Eron futbolchilari Ramezanisadeh va Pasandidehning Avstraliyadagi yangi hayoti
Eron ayollar terma jamoasining ikki futbolchisi – Ramezanisadeh va Pasandideh – uchun bu yoz rasmiy ravishda yangi hayotning boshlanishiga aylandi. Ular Avstraliya fuqaroligini qo‘lga kiritdi. Ularning ta’rifi bilan aytganda, bu “chinakam maxsus va unutilmas kun”.
Bu ikki ism ortida esa oddiy sport hikoyasi emas, siyosat, xavf va jasorat chizib bergan murakkab yo‘l yotadi.
Madhiya ostidagi sukunat va uning narxi
Mart oyida bo‘lib o‘tgan Women’s Asian Cup paytida Eron terma jamoasi Avstraliyada edi. O‘sha paytda ularning yurtida urush alangasi ko‘tarilgan, 28 fevral kuni Isroil va AQShning qo‘shma havo hujumlari boshlangan edi. Bir necha kundan so‘ng Eron ayollar jamoasi maydonga tushdi.
Ochilish uchrashuvida davlat madhiyasi yangragan payt esa butun hikoyaning burilish nuqtasiga aylandi. Bir nechta futbolchi sukut saqladi. Kuylamadi. O‘sha lahza stadiondagina emas, Tehrondagi ekranlar ortida ham ko‘rinib turardi.
Ko‘p o‘tmay Eron davlat televideniyesida olib boruvchi ularni “xoinlar” deb atadi, jazolash kerakligini aytdi. Kadrlar tarqaldi, xavotir esa keskin oshdi. Jamoa a’zolarining xavfsizligi haqida savollar ko‘paydi. Ayniqsa, uyga qaytgach, ularni nima kutayotgani borasida.
Yetti futbolchi, ikki qaror
Avstraliyadagi eronliklar jamoatchiligi bosimi ostida mahalliy hukumat futbolchilarga insonparvarlik vizalarini taklif qildi. Yetti nafar o‘yinchiga imkoniyat berildi: qolish yoki qaytish.
Oxir-oqibat faqat Ramezanisadeh va Pasandideh bu taklifni qabul qildi. Qolgan besh nafari fikridan qaytdi va uyga jo‘nadi. Nega? Rasmiy izoh yo‘q. Inson huquqlari faollari ularning qarori oilalariga nisbatan tahdidlar orqali o‘zgartirilgan bo‘lishi mumkinligini aytmoqda. Bu gumon, ammo Eron siyosiy muhitini bilganlar uchun mutlaqo begona taxmin emas.
Qolishni tanlagan ikki futbolchi esa hayotidagi eng og‘ir, lekin eng qat’iy qarorni qabul qildi. Ular boshpana so‘radi. Shundan keyin ularning yo‘li Avstraliya byurokratiyasi, siyosati va jamoatchilik munozaralari bilan kesishdi.
Qattiqlashayotgan siyosat fonida qabul qilingan qaror
Ularning fuqarolikka o‘tishi hech qachon jiddiy savol ostida qolmadi. Jarayon borishi kerak bo‘lgan yo‘ldan bordi. Lekin bu qaror Avstraliya siyosiy sahnasida migratsiya masalasi tobora keskinlashayotgan pallaga to‘g‘ri keldi.
Hukumat yaqin kunlarda migratsiyani qisqartirishga qaratilgan yangi, ancha qat’iy qoidalarni joriy etishga hozirlanmoqda. Rejalarda boshpana izlovchilarning mehnat qilish va apellyatsiya berish huquqlarini cheklash, mehmon vizasi bilan kirganlarning oilaviy viza olish imkoniyatini yopish kabi choralar bor.
Bir tomonda – yanada qattiq siyosatni va’da qilayotgan siyosiy raqiblar bosimi. Ikkinchi tomonda – mavjud choralar ham boshpana izlovchilar xavfsizligini xavf ostiga qo‘yayotganini aytayotgan qochqinlarni himoya qilish tashkilotlari. Ana shunday ziddiyatli fon ortida ikki eronlik futbolchining fuqarolik marosimi o‘tkazildi.
Fuqarolik marosimi: yangi start chizig‘i
Ramezanisadeh va Pasandideh Avstraliya ichki ishlar vaziri Tony Burke ishtirok etgan marosimda fuqarolik sertifikatlarini qo‘lga oldi. Sahna ortida esa ularning bir necha yillik qo‘rquv, bosim va noaniqlik bilan yo‘g‘rilgan hikoyasi turardi.
Pasandideh bu lahzani qisqa, ammo juda aniq tasvirladi: “Bu yangi boshlanish va faxr bilan ‘uyim’ deb atay oladigan joy”. Ramezanisadeh esa “barcha qiyinchiliklarni” eslab, o‘zini “faxrli va chuqur minnatdor” his qilayotganini aytdi.
Bu so‘zlar qog‘ozda oddiy ko‘rinishi mumkin. Lekin orqasida – uydan uzilish, oila, til va madaniyatdan ayrilish, yana hammasini boshqatdan qurish zarurati. Ayniqsa, sportchining hayoti uchun vaqt eng qimmat resurs bo‘lgan bir paytda.
Maydonga qaytish: Brisbane Roar bilan yangi sahifa
Ular siyosiy boshpanani tanlagan paytda futbolni yo‘qotish xavfi ham bor edi. Lekin hozircha bunday bo‘lmadi. Ramezanisadeh va Pasandideh allaqachon A-League Women’s klubi Brisbane Roar bilan mashg‘ulotlarni boshlab yuborgan. Maqsad aniq: elita darajadagi faoliyatni Avstraliyada davom ettirish.
Bu – faqat shaxsiy orzu emas. Bu ikki futbolchi uchun har bir mashg‘ulot, har bir o‘yin maydonga chiqish imkoniyati ularning qarorini oqlash, o‘zini va boshqalarni ishontirish yo‘lida yana bir qadam. Sport orqali yangi jamiyatga singish, yangi auditoriya topish, yangi ovozga aylanish imkoniyati.
Orqada qolganlar va ochiq qolayotgan savollar
Eron terma jamoasi atrofidagi drama urush, siyosiy bosim va teleekranda yangragan “xoinlar” tamg‘asi fonida avj oldi. O‘z uyiga qaytgan besh futbolchi haqida esa hozircha aniq ma’lumot yo‘q. Inson huquqlari faollari ular oilalari orqali bosim ostiga olingan bo‘lishi mumkinligini aytmoqda.
Shu orada Avstraliya esa migratsiya siyosatini yanada qat’iylashtirishga hozirlanmoqda. Kelajakda Ramezanisadeh va Pasandidehga o‘xshagan sportchilar uchun eshik ochiq bo‘ladimi? Yoki bu ikki futbolchining hikoyasi o‘z vaqtida yopilib qolgan noyob derazami bo‘lib qoladimi?
Bugun ular uchun bitta narsa aniq: yangi pasport, yangi bayroq, yangi stadionlar. Endi ular uchun savol boshqa – bu yangi maydonda qanchalik uzoqqa borishlari mumkin?
