Everton va Ligа kubogi: Eski jarohatlar va yangi xavotirlar
Ligа kubogi deganda Everton muxlislarining ko‘z oldiga avvalo imkoniyatlar emas, alamli xotiralar keladi. Turnir 1960/61-yilda boshlanganidan beri ular atigi ikki marta finalga chiqqan, ikkalasida ham mag‘lub bo‘lgan. 1977-yilda Aston Villa ga qarshi uch o‘yinga cho‘zilgan dramatik final, qo‘shimcha bo‘limning so‘nggi daqiqasida boy berilgan uchinchi uchrashuv. 1984-yilda esa Liverpul bilan shahar derbisida yana bir yo‘qotilgan kubok.
Shundan keyin ham turnir Everton uchun ko‘p hollarda tuzoqqa aylandi. 1990-yillar – past ligadagi raqiblarga qarshi og‘riqli uchrashuvlar davri: Portsmouth, Millwall, York, Oxford. Bularning bari Goodison atrofida “Ligа kubogi la’nati” degan kayfiyatni shakllantirgan.
1984-yildan buyon yarim finalga atigi uch marta chiqishgan. Eng esda qolgani – 2016-yil, Manchester City ga qarshi ikki o‘yin natijasiga ko‘ra 3:1 hisobidagi ustunlikni qo‘ldan chiqarib, final eshigidan qaytishganida. Oxirgi o‘n yillikda uch marta chorak finalga yetib kelishdi, lekin so‘nggi besh mavsumning to‘rttasida uchinchi bosqichdan nariga o‘ta olishmadi. So‘nggi sakkiz chiqishning beshtasi esa penaltilarda yakunlangan mag‘lubiyatlar bilan tugagan.
Moyes, Ligа kubogi va xavfli tanlov
Chorshanba kungi Preston ga qarshi o‘yin uchun Sky kameralarining Deepdale ga kelishi bejiz emas – ular bu yerda sensatsiya hidini sezayotgandek. Eng qizig‘i, David Moyes ning o‘zi ham g‘alati bayonotlari bilan shu kayfiyatni kuchaytirib qo‘ydi: u go‘yo kubokdagi yurish va Premer-ligada omon qolish o‘rtasida tanlov qilish kerakdek gapirdi. Bunday ritorika Everton muxlislariga yoqmaydi. Ular buni bahona emas, ogohlantirish sifatida qabul qilmoqda.
Everton bu mavsum Yevropa musobaqalarida qatnashmaydi. Demak, tarkib yuklamaga bardosh berishi kerak, qo‘shimcha kubok o‘yinlari uchun imkoniyat bor. Kubokdagi muvaffaqiyat ko‘pincha ligadagi o‘yinga ham ruhiy turtki beradi, kiyinish xonasidagi kayfiyatni ko‘taradi.
O‘tgan mavsum Wolves ga qarshi safardagi uchinchi bosqich o‘yini bunga yaqqol misol bo‘ldi. Raqib ligadagi dastlabki olti o‘yindan beshtasida mag‘lub bo‘lgan, ammo Moyes jiddiy rotatsiya qilib, imkoniyatni havoga uchirdi. Natijada Everton Ligа kubogidan erta chiqib ketdi. Endi u shunga o‘xshash yondashuvni yana takrorlashidan xavotir bor. Agar Preston ga qarshi o‘yinda ham xuddi shunday bo‘lsa, Crystal Palace ustidan ilk turdagi g‘alabadan so‘ng paydo bo‘lgan ijobiy kayfiyat tezda so‘nishi mumkin.
Preston: tarixiy raqib, uzoq tanaffusdan keyingi uchrashuv
Preston – Everton juftligi ingliz futbolining eng qadimiy to‘qnashuvlaridan biri. Ammo rangli televideniye davridan beri bu juftlik deyarli ko‘rinmay qolgan. Har ikki klub 1888-yilda tashkil etilgan Football League ning asoschilaridan.
Preston o‘sha ilk mavsumdayoq tarix yozgan: liga chempionligi va FA Cup ni qo‘lga kiritib, ichki “dubl”ni rasmiylashtirgan ilk jamoaga aylangan. Butun mavsumni mag‘lubiyatsiz o‘tkazishgani uchun ular “Invincibles” laqabini olgan – bu yutuqni keyinchalik faqat Arsenal 2004-yilda takrorlay oldi. Preston keyingi mavsum ham chempion bo‘ldi, so‘ng uch yil ketma-ket ikkinchi o‘rinda yakunladi. Katta sovrinlar oqimi shundan keyin sekinlashdi: 1938-yilda FA Cup, xolos. Biroq 1950-yillarda ikki marta oliy divizion vitse-chempioni bo‘lishdi va 1961-yilgi tushib ketishigacha muntazam ravishda eng yuqori ligada o‘ynashdi.
