Evertonning o‘tgan mavsumi: muammolar va umidlar
O‘tgan mavsumning katta qismida Everton tepaga qarab yashadi.
Ijaraga olingan Jack Grealish bir zumda tribunalarni o‘ziga rom qildi. Yangi kelgan Kiernan Dewsbury-Hall muhim pallalarda o‘yin taqdirini hal qiladigan futbolchiga aylandi. Hujumchilar Thierno Barry va Beto esa sust boshlangandan so‘ng nihoyat darvozani topa boshlashdi.
21 mart kuni Chelsea ustidan 3:0 hisobidagi yorqin g‘alaba Evertonni Premyer-ligada sakkizinchi pog‘onaga olib chiqdi. Chempionlar ligasi zonasidan atigi uch ochko ortda, oldinda yetti o‘yin. Tomoshabinlar orzu qilishga haqli edi. Ammo orzular chippakka chiqdi.
Jamoa qolgan birorta uchrashuvda ham g‘alaba qozona olmadi – bu David Moyes 2025 yilda klubga qaytgandan beri eng uzun g‘alabasiz seriya bo‘ldi. 11 aprel kuni Brentford maydonida 2:2 hisobidagi durangdan so‘ng Evertonning o‘yini keskin tushib ketdi, yakuniy parcha bo‘yicha ko‘rsatkichlarda klubni ligadagi so‘nggi uchlikka tushirib yuborgan davr boshlandi. Bu kesmada faqat ikki raqib – tushib ketgan Burnley va Wolves – ham birorta g‘alaba ko‘rmadi.
Ikki xil “13-o‘rin”
Shunga qaramay, Everton 2025-26 yilgi mavsumdagi so‘nggi uy o‘yini oldidan ham Yevropa maydonlarini ko‘zlab turardi. Raqib – yangi ko‘tarilgan, lekin dadil o‘ynayotgan Sunderland.
Dastur sahifasida klub bosh ijrochi direktori Angus Kinnear mavsumni “xursand, lekin qoniqmagan” deya ta’rifladi. G‘alati jumla. Uchrashuv tugagach esa bu kayfiyat tezda charchoq va ranjish bilan almashdi: 1:3 hisobidagi mag‘lubiyat Hill Dickinson Stadium tribunalarini jim qoldirdi.
Sunderland esa to‘xtamadi. Yakunda yettinchi o‘rinni egallab, 53 yildan keyin ilk bor Yevropaga chiqdi.
Moyes uchun paradoks shunda: u qaytgach o‘tgan ikki mavsumning ikkalasi ham 13-o‘rin bilan tugadi, lekin qabul qilinishi butunlay boshqacha. U klubga qaytganida Everton tushish zonasidan atigi bir ochko yuqorida turardi. Mavsum oxiriga kelib esa xavfli uchlikdan 23 ochko oldinda bo‘lishdi.
Shundan keyin yozda klub tarixidagi eng katta transfer oynasi keldi: 97 million funtlik sof sarf. Natija? Yana 13-o‘rin, faqat bitta ochko ko‘proq.
Sobiq yarim himoyachi Leon Osman bunday fon oldida ketma-ket o‘rtamiyona mavsumlarni ham ijobiy belgi deb biladi. Moliyaviy qoidabuzarliklar, ochko chegirilishlari, tushib ketish xavfi bilan o‘tgan yillardan keyin barqarorlikning o‘zi ham qadrlanadigan bo‘lib qoldi.
“David Moyes birinchi kelganida juda kuchli start olgan edik, – deydi u. – Bu holat bir yildan ortiq davom etdi, o‘tgan mavsum oxirigacha birinchi jiddiy pasayish bo‘lmadi. Shunga qaramay, men o‘tgan mavsumni ham oldinga qadam deb hisoblardim. Biz aynan shuni, barqarorlikni xohlagan edik.”
