Eronlik futbolchilar Avstraliya fuqaroligini oldi
Ikki eronlik futbolchi ayol, qochqinlik so‘raganidan so‘ng, Avstraliya fuqaroligini oldi.
Osiyo Kubogi ortidan Avstraliyadan boshpana so‘ragan Eron ayollar terma jamoasining ikki futbolchisi endi bu mamlakat fuqarosi. Ular maydondagi jasorati ortidan hayotini tubdan o‘zgartirgan, siyosiy bosimdan qochib kelgan sportchilar sifatida yangi sahifani ochdi.
Urush, madhiyasiz saf, xavf ostidagi jamoa
Mart oyida Eron ayollar terma jamoasi Osiyo Kubogi doirasida Avstraliyada maydonga tushganida, Yaqin Sharqda vaziyat keskinlashgan, AQSh–Isroil hujumlari fonida Tehron bilan ziddiyat chizig‘i yanada qizigan edi. Shunday fon ostida bo‘lib o‘tgan o‘yinlardan birida eronlik futbolchilar Janubiy Koreyaga qarshi uchrashuv oldidan davlat madhiyasini kuylashdan bosh tortdi.
Bu oddiy sahna emasdi. Stadionda qisqa sukunat, televizor orqali esa darhol bosim. Eron davlat telekanallari futbolchilarni keskin tanqid qildi, ularning xavfsizligi haqida savollar ko‘paydi. Terma jamoa atrofida siyosiy bo‘ron ko‘tarildi.
Shu safardan so‘ng yetti nafar delegatsiya a’zosi, jumladan, bir murabbiy yordamchisi Avstraliyada qolishga qaror qilib, gumanitar viza so‘radi. Besh nafari keyinroq arizasini qaytarib olib, Eroniga qaytdi. Ikki futbolchi esa ortga yo‘lni yopdi.
Brisbane’dagi qasamyod
O‘sha ikki ism endi yangi hayot ramziga aylangan: Fatemeh Pasandideh va Atefeh Ramezanisadeh. Ular chorshanba kuni rasman Avstraliya fuqaroligini oldi.
Brisbane shahrida bo‘lib o‘tgan marosimda Ichki ishlar vaziri Tony Burke ularning fuqarolik qasamyodini qabul qildi. Zalda mahalliy eronliklar diasporasi vakillari, do‘stlari, qo‘llab-quvvatlovchilari to‘plandi. Bu safar ularni efirda emas, yonma-yon tabriklashdi.
Fatemeh Pasandideh bu kunni “hayotimdagi eng baxtli kunlardan biri” deb atadi. U maydon tashqarisidagi eng og‘ir sinovlar, noaniqlik, bosim, qo‘rquv ortidan kelgan yengillikni so‘z bilan ifodalash qiyinligini aytdi va Avstraliyaga berilgan imkoniyat uchun minnatdorlik bildirdi.
Atefeh Ramezanisadeh ham o‘zini “chuqur faxr” bilan yangi fuqarolikni qabul qilayotganini ta’kidladi. Uning uchun bu qaror faqat hujjat emas, kelajak, xavfsiz hayot va “bu yer endi mening uyim” degan tuyg‘u bilan bog‘liq.
Stadiondan tashqaridagi kurash
Bu ikki futbolchining hikoyasi Avstraliyadagi ko‘plab eronlik qochqinlar uchun ham ramziy ahamiyat kasb etdi. Ular uchun bu voqea – umid ham, og‘riqli solishtirish ham.
Human Rights Law Centre (HRLC) huquq tashkiloti vakillari hukumatdan shunday tezkor va aniq yo‘lni yillar davomida mamlakatda yashab kelayotgan boshqa eronlik qochqinlarga ham tatbiq etishni so‘ramoqda. Tashkilotning yuridik bo‘yicha direktor o‘rinbosari Laura John ma’lumotiga ko‘ra, Avstraliya jamiyatida o‘n yildan ortiq “qisqa muddatli, beqaror ko‘prik vizalari”da yashab kelayotgan qariyb 700 nafar qochqin bor.
Ularning deyarli yarmi Eron fuqarolari. Ular vatanga qaytolmaydi, shu bilan birga, to‘liq huquqli hayot kechirishga ham yo‘l topolmaydi. Ko‘pchiligining farzandlari, turmush o‘rtoqlari allaqachon Avstraliya fuqarosi yoki doimiy rezidenti bo‘lib ulgurgan.
HRLC mijozlaridan bo‘lgan Fatemah Lahmidi va Mahsa Mazaheri – bu ziddiyatning tirik timsoli. Ikkalasi ham Avstraliyada 13 yildan ortiq yashaydi, lekin hanuz fuqarolik olmagan.
“Bolalarim biladigan yagona vatan”
Fatemah Lahmidi – ona, qariyalar uyida ishlaydigan xodima va Eronlik qochqin. U futbolchilar uchun chin dildan quvonayotganini aytadi, lekin o‘z holatini tasvirlar ekan, “yuragim eziladi”, deydi. Yillar davom etayotgan noaniqlik, vizaning har galgi uzaytirilishi, ertangi kunni rejalashtira olmaslik – uning oilasini holdan toydirgan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, farzandlari uchun Avstraliya – yagona tanish yurt. Ular bu yerda ulg‘aydi, maktabga bordi, orzu qilgan kasblarini shu yerda tasavvur qiladi. Ammo onaning o‘zi hanuz “vaqtinchalik mehmon” maqomidan qutulolmayapti.
Mahsa Mazaheri esa kichik biznes egasi. Uning eri va qizlari allaqachon Avstraliya fuqarosi. Oila huquqlari, kundalik hayoti, soliqlari bilan bu jamiyatning to‘laqonli bir qismi. Faqat Mahsaning huquqiy maqomi orqada qolgan.
U yillar davomida davom etayotgan bu tafovutni og‘riq bilan qabul qiladi: kimlargadir fuqarolik tez va ravon berilayotgan bir paytda, o‘zi va o‘xshash yuzlab odamlar hanuz noaniqlikda yashayotganini ko‘rish unga og‘ir botadi.
Bir stadion, ikki tur hayot
Fatemeh Pasandideh va Atefeh Ramezanisadeh uchun Avstraliya endi rasmiy ravishda uyga aylandi. Ular maydonda ko‘rsatgan dadilliklarini endi yangi jamiyatda, yangi hayotda davom ettiradi.
Ammo shu paytda o‘n yildan ortiq vaqt davomida shu mamlakatda ishlagan, farzand tarbiyalagan, soliqlar to‘lagan yuzlab eronlik qochqinlar hanuz “oraliq holat”da qolmoqda. Bir tomonda – Brisbane’dagi tantanali qasamyod, boshqa tomonda – yillarni sanab o‘tkazayotgan oilalar.
Savol esa ochiq qoladi: Avstraliya siyosiy ramzga aylangan ikki futbolchiga bergan tezkor yo‘lni, shu mamlakatni allaqachon o‘z uyi deb biladigan boshqalarga ham ochadimi?
