FIFA orqaga chekinadi: Infantino tijorat rejasini to‘xtatdi
FIFA ichida bir necha oydan beri qaynab kelayotgan mojaro yakuniga yetdi. Gianni Infantino shanba tongida e’lon qildi: tashkilot endi musobaqalarning tijoriy va operatsion boshqaruvini alohida kompaniyaga topshirish, unga ulush sotish rejasini davom ettirmaydi.
Qisqa qilib aytganda, FIFA Forward Enterprise loyihasi to‘xtatildi.
Uch konfederatsiya qarshi chiqdi, UEFA boykot bilan po‘pisa qildi
Reja qog‘ozda juda katta ko‘rinardi. Yangi tuzilma erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari hamda boshqa musobaqalarning tijorat va operatsion boshqaruvini o‘z qo‘liga olishi, undan 20 foiz ulush esa xususiy investorlar qo‘liga o‘tishi kerak edi.
Ammo bu fikr yirik konfederatsiyalar devoriga urildi.
UEFA ochiqchasiga qarshi chiqdi va agar loyiha o‘tsa, uning a’zo assotsiatsiyalari FIFA musobaqalarini boykot qilishini bildirdi. Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi mamlakatlarini birlashtiruvchi CONCACAF ham rejani rad etdi. Osiyo futbol konfederatsiyasi esa FIFA boshqaruvi va qaror qabul qilish tizimini "zudlik bilan qayta ko‘rib chiqish"ni talab qildi.
Janubiy Amerikadagi CONMEBOL ehtiyotkorroq ohang tanladi, biroq baribir "qo‘shimcha ma’lumot va tushuntirish" so‘ragani bilan ishonchsizlikni yashirmadi.
Shu bosim ostida loyihaning siyosiy poydevori qulay boshladi.
Infantino: “Birlashtirish uchun o‘ylangan loyiha bo‘linishga olib keldi”
Infantino o‘z bayonotida loyiha aslida FIFA a’zo assotsiatsiyalarini, ayniqsa yordamga eng ko‘p muhtoj mamlakatlarni yanada kuchaytirish uchun mo‘ljallanganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, reja boshidanoq faqat a’zo assotsiatsiyalarning ko‘pchilik qo‘llab-quvvatlasa va FIFA Kengashi, konfederatsiyalar hamda boshqa manfaatdor tomonlar bilan maslahatlashuv asosida amalga oshirilishi kerak edi.
Ammo jarayon boshqacha yo‘nalishda ketdi.
Infantino shunday deya tan oldi: turli fikrlarni tinglagach, loyiha shunday darajadagi bo‘linishga sabab bo‘lgani ma’lum bo‘ldiki, endi qo‘llab-quvvatlash darajasi qanchaligidan qat’i nazar, u dastlab ko‘zlangan maqsad manfaatiga xizmat qilmaydi.
"Bizning maqsadimiz har doim – va bundan keyin ham – birlashtirish va yaxshilash bo‘ladi", – dedi u. So‘ng aniq xulosa chiqardi: bu taklif endi davom ettirilmaydi.
Bir so‘z bilan aytganda, FIFA ichida birlikni saqlab qolish, yangi moliyaviy modeldan ustun keldi.
Ichki larzalar: iste’foga chiqqan maslahatchilar va “bir odamning loyihasi”
Reja nafaqat konfederatsiyalarni, balki FIFA ichini ham larzaga soldi.
Prezidentning yaqin maslahatchilaridan biri, Carlos Cordeiro, aynan shu mojaro fonida iste’foga chiqdi. Yana bir yuqori lavozimli amaldor – bosh operatsion direktor Kevin Lamour esa Associated Press agentligiga bergan bayonotida bu tashabbusni "bir odamning loyihasi" deb atadi.
Bu ibora FIFA ichida loyihaga bo‘lgan ishonch qanchalik past bo‘lganini ochiq ko‘rsatib qo‘ydi. Yirik konfederatsiyalar noroziligi ustiga ichki qarshilik ham qo‘shilgach, Infantino uchun siyosiy maydon tobora torayib bordi.
Eng bahsli nuqta: xususiy kapital va siyosiy soyalar
FIFA Forward Enterprise g‘oyasining markazida bitta juda nozik masala turardi – xususiy sarmoya.
Reja bo‘yicha yangi tuzilmadagi 20 foiz ulush xususiy investorlarga sotilishi kerak edi. Ehtimoliy yetakchi investor sifatida Joshua Kushner asos solgan Thrive Eternal kompaniyasi tilga olinayotgan edi. Joshua – AQSh sobiq prezidenti Donald Trump’ning kuyovi Jared Kushnerning ukasi. Kompaniya hozircha bu masala bo‘yicha izoh berishdan bosh tortgan.
Bu familiyalar siyosiy rezonansni yanada kuchaytirdi. Futbolning eng yirik musobaqalariga egalik qiluvchi tuzilma ichiga siyosat va xususiy kapitalning kirib kelishi ko‘plab assotsiatsiyalar uchun qizil chiziq bo‘lib ko‘rindi.
Bu orada Donald Trump o‘zi bu taklif haqida Infantino bilan gaplashmaganini bildirgan.
Endi nima bo‘ladi?
Infantino endi barcha tomonlarni "yaqin kunlar va haftalarda" yana bir stol atrofida to‘plash niyatida. Uning maqsadi – umumiy manfaat atrofida birlashish va futbolni butun dunyoda, ayniqsa yordamga eng ko‘p muhtoj mamlakatlarda o‘sishda davom ettirish.
Ammo bitta haqiqat allaqachon ayon bo‘ldi: FIFAning eng daromadli musobaqalarini xususiy kapital bilan bo‘lishish g‘oyasi global futbol siyosatida juda qimmatga tushadigan chiziq bo‘lib chiqdi.
Savol endi shunda: tashkilot keyingi safar Jahon chempionati pul oqimlarini qayta taqsimlashga uringanida, bu bo‘linish yana qanchalik tez yuzaga chiqadi?