Moyes – so‘nggi yilga kirib bormoqda
63 yoshli murabbiy eng ko‘p sarflaydigan raqiblar bilan raqobat qilish qanchalik og‘irligini ochiq aytib keladi. So‘nggi besh yillikda net sarf bo‘yicha hozirgi Premyer-liga klublari orasida Everton atigi 15-o‘rinda.
Ammo raqamlar yana bir haqiqatni ko‘rsatadi. Bournemouth o‘tgan yozda ligadagi eng kam xarajat qilgan klub bo‘ldi, hatto transferlardan 81 million funt foyda ko‘rdi va baribir oltinchi o‘ringa chiqdi. Brighton 41 million funt foyda bilan sakkizinchi bo‘ldi.
Yangi, zamonaviy Hill Dickinson Stadiumga ko‘chish yangi davrni va’da qilgandi. Ammo statistikaga qaralsa, uy o‘yinlaridagi ko‘rsatkich tarixiy darajada zaif: 1,2 ochko – yangi stadionda ilk mavsumini o‘tkazayotgan klub uchun Premyer-liga tarixidagi eng past natija. Bunga qarshi fon – safardagi o‘yinlarda yettilikdan joy oladigan darajadagi ko‘rsatkich.
Osman fikricha, Bournemouth va Brighton “rivojlanish bosqichida ancha oldinda”, Everton esa hanuz yangi sharoit va beqaror yillardan keyin o‘ziga kelib olmoqda. U Grealishning yanvardagi jarohati burilish nuqtasiga aylanganini ta’kidlaydi.
Grealish maydonda bo‘lganida Everton o‘yinlarning 45 foizini yutdi, o‘rtacha 1,6 ochko to‘pladi. U yo‘q paytda bu ko‘rsatkichlar mos ravishda 22 foiz va bir ochkogacha tushib ketdi.
“David Moyes juda intensiv murabbiy va mavsum oxiriga kelib kichik tarkib bu bosimni ko‘tara olmadi, – deydi 45 yoshli sobiq futbolchi. – O‘zgarishlar vaqt talab qiladi. Muhimi, endi hech kim tushib ketish haqida o‘ylamayapti. Bu Moyes ishining mezoni. Uning shartnomasida 12 oy qoldi va men uni oxirigacha ko‘rishini kutaman.”
Grealish qaytishi, Ndiaye ketishi?
Bournemouth va Brighton muvaffaqiyatining asosi – aniq ishlaydigan skaut tizimi va transfer modeli. Everton esa hanuz yo‘l izlayapti.
Farhad Moshiri davrida kamida 20 million funtga olingan sakkiz nafar futbolchi klubni bepul tark etdi. Keyingi yillarda tejamkorlikka o‘tilgach, o‘tgan yozda Friedkin Group kelishi bilan to‘qqiz nafar yangi futbolchi imzolandi. E’tibor asosan yoshga qaratildi, ammo bu yondashuv hozircha to‘liq samara bergani yo‘q.
Grealish va Dewsbury-Hall transferlari ijobiy chiqdi. Ammo 20 yoshli qanot futbolchisi Tyler Dibling Southamptondan 35 million funt evaziga kelib, start tarkibida atigi olti marta maydonga tushdi. Bayern Munichdan kelgan yosh chap qanot himoyachisi Adam Aznou esa hali Premyer-ligada debyut ham qilmadi.
Hujumchi Barry, 23 yosh, ilk mavsumidayoq havodagi kurashlar soni bo‘yicha ligada yetakchiga aylandi, lekin darvoza oldida barqarorlik yetishmadi. 24 yoshli yarim himoyachi Merlin Rohl esa mavsumning katta qismini zaxirada o‘tkazib, faqat may oyida ketma-ket to‘rt o‘yinda start olgach o‘zini ko‘rsata boshladi.
BBC Radio Merseyside muxbiri Giulia Bould ma’lumotiga ko‘ra, Grealish oyning oxiriga borib yana ijaraga qaytishi kutilmoqda. U hali ham oyoqdagi charchoq sinig‘idan to‘liq tiklanmagan, lekin muzokaralar ijobiy ketayotgani aytiladi. Uning haftalik maoshi esa 200 ming funt atrofida qolishi kutilmoqda.
