FIFA Jahon chempionati finalida Madonna va boshqa yulduzlar shousi
Tanaffusga kelib hisob hanuz ochilmagan, Argentina va Spain 0:0. Final asablarni cho‘zayotgan paytda stadionda allaqachon bir g‘olib bor edi: FIFA o‘z tarixidagi ilk Jahon chempionati finali tanaffusi shousini hech bir uzilishsiz, yirik konsert darajasida o‘tkazdi.
Bu oddiy tanaffus emasdi. Bu – olti qit’a sahnaga chiqqan, futbol finali markaziga aylangan global parad edi.
Madonna bilan boshlangan 11 daqiqalik spektakl
Stadion chiroqlari pasayganda, markazda Madonna paydo bo‘ldi. U prokatxonaga o‘xshash dekoratsiyada, diskoteka kayfiyatida, ammo yonida umuman boshqa olam – qum mashinasi. Dune buggy rulida esa Braziliya afsonalari Ronaldo va Ronaldinho. Futbol qirollari, pop-ikon va rolikli maydon – mantiq izlash shart emasdi, tomoshaboplik yetarli edi.
Madonna sahnani olgan zahoti stadion bo‘ylab bitta g‘oya aylanib yurdi: musiqa odamlarni birlashtiradi. Tanaffusdagi bu 11 daqiqa aynan shu shior atrofida qurilgandek tuyuldi – birlik, mehr, birga bo‘lish zavqi.
Shundan keyin shou ipi asta-sekin yozila boshladi. Har bir chiqish – alohida epizod, alohida yulduz, alohida kayfiyat.
Olti qit’a, bitta sahna
Shimoliy Amerikadan sahnaga ikki superyulduz chaqirildi: Justin Bieber va Madonna. Ayniqsa Madonna uchun bu yil yana bir cho‘qqi – uning yangi albomi Billboard 200 ro‘yxatida birinchi o‘rinni egallagan.
Osiyoni esa K-popning eng mashhur guruhi BTS vakillik qildi. Ularning paydo bo‘lishi stadiondagi yosh muxlislar hayajonini darhol oshirdi – bu yerda nafaqat final, balki butun bir avlod madaniyati to‘qnash kelayotgandi.
Janubiy Amerikadan Shakira – Jahon chempionatlarining allaqachon ramziga aylangan qo‘shiqchi – va dirijyor Gustavo Dudamel sahnaga chiqdi. Dudamel ikki orkestrdan – New York Philharmonic va Simón Bolívar Symphony Orchestra of Venezuela – musiqachilarni birlashtirdi. Bir sahnada ikki yarimshar, ikki orkestr, bitta ritm.
Afrikadan Burna Boy chiqishi shouning pulsini oshirdi. U Shakira bilan bu yilgi rasmiy Jahon chempionati qo‘shig‘ini ijro etgan, shu sabab uning har bir notasi stadion atmosferasiga bevosita bog‘lanib ketdi.
Yevropadan esa Coldplay, Chris Martin boshchiligida, sahnaga chiqdi. Post-Brexit davri, ammo musiqada chegaralar yo‘q – bu tanlov ham shouning ramziy qatlamini kuchaytirdi.
Avstraliyani Iroqda tug‘ilgan Emmanuel Kelly ifodasi orqali olib kirishdi. Uning ishtiroki sahnaga biroz boshqacha, insoniy hikoya ohangini qo‘shdi.
Muppets, Ghetto Kids va PS22 – stadiondagi “oilaviy” yakun
Yulduzlar bilan cheklanib qolishmadi. Muppets qahramonlari – Kermit, Miss Piggy va boshqalar – sahnaga chiqqanida, stadion birdaniga multfilmga o‘xshab qoldi. Bu finalni faqat futbol emas, butun oilaviy shouga aylantirishga qaratilgan ochiq urinish edi.
Kampaladagi Ghetto Kids raqs jamoasi Shakira bilan birga chiqib, Afrikaning yosh, ijtimoiy tarmoqlarda mashhur bo‘lgan energiyasini stadion markaziga olib kirdi. Ularning har bir harakati tribunalardagi telefon kameralarini bir zumda ishga tushirdi.
Yakun esa New Yorkdagi Staten Island PS22 Chorus bolalar xoriga topshirildi. Ular Chris Martin bilan birga kuylab, shouni yumshoq, ammo ta’sirli nuqtada yopdi. Futbol finali, pop-madaniyat, bolalar ovozi – hammasi bir kadrda.
Memlar, afsonalar va “Seven Nation Army”
Shou faqat yulduzlar paradidan iborat bo‘lib qolmadi. Bu turnir davomida paydo bo‘lgan memlar va ramzlar ham sahnaga olib chiqildi. Orkestr musiqachilari tomoshabinlar sevib qolgan norvegcha “qayiq eshish” harakatini takrorladi, tribuna esa buni darhol tanidi.
Kongolik supermuhlis Michel Nkuka Mboladinga ham sahnaga chiqdi. U o‘z mamlakati mustaqillik yetakchisi Patrice Lumumba xotirasiga bag‘ishlangan “tirik haykal” obrazida maydonlarda paydo bo‘lib keladi. Uning bu yerda bo‘lishi futbolning siyosat va tarix bilan qanday chirmashib ketishini yana bir bor eslatdi.
Shou yana bir yo‘nalishda ham muxlis yuragini urdi – stadionlarda allaqachon abadiy qo‘shiqka aylangan “Seven Nation Army” yangradi. Dudamel orkestri bu asarni Muppets qahramonlari Animal, Janice va Floyd Pepper bilan birga ijro etdi. Tribunalar esa, odatdagidek, ohangni davom ettirdi.
Bu orada Ted Lasso seriali qahramonlari – Jason Sudeikis (Ted Lasso) va Brendan Hunt (Coach Beard) – sahnaga chiqib, Justin Bieberni tanishtirdi. Ular “Beliebe” yozuvli plakat bilan paydo bo‘lib, futbol va serial olamini hazil aralash bog‘lab qo‘ydi.
Futbol tanaffusi emas, global sahna
11 daqiqa davomida stadion maydoni finalning o‘zi bilan bellashadigan darajada yirik voqeaga aylandi. Aniq syujet yo‘q, qat’iy dramaturgiya ham sezilmadi, lekin bitta chiziq uzluksiz davom etdi: birlik, birdamlik, sevgi. FIFA shu tanaffus bilan Jahon chempionati finalini nafaqat sport, balki global sahna sifatida qayta ta’riflab qo‘ydi.
Hisob 0:0, taqdir esa hanuz ikkinchi bo‘lim qo‘lida. Ammo dunyo bu finalni eslaganda, faqat gollarni emas, tanaffusda maydonni egallagan shu ulkan sahnani ham eslaydimi? Шу savolning javobi turnir tarixida o‘z o‘rnini topadi.
