?
