Dunyo chempionati: Eronning chiqib ketishi va siyosiy shovqin
Dunyo chempionati yakuniy guruh o‘yinlari allaqachon dramatik bo‘lib ulgurgan edi. Biroq yakuniy hushtakdan keyin ham maydon chetidagi siyosiy shovqin tinmadi.
AQSh Ichki xavfsizlik departamenti rahbari Markwayne Mullin Eron terma jamoasining musobaqadan chiqib ketishi ortidan o‘z hissiyotini hech qanday diplomatik pardasiz aytdi: u Eron elenatsiya qilinganda “xursandchilik raqsini tushganini” ochiq tan oldi.
Oxirgi daqiqadagi ofsayd va yo‘qolgan imkoniyat
Eron maydonda ham, maydondan tashqarida ham bosim ostida bo‘ldi. Guruh bosqichidan chiqish taqdiri atigi bir necha santimetrga teng ofsaydga bog‘liq bo‘lib qoldi.
Misrga qarshi o‘yinda Eron to‘xtab qolgan daqiqalarda g‘alaba golini urdi, ammo VAR chizig‘i nozik ofsaydni ko‘rsatdi va gol bekor qilindi. Natija – 1:1. Umid esa hanuz tirik edi.
Hisob shunday yakunlansa-da, Eron eng yaxshi uchinchi o‘rin egalari orasida pley-offga chiqish imkoniyatini saqlab qoldi. Barchasi boshqa guruhlardagi natijalarga bog‘liq edi.
Umid yakshanba kuni kechqurun so‘ndi. Jazirama asabiylashuv ostida o‘tgan Algeriya – Avstriya uchrashuvi 3:3 hisobidagi durang bilan tugadi va aynan shu natija Eronni musobaqadan tashqariga uloqtirdi.
“Eng ko‘p ezilgan jamoa”
Maydondagi dramatik sahnalar fonida Eron lagerida keskinlik tobora kuchaydi. Murabbiy Amir G‘alenoiy jamoasini turnirdagi “eng ko‘p ezilgan” terma deb atadi.
Uning fikricha, bu faqat futbol haqida emas edi. Orqa fonda Eronning AQSh va Isroil bilan bo‘lgan keskin munosabatlari, siyosiy taranglik, xavfsizlik choralari – barchasi terma jamoaning har bir qadamiga soya solib bordi.
Eronning tayyorgarlik bazasi dastlab Arizona shtatida bo‘lishi kerak edi. So‘nggi daqiqalarda qaror o‘zgardi: jamoa Meksikaning Tixuana shahriga ko‘chirildi. Bu o‘zgarish faqat geografiyani emas, logistika va rejalashtirishni ham butunlay ostin-ustun qildi.
Cheklovlar bilan to‘lib-toshgan sayohatlar, viza rejimi, qat’iy muddatlar – bularning bari murabbiy shtabi uchun alohida bosh og‘rig‘iga aylandi.
AQSh amaldori: “Men faqat ularning ketganidan xursandman”
Markwayne Mullin dushanba kuni jurnalistlar bilan muloqot chog‘ida Eron terma jamoasi bilan bog‘liq jarayonlarni eslar ekan, diplomatik ohangni tanlamadi.
“Men shunchaki ularning ishi tugaganidan, qaytib kelmasligidan xursandman”, – dedi u.
U hatto Eron delegatsiyasining vizalari bekor qilingan paytdagi kayfiyatini ham tasvirlab berdi: “Biz ularning vizalarini qaytarib olganimizda va AQSh hududini tark etishlari mumkinligini aytganimizda juda xursand bo‘ldim, hatto bir-ikki qo‘shiq kuylagandirman, balki xursandchilik raqsini ham tushgandirman”.
Uning aytishicha, turnir davomida biror terma jamoa bilan Eronchalik ko‘p vaqt va resurs sarflanmagan.
Vizalar, chegaralar va charchagan futbolchilar
Eron termasi uchun cheklovlar qat’iy bo‘ldi. Vizaga qo‘yilgan shartlarga ko‘ra, ular ilk ikki o‘yin oldidan AQSh hududiga faqat o‘yindan bir kun oldin kirish huquqiga ega bo‘ldi va uchrashuv tugashi bilan darhol mamlakatni tark etishi kerak edi.
Bu degani – tayyorgarlik mashg‘ulotlari, moslashuv, tiklanish, hammasi siqilgan jadvalga tiqib qo‘yildi.
Faqat so‘nggi guruh uchrashuvi oldidan, Sietl shahridagi o‘yinga kelganda, cheklovlar biroz yumshadi. Eron termasiga ikki kun oldin uchib kelishga ruxsat berildi. Ammo o‘yin tugashi bilanoq ular yana Tixuanaga qaytishi shart edi.
Murabbiy G‘alenoiy bu sharoitlarni keskin tanqid qildi. Uning ta’kidlashicha, AQSh – Kanada – Meksika hamkorligidagi mezbonlik fonida Eron “juda adolatsiz munosabat” ko‘rdi va jamoa kerakli mashg‘ulot oynasining “yarmidan ham kamini” oldi.
Kapitan Taremi: “Bayram kayfiyati yo‘qoldi”
Bu bosim eng ko‘p futbolchilarda sezildi. Kapitan Mehdi Taremi bo‘layotgan voqealar dunyo chempionatining ruhiga zidligini aytdi.
“Bunday taranglik dunyo chempionatining zavqini buzadi. Biz birinchi daqiqadanoq bu keskinlikni his qildik”, – dedi u.
Uning so‘zlari maydondagi har bir yugurish, har bir duel va har bir qarorni ortidan ergashib yurgan og‘ir fonni eslatib turdi. Eron o‘yinchilari uchun bu turnir nafaqat sport sinovi, balki siyosiy va ruhiy chidamlilik imtihoni ham bo‘ldi.
Turnir tugadi, savollar esa qoladi
Eron termasi uchun dunyo chempionati yakunlandi. Bir necha santimetrga teng ofsayd chizig‘i, bir necha daqiqa ichida o‘zgargan boshqa guruh natijalari va bir necha qat’iy viza bandlari – hammasi birlashib, bu safarni erta to‘xtatdi.
Ammo maydondagi natijadan ham ko‘ra ko‘proq muhokama qilinadigan narsa – mezbon mamlakatning xavfsizlik siyosati bilan sport o‘rtasidagi chegaraning qayerda tugashi.
Eron uchun bu savol allaqachon javobsiz emas, balki alamli tajriba ko‘rinishida yozilib bo‘ldi. Endi navbat FIFA va kelgusi mezbonlarga: siyosat va futbol chizig‘i yana qachon va qaerda kesishadi?
