Djibouti futboli korrupsiya mojarosi: Qanday muammolar yuzaga chiqdi
Afrikaning Shox hududida joylashgan mitti Djibouti odatda futbol xaritasida ko‘p ko‘rinmaydi. Ammo hozir u maydondagi natijalar bilan emas, balki federatsiya atrofidagi korrupsiya mojarosi bilan e’tibor markazida.
Davlat auditi federatsiyani, asosan FIFA mablag‘lari hisobiga yashab kelayotgan tashkilotni, tanlovlarsiz “o‘z odamlari”ga ish berish va shaffof bo‘lmagan tenderlar orqali aybladi. Bu esa futbolchilar, murabbiylar va klublar orasida g‘azab to‘lqinini ko‘tardi.
Cape Verde muvaffaqiyati fonida achchiq savollar
2026 yilgi FIFA World Cup musobaqasida Cape Verde pley-off bosqichiga chiqdi va butun qit’aga aniq signal yubordi: kichik davlat ham to‘g‘ri boshqaruv bilan yuksalishi mumkin.
Djiboutidagi ko‘plar esa o‘zlariga bitta savolni berishmoqda: nega biz emas?
Mahalliy klublardan birining murabbiyi AFP bilan suhbatda, xavfsizlik maqsadida ismini oshkor qilmasdan, joriy mavsum ligani boykot qilishga tayyor ekanini aytdi. U ochiqchasiga federatsiya rahbariyatini nishonga oldi:
Federatsiya resurslari futbolni rivojlantirishga emas, boshqa yo‘nalishlarga ketayotgani, Cape Verde misoli esa Djibouti tizimidagi chuqur strukturaviy muammolarni fosh etayotgani ta’kidlandi. Maydonda emas, hujjatlarda yutqazilayotgani futbolchilarni ham, murabbiylarni ham charchatib bo‘ldi.
Audit: “kayfiyat”ga qarab tanlangan pudratchilar va oshirilgan narxlar
Mojoroning markazida 2024 yilda o‘tkazilgan hukumat inspektorlari hisobot turibdi. Yaqinda AFP qo‘liga tushgan bu hujjatda Djibouti Football Federation yangi shtab-kvartira qurilishi bo‘yicha tenderda “xushomadgo‘ylik” va tanlangan pudratchiga yon bosganlikda ayblanadi.
Hisobotda nafaqat tanlovdagi shaffoflik savol ostiga qo‘yilgan, balki ko‘plab ish turlari va jihozlar uchun narxlarning sun’iy ravishda oshirilgani qayd etilgan. Bu loyiha uchun Saudiya Arabistoni ajratgan mablag‘lar ham noto‘g‘ri ishlatilgani aytilmoqda.
FIFA va CAF tomonidan yiliga 1 million dollardan ortiq mablag‘ olayotgan federatsiya uchun bu ayblovlar juda og‘ir zarba bo‘ldi. Ayniqsa, bu pullar asosan infratuzilma, yoshlar futboli va milliy terma jamoa rivoji uchun mo‘ljallanganini hisobga olsak.
FIFA AFP yo‘llagan savollarga javob bermadi. Tashkilot sukut saqlayotgandek, ammo Djiboutidagi kayfiyat tobora keskinlashib bormoqda.
Ichkaridan chayqalayotgan tizim
Bosim faqat tashqaridan emas. 12 avgust kuni federatsiya ijroiya qo‘mitasi a’zolaridan biri — Mohamed Elmi Farah — iste’fo berdi. U federatsiya resurslarini boshqarish va ulardan foydalanish borasida “jiddiy xavotirlar”i borligini rasman bildirdi.
Bu qadam federatsiya ichida ham hamma narsa joyida emasligini ko‘rsatib qo‘ydi. Odatda bunday lavozimdagilar mojarolarni ichkarida hal qilishga urinadi. Farahning ochiq iste’fosi esa tizimga bo‘lgan ishonch qanchalik yemirilganini ko‘rsatadi.
Waberi pozitsiyasi: FIFA “hech qanday qonunbuzarlik ko‘rmadi”
Uzoq yillardan beri Djibouti Football Federationni boshqarib kelayotgan Souleiman Hassan Waberi ayblovlarni qat’iy rad etmoqda. U nafaqat mamlakat federatsiyasi rahbari, balki CAF vakili sifatida FIFA Council tarkibida ham ishlaydi.
Waberi AFPga bergan izohida federatsiya FIFA tomonidan tekshiruvlardan o‘tganini va rasmiy ravishda “hech qanday qonunbuzarlik aniqlanmagani”ni ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, FIFA monitoring mexanizmlari ajratilgan mablag‘lar bo‘yicha hozircha biror jiddiy muammo topmagan.
Shu bilan birga, Waberi ayrim operatsiyalar bo‘yicha “tender jarayonlarida kamchiliklar” bo‘lganini tan oldi. Buni esa Djiboutida ko‘plab tovar va xizmatlarning cheklanganligi bilan izohladi va hozirda protseduralar yaxshilanganini qo‘shimcha qildi.
Demak, rasmiy pozitsiya shunday: xatolar bor, ammo jinoyat emas.
Siyosat, pul va futbolning kesishgan nuqtasi
CAF bugungi kunda FIFA prezidenti Gianni Infantino uchun eng muhim tayanchlardan biri. Djibouti federatsiyasi rahbari Waberi esa aynan shu tuzilma orqali global futbol siyosatining markaziga ulanib turibdi.
Infantino yaqinda World Cup turnirini xususiy investorlar uchun ochish rejalari bilan bahs-munozaralarga sabab bo‘lgan bir paytda, Afrikadagi kichik, lekin strategik ahamiyatga ega federatsiyada pulning qayerga ketayotgani haqidagi savollar yanada keskinroq yangramoqda.
Djiboutidagi futbolchilar esa siyosiy o‘yinlar va moliyaviy bahslarning markazida emas, chetida qolishni istashadi. Ular uchun masala sodda: mablag‘lar maydonga, akademiyalarga, murabbiylarga va musobaqalarga yetib kelishi kerak.
Endi nima bo‘ladi?
Mahalliy klub murabbiylaridan biri allaqachon boykot bilan tahdid qilgan. Agar u yolg‘iz bo‘lmasa-chi? Agar boshqa klublar ham unga qo‘shilsa-chi? Ligani kim o‘ynaydi, stadionlarni kim to‘ldiradi?
Cape Verde o‘z yo‘lini topdi. Djibouti esa hozircha audit hisobotlari, iste’folar va inkorlar girdobida qolib ketgan. Savol shunday: bu mojaro yana bir yo‘qotilgan avlod bilan yakunlanadimi yoki nihoyat tizimni tozalash uchun burilish nuqtasiga aylanadimi?
