FIFA ichida bo‘ron: Infantino rejasidan voz kechdi
FIFA Marokashdagi shoshilinch yig‘ilish ortidan Gianni Infantino ilgari surgan bahsli tijoriy loyiha uchun rasman uzr so‘radi va shu bilan birga prezidentga “to‘liq qo‘llab-quvvatlov” bildirilganini e’lon qildi. Tashkilot rahbariyati bir haftadan beri davom etayotgan bosim ostida birdam ko‘rinishga urinmoqda, lekin savollar kamaygani yo‘q.
FFE rejasi bekor qilindi, xatolar tan olindi
Rabatda o‘tgan inqiroz yig‘ilishida FIFA bosh kotibi Mattias Grafström va boshqaruv kengashi a’zolari Infantino atrofidagi keskin tanqidlarga qaramay, uning prezidentlik lavozimini qo‘llab-quvvatlashini ma’lum qildi.
Gap markazida — Jahon chempionatidan olinadigan foydaning bir qismini FIFA Forward Enterprise (FFE) nomli tijoriy sho‘ba orqali sotish rejalari turibdi. Rasmiy bayonotda bu jarayon yuzasidan “qilingan xatolar tan olingani” va “butun jarayon boshqacha yuritilishi kerak edi”, deb qayd etildi.
FIFA Kengashi va barcha a’zolik assotsiatsiyalarga xat yuborib, xatolar uchun uzr so‘raganini va “bunday holat takrorlanmasligi” uchun majburiyat olganini bildirdi.
Eng e’tiborli jihat shuki, Grafström bir necha kun avval FIFA xodimlariga yo‘llagan xatida o‘tgan haftani “g‘amgin va qoralashga arzigulik voqealar zanjiri” deb atab, Infantino rejasidan keskin uzoqlashgandi. Endi esa u prezident yonida turibdi.
FIFA bayonotiga ko‘ra, Infantino ham o‘z navbatida bosh kotibni ochiqchasiga qo‘llab-quvvatlagan. Eng muhim siyosiy ishora esa aniq: FFE taklifi “endi kun tartibidan olib tashlangan”.
Tashkilot qisqa xulosaga keldi: bu voqealardan “saboq olinadi” va ichki jarayonlar qayta ko‘rib chiqiladi. Ammo futbol olamida ayni paytda saboqdan ko‘ra ko‘proq javob talab qilinmoqda.
Yevropa ligalari: “FIFA o‘zini-o‘zi to‘xtata olmayapti”
Kun boshida Yevropa professional ligalar assotsiatsiyasi — ichida Premier League, La Liga va Serie A ham bor — FIFA boshqaruv tizimini isloh qilishga ochiq chaqiriq bilan chiqdi. Ular FFE rejasini “xavfli” deb atab, bu tashabbus FIFA ichidagi yanada chuqur muammolarga ishora qilayotganini ta’kidladi.
Bayonotda tashkilot “FIFA boshqaruvi, ichki madaniyati va qaror qabul qilish mexanizmi bo‘yicha jiddiy savollar” tug‘ilgani yozildi.
Yevropa ligalari pozitsiyasi keskin: endi “o‘yin kelajagini belgilaydigan qarorlarda barcha asosiy manfaatdor tomonlar rasmiy rolga ega bo‘lishi shart”.
Ular, ayniqsa, Jahon chempionatini 64 jamoaga kengaytirish ehtimolini tanqid ostiga oldi. Yevropa klublari uchun bu kalendarni yorib yuborishi mumkin bo‘lgan qaror. Shuning uchun ham ular “FIFA bir tomonlama, buzuvchi qarorlarni qabul qilishda davom etishiga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi”, deya qat’iy pozitsiya bildirdi.
Islohot bo‘lmaguncha, Yevropa ligalari FIFA homiyligidagi turnirlarni kengaytirish yoki yangilarini yaratish tashabbuslarini rad etishini ma’lum qildi. Bu endi oddiy ogohlantirish emas, bosim vositasiga aylanib bormoqda.
Figo zarbasi va 2030 finali atrofidagi rad etilgan da’vo
Tanqidlar faqat tashkilotlardan kelayotgani yo‘q. Portugal va Real Madrid afsonasi Luis Figo ham so‘zga chiqib, Infantino “prezidentlik lavozimini obro‘sizlantirdi”, deb uning iste’fosini talab qildi. Futbol maydonida afsona bo‘lgan ism endi siyosiy sahnada ham og‘ir gap aytyapti.
