FIFA ichida bo‘ron: Infantino rejasiga ochiq qarshilik
FIFA markazida futbol siyosatini larzaga solgan ochiq qarshilik yuzaga chiqdi. Tashkilotning Zurichdagi bosh operatsion direktori Kevin Lamour Jahon chempionati daromadlarining bir qismini xususiy investitsiya fondlariga sotish rejasini keskin tanqid qildi va bu loyiha to‘xtatilishi kerakligini ochiq aytdi.
U buni oddiy ichki norozilik emas, balki prezident Gianni Infantino siyosatiga qarshi ochiq siyosiy zarba shaklida qildi.
“Bir odamning loyihasi” – Lamour chizig‘ini keskin tortdi
Lamour o‘z bayonotida FIFA xodimlari so‘nggi oylar davomida bu reja tayyorlanayotganda “aldanganini”, jarayon ochiq bo‘lmagani va ular “mensimaslik va qo‘rqitishdan ko‘ra yaxshiroq munosabatga loyiq” ekanini yozdi.
U rejaning mohiyatini bir jumlada jamladi: “Bu bir odamning loyihasi”.
Lamourga ko‘ra, bu loyiha nafaqat amalga oshmasligi kerak, balki endi futbol siyosiy rahbarlari “to‘g‘ri savollarni berish va to‘g‘ri qarorlar qabul qilish” payti kelgan. Bu jumlalar FIFA ichki doiralaridan emas, balki Infantino bilan UEFA davridan beri yonma-yon ishlagan, 2016-yilgi prezidentlik kampaniyasida uning ichki doirasida bo‘lgan odamdan chiqayotgani ayniqsa e’tiborga molik.
Lamour iste’fo bermadi. Ammo u o‘z hamkasblari oldida burchini bajarayotganini aytib, lavozimini xavf ostiga qo‘yayotganini tan oldi: agar bu so‘zlar unga ishidan ayrilishiga olib kelsa, “shuni qabul qilishini va tushunishini”, hech bo‘lmasa “bugun kechasi tinch uxlay olishini” ta’kidladi.
Cordeiro ketdi – va boshqalarni gapirishga chaqirdi
Lamour bayonoti Infantino uchun og‘ir kunning ikkinchi zarbasi bo‘ldi. Bir necha soat avval uning yaqin maslahatchilaridan biri Carlos Cordeiro iste’fo berdi.
Bank sohasida 35 yillik tajribaga ega, ilgari US Soccer Federation prezidenti bo‘lgan Cordeiro o‘z bayonotida FIFA Jahon chempionati ulushini sotishni o‘ylayotgan paytda “jim turib turolmasligini” yozdi.
U o‘zini bu reja bo‘yicha muzokaralardan chetda qoldirilganini aytdi va pozitsiyasini aniq belgiladi: “Bu taklifda hech qanday ishtirokim bo‘lmagan, va men unga mutlaqo qarshiman”.
Cordeiro $20 milliardlik tijoriy sho‘ba tuzish g‘oyasini “futbol uchun yomon bitim” deb atadi. U besh yil davomida FIFAda Infantino bilan yonma-yon ishlaganini, bu davrda “o‘yinga chin dildan mehr qo‘ygan, prinsipial va fidoyi odamlar” bilan ishlaganini eslab, endi aynan o‘sha odamlarni ham ovoz chiqarishga chaqirdi: bunday miqyosdagi qarorlar “futbol manfaatlari uchun”, emas, “undan foyda ko‘radiganlar uchun” qabul qilinishi kerakligini eslatdi.
Rejaning yuragi: Jahon chempionati daromadlari va xususiy kapital
Infantino taklifiga ko‘ra, FIFA o‘z tijoriy faoliyatini – erkaklar va ayollar Jahon chempionati, Club World Cup kabi turnirlar huquqlarini – alohida $20 milliardlik sho‘ba korxonaga ajratmoqchi. Shu tuzilmaning 20 foizi xususiy investorlar qo‘liga o‘tishi ko‘zda tutilgan.
FIFA bu yerda “asosiy investor” sifatida Joshua Kushner tomonidan tuzilgan Nyu-Yorkdagi investitsiya fondini ko‘rsatgan. Kushner – AQSh sobiq prezidenti Donald Trump kuyovi Jared Kushnerning ukasi.
Moliyaviy mantiq Cordeiro nazarida juda zaif. U FIFA hozirning o‘zida “g‘ayrioddiy moliyaviy resurslarga ega” ekanini eslatdi: tashkilot milliardlab dollar zaxiraga, nol qarzga ega. So‘nggi to‘rt yillikda esa, yaqinda yakunlangan erkaklar Jahon chempionati bilan bog‘liq tushumlar $15 milliardni tashkil etgan.
Shu fonni qo‘yib, Cordeiro $4,2 milliard jalb qilish uchun futbolning “eng qimmat aktivida doimiy ulush” sotishni “mantiqsiz” deb baholadi. Uning fikricha, bu “futbol kelajagini garovga qo‘yish”, lekin bunga “ishontirarli asos” yo‘q.
Siyosiy bosim, ichki bo‘linish va 19-sentabr sanasi
Lamour futbolga 20 yilcha avval siyosatdan kelgan. U Michel Platini davrida UEFAda yordamchi bo‘lib ishlagan, keyin esa FIFA bilan Afrika va Osiyodagi a’zolik assotsiatsiyalar bilan aloqalarda muhim rol o‘ynagan. Hozir aynan o‘sha federatsiyalar Infantino taklif qilayotgan $20 millionlik paketlarni qabul qilish-qilmaslik haqida o‘ylab turibdi. Qaror uchun belgilangan muddat – 19-sentabr.
Bu sana endi oddiy moliyaviy chiziq emas, balki FIFA ichida kuchlar muvozanatini belgilashi mumkin bo‘lgan siyosiy chegara sifatida ko‘rilmoqda.
Cordeiro esa so‘nggi yillarda Infantino bilan birga AQSh Oq uyiga bir necha bor tashrif buyurgan, Donald Trump bilan uchrashuvlarda qatnashgan. Aynan shunday yaqin doiradagi insonning hozir iste’fo berishi va ochiqcha qarshi chiqishi prezident atrofidagi halqa qanchalik torayib borayotganini ko‘rsatib qo‘ydi.
Saylovlar oldidan bosim kuchaymoqda
Infantino FIFA prezidentligi tepasida o‘n yildan oshiq vaqt turibdi va kelasi yil mart oyida bo‘lib o‘tadigan saylovda unga raqib chiqmaydi, degan qarashlar ustun edi. Ammo hozirgi mojaro ushbu taxminlarga ham soya tashlashi mumkin.
FIFA nomzodlar uchun 18-noyabrni so‘nggi muddat qilib belgilagan. Shunday bir pallada, tashkilotning yuqori bo‘g‘inida ketma-ket e’tirozlar paydo bo‘layotgani, xodimlar o‘zlarini “aldangan” his qilayotgani aytilayotgani – bu oddiy ichki bahs emas, balki boshqaruv uslubiga nisbatan ochiq ishonchsizlik signali sifatida qabul qilinmoqda.
Lamour 2016-yil fevralida bo‘lib o‘tgan saylovda Infantino g‘alabasini ta’minlagan ichki guruhning bir qismi bo‘lgan. Bugun esa o‘sha odam “bu loyiha bitta insonniki” deb yozmoqda.
Savol endi bitta: futbol siyosiy rahbarlari bu signalni qanday qabul qiladi – va Jahon chempionati kelajagi kimning qo‘lida qoladi?
