FIFA 20 milliard dollarlik yangi tuzilma rejasini e’lon qildi
FIFA Jahon chempionati ulushlarini sotish rejasi bo‘yicha bosim ostida qolganidan so‘ng, tashkilot prezidenti Gianni Infantino bu g‘oya “majburiyat emas, taklif” ekanini alohida ta’kidladi. Gap shunchaki texnik moliyaviy model haqida emas – futbol siyosatining yuragi, o‘yin boshqaruvi va pul oqimlari kimning qo‘lida qolishi haqida ketmoqda.
20 milliard dollarlik yangi tuzilma
Hafta boshida FIFA Jahon chempionati va boshqa yirik musobaqalarni boshqarish uchun 20 milliard dollarlik yangi sho‘ba korxona tuzish niyatini e’lon qildi. Rejaga ko‘ra, ushbu tuzilmaning 20 foizigacha bo‘lgan ulush tashqi investorlar ixtiyoriga taklif qilinishi mumkin.
Bu raqamlar qog‘ozda jozibali ko‘rinadi. Lekin darhol savol tug‘ildi: futbolning eng muqaddas brendi — Jahon chempionati — xususiy kapital qo‘liga qanchalik yaqinlashmoqda?
Konfederatsiyalarning g‘azabi
Javob uzoq kutdirmadi. Qit’a konfederatsiyalari o‘z noroziligini keskin shaklda bildirdi. Ularning ta’kidlashicha, FIFA bu reja ustida ishlayotgani haqida oldindan ogohlantirmagan, futbolning mintaqaviy boshqaruvchilari o‘zlarini chetda qolgandek his qildi.
Blitskryg uslubidagi bu e’lon ko‘plab rahbarlar uchun kutilmagan bo‘ldi. Futbol tarixida moliyaviy tajribalar bo‘lgan, lekin bu safargi tashabbus Jahon chempionati darajasida, ya’ni sportning eng yuqori cho‘qqisida amalga oshirilmoqda.
Infantinoning javobi: “Imkoniyat, lekin shart emas”
Bosim kuchaygan bir paytda Infantino kameralar qarshisiga chiqdi. FIFA tarqatgan videomurojaatida u rejaning mohiyatini yumshatishga urindi.
“Bu demokratik jarayonning bir qismi – maslahatlashuv jarayoni, va eng avvalo bu imkoniyat, majburiyat emas”, – dedi u. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu faqat jarayonning boshlanishi, tayyor qaror emas.
Infantino futbolning tijoriy tomonini kuchaytirish o‘yinning tabiiy evolyutsiyasi, deb hisoblaydi. FIFA allaqachon milliardlab daromad oladigan eng boy sport tashkilotlaridan biri, asosiy pul oqimi esa Jahon chempionati bilan bog‘liq translyatsiya huquqlari, homiylik va boshqa kelishuvlardan keladi. Endi esa bu model yanada kengaytirilishi ko‘zlanmoqda.
“Futbol muxlissiz bo‘lmaydi”
Pul va ulushlar haqida bahslar davom etar ekan, Infantino bir nuqtani alohida urg‘uladi: muxlislar baribir markazda qolishini aytdi.
Uning ta’kidlashicha, FIFA futbolni “hech qanday tashqi aralashuvsiz” boshqarishda davom etadi. Ya’ni, xususiy investorlar kelsa ham, ular o‘yin qoidalari va sportiy qarorlar ustidan nazorat o‘rnatolmaydi, degan signal berildi.
Infantino Jahon chempionati va FIFA Women’s World Cup kabi “bayroqdor turnirlar” har qanday holatda ham FIFA qo‘lida qolishini qat’iy aytdi. Turnir brendi, formati va sportiy boshqaruvi sotilmaydi, deya ishontirdi u.
Futbolning kelajagi qaerda chiziladi?
FIFA uchun bu – raqamlar va imkoniyatlar haqida. Konfederatsiyalar uchun esa – ta’sir doirasi va ishonch masalasi. Jahon chempionati atrofidagi har bir qaror global futbol arxitekturasini qayta chizishi mumkin.
Savol ochiq qolmoqda: 20 milliard dollarlik bu reja futbolni yangi bosqichga olib chiqadimi yoki sportning eng muqaddas maydoniga haddan tashqari ko‘p kapital kirib kelishining boshlanishi bo‘ladimi?
