David Raya: Xavf bilan o‘ynaydigan darvozabon
David Raya yozda Shimoliy Amerikada bo‘lib o‘tgan Jahon chempionatida Ispaniya bilan kubok ko‘tardi, lekin maydonga umuman tushmadi. Unai Simon ortida zaxirada o‘tirganicha turnirni tomosha qildi. Shunga qaramay, Angliya futbolida eng ishonchli darvozabonlardan biri sifatidagi obro‘si tobora mustahkamlanib bormoqda.
2023 yilda Emirates Stadiumga dastlab ijaraga kelgan ispaniyalik posbon o‘sha paytdan beri o‘yinini butunlay boshqa darajaga olib chiqdi. Endi u – Premier League chempioni, Mikel Arteta rejalarida esa hech qanday savol tug‘dirmaydigan birinchi raqam.
Stackning ishonchi: “To‘rtinchisini ham olishini inkor etmayman”
“Invincibles” tarkibida bo‘lgan sobiq darvozabon Graham Stack, Haypp orqali GOAL bilan suhbatda, 2027 yilda Raya yana bir nufuzli darvozabon mukofotini qo‘lga kiritish ehtimoli haqida gapirar ekan, shunday dedi: “Men buni inkor etmayman, aslo.”
U darhol e’tiborni bitta faktga qaratdi: “Toza o‘yinlar, darvozabon bo‘lgan odam sifatida aytaman, faqat bitta insonning mehnati emas. Bunda hamma ishtirok etadi. Standart vaziyatlarni himoya qilish, jamoaning to‘p nazoratida bo‘lmagan paytdagi joylashuvi, qanotdan keladigan uzatmalarni qaytarish, tanasini to‘p yo‘liga qo‘yadigan, zarbalarni to‘sadigan himoyachilar. Bu – Arsenalning yuzi, shu bois ham Raya shuncha ko‘p ‘clean sheet’ qayd etyapti, deb o‘ylayman.”
Stackning fikricha, faqat struktura emas, Raya shaxsiy mahorati ham bu darajaga yetkazdi: “Bunga qo‘shimcha ravishda, albatta, uning individual chiqishlari mutlaqo ajralib turibdi.”
Xavfga boradigan darvozabon
Raya boshqacha. Stack aynan shunga urg‘u beradi: “Raya xavf bilan o‘ynaydi. O‘zini bosim ostiga qo‘yadi, xatoga yo‘l qo‘yishi mumkin bo‘lgan vaziyatlarga ham kirib boradi, chunki u shunday o‘ynaydi. Chegarada o‘ynaydi, xavfli paslarni beradi – boshqa darvozabonlar bunday uzatmalardan voz kechgan bo‘lardi. U esa o‘ziga ham, to‘pni oladigan jamoadoshlariga ham ishongan holda buni qiladi. Buning uchun katta maqtovga loyiq.”
Ko‘p darvozabonlar falsafasi oddiy: to‘pni imkon qadar o‘z darvozasidan uzoqroqqa yo‘naltirish, xavfni kamaytirish, shunda gol o‘tkazib yubormaslik ehtimoli ortadi. Raya esa mutlaqo boshqa yo‘lni tanlagan.
“Rayaning holatida u aksincha – to‘pga egalik qilishga oshiqadi, orqadan turib hujum boshlashga urinadi. Menimcha, Premier League’da hech kim undan ko‘ra yaxshiroq orqadan o‘yin qurmaydi va yaratmaydi,” – deydi Stack.
Bu, ayniqsa, zamonaviy futbolda oltin qiymatiga teng fazilat. Himoyadan hujumga bir lahzada o‘tish, pressingni yorib o‘tadigan aniq uzatmalar, raqibni yuqorida qarshi oladigan jamoa uchun ishonchli “oynali” darvozabon – Arteta tizimining yuragi aynan shunday ishlaydi.
Orqadan qurilgan imperiya
Arsenalning so‘nggi yillardagi o‘sishi tasodif emas. Himoya chizig‘i qat’iy, markaziy himoyachilar to‘p bilan ham, to‘psiz ham agressiv, qanot himoyachilari esa yuqori chiziqqa ko‘tariladi. Bu tizimda darvozabon xato qilishga haqqi bo‘lmagan, lekin xavfga borishi shart bo‘lgan futbolchi.
Raya aynan shu rolda gullab-yashnadi. To‘pni oyog‘ida ushlab turishi, pressing ostida ham aniq yechim topishi, qisqa pas, kesib o‘tuvchi diagonal yoki uzoq uzatmani tanlashdagi dadilligi – bularning barchasi Arsenalning orqadan hujum boshlashini raqiblar uchun doimiy bosh og‘rig‘iga aylantirdi.
Stack buni alohida ta’kidlaydi: “Darvozabon uchun bu juda, juda o‘ziga xos. Men uni to‘rtinchi marta ham g‘olib bo‘lish ehtimolidan chiqarib tashlamayman.”
Raya allaqachon Angliyada eng ishonchli posbonlardan biri sifatida tanilgan. Endi savol boshqacha: u xavf bilan o‘ynashni davom ettirar ekan, bu jur’at uni yana bir tarixiy mukofot sari yetaklay oladimi?