Aynan o‘sha 1961-yil – Everton ning Deepdale dagi so‘nggi rasmiy uchrashuvi. Shundan beri atigi ikki marta yo‘llari kesishgan, ikkalasi ham Goodison da va ikkalasi ham mezbonlar foydasiga 2:0 hisobida yakunlangan – FA Cup va League Cup doirasida.
Preston ning eng so‘nggi yuqori liga sari jiddiy urinishi 2001 va 2005-yillardagi play-off finallari bilan bog‘liq. 2001-yilgi finalda ularni boshqargan murabbiy – bugungi Everton bosh murabbiyi David Moyes edi. U Preston da avval besh yil futbolchi, keyin to‘rt yil murabbiy sifatida ishlagan, 2000-yilda klubni Division One (hozirgi Championship) ga olib chiqqan va bir yil o‘tib play-off finaliga yetaklagan.
Bugungi holatda ham Everton bilan yana bir ramziy bog‘liqlik bor. Preston ning bu mavsumgi kubok yo‘li Goodison Park dan boshlandi: Deepdale maydoni tayyor bo‘lmagani uchun Huddersfield ga qarshi birinchi bosqich o‘yini Liverpulda o‘tkazildi. Endi esa ular o‘z uyida Everton ni kutib olishmoqda. To‘g‘ri, ligadagi ishlar unchalik yurishmayapti – Bolton va Wolves ga qarshi ketma-ket mag‘lubiyatlar. Lekin bunday fon ko‘pincha kubok o‘yinlarida xavfli aralashma bo‘ladi: yo‘qotadigan narsa kam, motivatsiya esa yuqori.
So‘nggi uchrashuv: uzoq unutilgan 2:0
Bu ikki jamoa o‘rtasidagi so‘nggi rasmiy o‘yin 22 yil avval bo‘lib o‘tgan. 2004-yil 27-oktabr, League Cup uchinchi bosqichi, Goodison Park. Everton 2:0 hisobida g‘alaba qozongan, gollarni Lee Carsley va Marcus Bent urgan. Shundan beri – sukut. Endi esa qadimiy juftlik yana qaytdi.
Tarkib va savollar
Moyes bu safar ham tarkibni “chayqashi” kutilmoqda. O‘tgan mavsumdagi tajriba tufayli muxlislar haddan tashqari ko‘p o‘zgarishlardan xavotirda, lekin murabbiy uchun bu o‘yin rotatsiya qilish vasvasasini baribir keltiradi.
Tyler Dibling, Carlos Alcaraz, Beto, Brennan Johnson va Jake O'Brien asosiy tarkibga kirib kelishi mumkin bo‘lgan futbolchilar sifatida tilga olinmoqda. Bu esa jamoaning tuzilmasi va ritmiga qanday ta’sir qilishi – eng katta savol.
Moyesning o‘zi bu bahs atrofidagi asosiy munozarani juda keskin ohangda rad etishga urindi: jurnalistlarning kubok va liga o‘rtasidagi ustuvorlik haqida so‘rashini “ahmoqona savol”ga tenglashtirdi, bir vaqtning o‘zida hech bir murabbiy kubokda yaxshi yurishdan voz kechmaydi, degan fikrni ham aytdi. Ammo bir iborasi baribir muhokamani avj oldirdi: Premer-ligada qolish bilan kubokdagi muvaffaqiyat o‘rtasida tanlov qo‘yilganda, javob deyarli hammaga ayon. Shu jumla Everton muxlislarining kayfiyatiga sovuq suv sepdi.
Bu gaplar – yoki ularning talqini – tribunadagi muhitni allaqachon o‘zgartirib bo‘ldi. Endi har bir sust harakat, har bir yo‘qotilgan to‘p “kubokni jiddiy qabul qilishmayapti” degan o‘y bilan qabul qilinishi mumkin.
Oldinda nima turibdi?
Everton uchun bu faqat tarixiy raqib bilan uchrashuv emas. Bu – Ligа kubogidagi eski jarohatlar bilan yuzma-yuz kelish, Moyes uchun esa Preston bilan o‘zining shaxsiy tarix sahifasiga qaytish.
Deepdale dagi chorshanba oqshomi bir savolni aniq qo‘yadi: Everton bu turnirni nihoyat imkoniyat sifatida qabul qiladimi yoki yana bir bor xavf-xatarni minimallashtirish yo‘lini tanlaydimi?
