Eva Carneiro – Mourinho haqidagi hujjatli filmda eski voqeani qayta ko‘rib chiqdi

Jose Mourinho haqidagi yangi hujjatli film eski yarani yana tirnadi. Sobiq klub shifokori Eva Carneiro “Mourinho” nomli Netflix loyihasida o‘zining “Chelsea”dagi oxirgi kunlari tilga olinganidan keyin sukut saqlamadi.

2015-yil avgust. “Stamford Bridge”da “Swansea”ga qarshi 2:2 hisobida yakunlangan o‘yin. So‘nggi daqiqalar, maydonda keskinlik, bosim, shovqin. “Chelsea” allaqachon darvozaboni Thibaut Courtoisdan ayrilgan, jamoa o‘n kishi bo‘lib o‘ynayapti. Eden Hazard yerda qoladi. Carneiro va bosh fizioterapevt Jon Fearn hakam chaqirig‘iga javoban maydonga yugurib kiradi. Shu lahzada “ko‘klar” bir necha soniyaga to‘qqiz kishi bo‘lib qoladi.

O‘sha yugurish Carneiro uchun “Chelsea”dagi karerasini tugatgan yugurish bo‘ldi.

Mourinho g‘azabi va sud zaliga olib borgan mojaro

Mourinho o‘sha paytda buni xato deb hisoblagan, o‘yindan keyingi intervyularda tibbiy shtabni ochiq tanqid qilgan edi. Mojaro tezda jamoa ichidan chiqib, omma ko‘z o‘ngida kattalashdi. Oxiri Carneiro klubni tark etdi va mehnat sudida “majburiy ishdan bo‘shatish” bo‘yicha da’vo bilan kelishuvga erishdi.

Yillar o‘tdi, ammo bu voqea unutilmadi. Endi esa u hujjatli film orqali yana kun tartibiga qaytdi.

Mourinho filmda o‘sha pozitsiyasidan chekinmaydi. U tibbiy xodimlarni o‘yin oqimini buzganlikda ayblaydi, ularni “impulsiv va sodda” deb ataydi. U o‘zini shunday oqlaydi: u shifokor emas, lekin ko‘zi futbolchini qachon jarohat olganini, qachon esa yo‘qligini “biladi”. Uning fikricha, Hazard o‘sha paytda haqiqiy jarohat olmagan, tibbiy brigada maydonga yugurib chiqqani esa jamoani to‘qqiz kishi bilan qoldirgan.

U, shuningdek, jinsga oid bahslarni kesib tashlashga urinadi: uning uchun “ayol shifokor ham, erkak shifokor ham bir xil”, faqat o‘sha damdagi hissiyot, keskinlik va “futbol madaniyati”ni tushunish muhim, deydi u. Futbolni “ichidan” biladiganlar bunday so‘zlarni bir soniyada unutadi, degan fikrni ilgari suradi. Carneiro bilan esa bunday bo‘lmadi.

Terryning “yig‘in xonasidagi kelishuv”i va Carneiro javobi

Filmda sobiq sardor John Terry ham o‘sha voqeaga o‘z nigohini qo‘shadi. U futbolchilar pozitsiyasini bayon qilib, Mourinho tomonini oladi. Terryga ko‘ra, jamoa ichida yozilmagan bir “kelishuv” bo‘lgan: tibbiy brigada faqat holat “juda, juda yomon” bo‘lsa, maydonga kiradi. Aks holda – o‘yin davom etadi, shifokorlar o‘rindiqda qoladi.

Terry aytishicha, bu tamoyilni futbolchilar ham, tibbiy shtab ham qabul qilgan. Uningcha, “Swansea”ga qarshi o‘yin atrofidagi shov-shuv baribir chalg‘ituvchi omilga aylandi, og‘ir kechgan chempionlikni himoya qilish mavsumida klubni yanada bosim ostida qoldirdi. O‘sha yil “Chelsea” Roman Abramovich davridagi eng yomon natijani qayd etib, 10-o‘rinda yakunlagan edi. Terry bu mojaro “katta lahza” bo‘lganini, Mourinho ham, klub ham bu uchun katta tanqid ostida qolganini eslaydi.

Ammo Carneiro uchun bu “yig‘in xonasidagi kelishuv”lar mutlaqo ikkinchi darajali.

U ijtimoiy tarmoqlarda, aynan X platformasida, yangi kadrlar fonida o‘z noroziligini ochiq bildirdi. “11 yil o‘tdi, va biz yana eng yomon lahzalarni qayta boshdan kechiryapmiz. Umid qilamanki, ular bundan pul ishlashgan”, deb yozdi u. Terry tilga olgan “tushuncha”ni nishonga olib, shunday deydi: tibbiy xodimlar “mediko-huquqiy axloq kodeksi” bilan bog‘langan. Uning fikricha, Terry endi allaqachon bu o‘yin qoidalarini o‘rganib bo‘lishi kerak edi.

Menga hakam buyruq berdi, futbolchi yordam so‘radi

Carneiro asosiy nuqtani juda sodda qilib qo‘yadi: futbolchi salomatligi va hakam ko‘rsatmasi – hammasidan ustun. Mourinho fikri ham, futbolchilar “kelishuvi” ham emas.

U o‘sha holatni aniq tafsilotlar bilan eslatadi: hakam Michael Oliver ularni maydonga ikki marta chaqirganini, Eden Hazard esa tibbiy yordamni so‘raganini yozadi. Hazard bilan yon chiziqdan ko‘z urishtirish bo‘lgan, futbolchi yana ikki marta yordam kerakligini tasdiqlagan. Shu paytdan boshlab, Carneiro so‘zlariga ko‘ra, u tibbiy mutaxassis sifatida ortga chekina olmaydi – bu uning kasbiy majburiyati.

“Soqov bo‘lib turish emas, maydonga chiqish – mening kasbim talabi edi”, degan mazmundagi qat’iy pozitsiyani u yana bir bor eslatadi.

Tibbiyot kodeksi va futbol instinkti to‘qnashuvi

Carneiro o‘z pozitsiyasini mustahkamlash uchun British Association of Sport and Exercise Medicine bayonotini ham eslatadi. Bu tashkilot aniq tamoyilni ta’kidlaydi: hakam tibbiy brigadani chaqirgan zahoti, ularning futbolchiga borib, uni ko‘rikdan o‘tkazish bo‘yicha “mutlaq g‘amxo‘rlik majburiyati” mavjud.

Bu yerda futbol instinkti bilan tibbiy etika to‘qnashadi. Murabbiy va sardor o‘yin oqimi, raqamlar balansi va natija haqida o‘ylaydi. Shifokor esa faqat bitta savolni ko‘radi: futbolchining sog‘lig‘i xavf ostidami yoki yo‘qmi?

2015-yilgi o‘sha voqea “Chelsea” tarixidagi eng bahsli sahnalardan biri bo‘lib qoldi. Hujjatli film esa bu sahnani yana bir bor yoritib, eski tortishuvni qayta jonlantirdi. Savol esa hanuz o‘sha: eng keskin lahzalarda so‘nggi so‘z kimniki bo‘lishi kerak – murabbiynikimi yoki shifokorniki?