Bu orada Iliman Ndiaye Saudiya Arabistoniga ketishi mumkinligi haqida xabarlar paydo bo‘ldi.
“Grealishni qaytishiga xursand bo‘lardim, lekin bu Everton uchun maqbul narxda bo‘lishi kerak, – deydi Osman. – Ndiaye ketishini esa aslo istamayman. Balki bir payt kelib, shunday taklif tushar – bu pulga ikki-uch futbolchi olish mumkin bo‘lar. Lekin klub uni saqlab qolish uchun qo‘lidan kelgan hamma ishni qilishi kerak deb o‘ylayman.”
Yoshlar – imkoniyat va xavf o‘rtasida
Elita darajasidagi futbolchilarni yo‘qotib, o‘rnini oqilona to‘ldirmaslik – Everton uchun ko‘tarib bo‘lmaydigan hashamat. Ayniqsa, ligadagi eng kichik tarkiblardan biriga ega ekanini hisobga olsak.
Moyes o‘tgan mavsumda Premyer-ligada atigi 22 nafar futbolchidan foydalandi – bu butun liga bo‘yicha eng past ko‘rsatkich. 128 ta o‘zgarish esa eng yaqin raqibdan ham kamida olti taga kam.
Klub transfer siyosatida hamon katta ulushni “rivojlanish loyihalari”ga sarflayapti. 24 yoshli markaziy yarim himoyachi Hayden Hackney yozda Middlesbroughdan 16,5 million funtga olib kelindi. 20 yoshli qanot futbolchisi Tyrique George esa Chelsea safidan 18 million funt evaziga qo‘shildi, u o‘tgan mavsumning ikkinchi yarmida allaqachon Evertonda ijarada o‘ynagan.
Tajriba tomonida esa yana bir yo‘nalish ochilmoqda. Celtic himoyachisi Alistair Johnston o‘ng qanot himoyasidagi yillar davomida yechilmay kelayotgan muammo uchun asosiy nomzodlardan biri sifatida tilga olinmoqda. 32 yoshli Arsenal yarim himoyachisi Christian Norgaard esa matbuot xabarlariga ko‘ra, tez orada kelib qo‘shilishi mumkin.
Moyesning ikkinchi davrida imzolangan futbolchilar o‘rtacha yoshi 24 dan past, ularning uchtasi 20 yoshdan kichik. Biroq o‘tgan mavsumda 21 yosh va undan kichik futbolchilar maydonda atigi 1 088 daqiqa o‘tkazdi – bu ko‘rsatkich bo‘yicha Everton ligada 17-o‘rinda.
Seamus Coleman va Idrissa Gueye ketishi bilan klub 600 dan ortiq Premyer-liga o‘yinlik tajribadan ayrildi. Aynan shu sababli Norgaardga bo‘lgan qiziqish tushunarli. Bunga qo‘shimcha, asosiy tayanch bo‘g‘inlardan biri James Garner qovurg‘a sohasiga operatsiya qildirgani sabab mavsum startini o‘tkazib yuboradi.
Natijada Moyes g‘alati vaziyatga tushib qolmoqda: u ishonishga unchalik moyil bo‘lmagan yosh futbolchilarga tobora ko‘proq tayanishga majbur. Bu esa murabbiy falsafasi va klub strategiyasi o‘rtasidagi taranglikni yanada kuchaytiradi.
“Ular o‘zlarini bu darajaga loyiq ekanini ko‘rsatishi kerak, – deydi Osman. – Umid qilamanki, bir yil ichida talablarni, bosimni his qilib bo‘lgach, Dibling va George kabi futbolchilar keyingi qadamni tashlaydi. Shunda birdaniga tarkibimiz ancha ishonchli ko‘rinishga ega bo‘ladi.”
Everton uchun savol endi bitta: bu qadamlar vaqtida tashlanadimi yoki yana bir 13-o‘rin klubning yangi me’yoriga aylanadimi?