Shu fon’da britan ommaviy axborot vositalaridagi yana bir da’vo FIFAni oqlanishga majbur qildi. Xabarlarga ko‘ra, Infantino o‘ziga siyosiy tayanch izlar ekan, Marokashga 2030 yilgi Jahon chempionati finalini o‘tkazish va’dasini bergani aytilgan.
FIFA bu ma’lumotni keskin rad etdi. Tashkilot vakili “FIFA prezidenti 2030 yilgi Jahon chempionati finalini qayerda o‘tkazish bo‘yicha hech qanday va’da bermagan, bunday da’volar yolg‘on va chalg‘ituvchi”, deya javob berdi. Final mezboni bo‘yicha qaror keyinroq qabul qilinadi.
2030 yilgi turnirni Ispaniya, Portugaliya va Marokash birgalikda o‘tkazadi. Marokash Casablanca yaqinida 115 ming tomoshabinga mo‘ljallangan King Hassan II Stadium qurib, finalni shu yerda qabul qilishni orzu qilmoqda. Ispaniyada esa kamida ikki jiddiy nomzod bor — Real Madrid va Barcelona stadionlari. Bu tanlovning siyosiy vazni ham, iqtisodiy ta’siri ham ulkan bo‘ladi.
Kanadadan ishonchsizlik signali
Bosimning global tus olayotganini Kanada bosh vaziri Mark Carney so‘zlari yanada ravshan ko‘rsatdi. U endi Infantino rahbarligiga ishonmasligini ochiq aytdi.
Carneyga ko‘ra, FIFA prezidenti eng muhim masalada yaqin maslahatchilarini chetlab o‘tib, “halokatli boshqaruv xatosi”ga yo‘l qo‘ydi.
“Albatta, men janob Infantino’ga ishonchim yo‘q”, dedi Carney. U yaqinda Kanada, Meksika va AQSh hamkorligida o‘tkazilgan 2026 yilgi Jahon chempionati doirasidagi bir qator tadbirlarda Infantino bilan yonma-yon ko‘ringan edi. Endi esa siyosiy masofani ochiq chizib berdi.
UEFA bosimi, ichki bo‘linishlar va mart oyidagi sinov
So‘nggi bir hafta Infantino prezidentligi uchun eng notinch davrlardan biriga aylandi. Mart oyidagi saylovlar arafasida bu inqiroz uning hokimiyat poydevorini larzaga keltirmoqda.
Yevropa futboli markazi UEFA eng keskin chorani ko‘rib, agar Infantino FFE rejasini davom ettirsa, Jahon chempionatini boykot qilish bo‘yicha ovoz berdi. Bu ultimatumdan keyin ham FIFA prezidenti ortga chekinishga majbur bo‘ldi, lekin UEFA rahbariyati “FIFA yetakchiligiga bo‘lgan ishonch yo‘qolganini” yashirmadi. Bu esa mart oyidagi saylovlarda haqiqiy raqib paydo bo‘lishi uchun eshikni ochib qo‘yishi mumkin.
Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi futboli uchun mas’ul CONCACAF ham FIFA rahbariyatini “futbolni birinchi o‘ringa qo‘ydirishni to‘xtatganlikda” aybladi. Ya’ni, norozilik endi faqat Yevropa bilan cheklanmayapti.
Tashkilot ichida ham yoriqlar chuqurlashmoqda. Global futbol rivojlanishi bo‘yicha bosh mutaxassis Arsène Wenger FFE rejalaridan o‘zini chetga oldi. Prezidentning yaqin maslahatchisi Carlos Cordeiro iste’fo berdi. Bosh operatsion direktor Kevin Lamour esa xodimlar “prezidentning ochiqlik yetishmasligidan aldanganini” aytib chiqdi.
Bu bayonotlar birgalikda FIFA ichida ishonch zanjiri uzilayotganini ko‘rsatadi. Infantino esa mart oyida to‘rtinchi va so‘nggi muddatga qayta saylanishni maqsad qilgan.
Savol endi bitta: FFE rejasidan voz kechish va kechikkan uzr so‘rovi bu kursini saqlab qolish uchun yetarlimi yoki futbol siyosatidagi navbatdagi katta o‘zgarishlar endi shunchaki vaqt masalasigina bo‘lib qoldimi?
