FIFA rejasiga qarshi keskin qarshilik: AFC va ligalar birlashdi
Dunyo futbolining siyosiy sahnasida bugun tinchlik yo‘q. Markazda bitta savol turibdi: FIFA Jahon chempionati ustidan nazoratni xususiy kapital bilan bo‘lishishga haqliymi?
Osiyo futbolining boshida turgan shaxs bunga javobni allaqachon aytdi.
Shayx Salmondan keskin maktub
Asian Football Confederation prezidenti Shayx Salman bin Ibrohim Al-Xalifa FIFAning yangi tijoriy rejasi bo‘yicha fikrini yashirmadi. U o‘z konfederatsiyasining 47ta milliy assotsiatsiyasiga yo‘llagan maktubida bu tashabbusni “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atadi.
Gap FIFAning Jahon chempionati va boshqa musobaqalarini yuritish uchun 17,5 milliard yevrolik tijoriy sho‘ba kompaniya tuzish va uning ulushlarini xususiy investorlar qo‘liga berish rejasida. Bu e’lon qilingach, Osiyodan tortib boshqa qit’a konfederatsiyalarigacha norozilik to‘lqini ko‘tarildi.
Shayx Salman shuni ochiq yozdi: AFC bu borada hech qanday darajada maslahatlashuv ko‘rmagan. Na boshida, na oxirida. Hech qanday boshqaruv, moliyaviy yoki yuridik tahlil taqdim etilmagan. Uning so‘zlari bilan aytganda, bu holat “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan”.
Uning g‘azabini faqat jarayon emas, mazmun ham kuchaytirdi. Maktubda FIFAning bir tomonlama harakatlari “qit’a futbolining birdamlik, hamkorlik va oshkoralikka tayanadigan poydevorini yemirayotgani” ta’kidlandi.
Qit’alar chetda qolgan rejami?
Kuala-Lumpurda joylashgan AFC – FIFA tarkibidagi olti konfederatsiyadan biri. U Osiyo, Yaqin Sharq va Avstraliyani qamrab oluvchi ulkan hududda milliy terma jamoalar va klublar musobaqalarini boshqaradi.
Shunday miqyosdagi tuzilma o‘zini chetga surib qo‘yilganini ko‘rib turibdi.
Shayx Salman ochiq yozdi: bu loyiha qit’a konfederatsiyalarsiz ishlamaydi. U FIFA prezidenti Gianni Infantino taklifini “tegishli yuridik va boshqaruv kanallari orqali chuqur o‘rganish va muhokama qilish”ni talab qildi. Eng ko‘p e’tiroz uyg‘otgan nuqtalardan biri – assotsiatsiyalarga qaror qabul qilish uchun berilgan muddatning favqulodda qisqaligi.
Infantino haftaning boshida 211ta milliy assotsiatsiyaga xat yuborib, agar ular 19 sentyabrgacha loyiha tarafdori bo‘lsa, har biriga 35,12 million yevrodan ajratilishini ma’lum qilgan.
Pul katta. Ammo vaqt juda oz.
Shayx Salman buni ham ochiq tanqid qildi: bunday miqyosdagi qarorlar hech qachon shoshma-shosharlik bilan qabul qilinmasligi kerakligini eslatdi.
“Shoshilmang” – Osiyodan signal
AFC rahbari o‘z a’zolarini birdaniga ovoz berishga oshiqmaslikka chaqirdi. U barcha milliy assotsiatsiyalardan FIFA bilan qo‘shimcha maslahatlashuvlar va zaruriy tahlillar yakunlanmaguncha hech qanday pozitsiya bildirmaslikni so‘radi.
Maqsad aniq: qarorni pul taklifi bosimida emas, futbol piramidasining kelajagini o‘ylab qabul qilish.
Shayx Salman o‘z maktubida AFCning barcha a’zolar, FIFA va boshqa manfaatdor tomonlar bilan “ishonch, oshkoralik va birlikka tayanadigan” rivojlanish yo‘lini qo‘llab-quvvatlashga sodiq ekanini yana bir bor ta’kidladi.
FIFA esa bu maktub bo‘yicha izoh berishga shoshilmadi. Javob hozircha yo‘q.
Ligalar ham maydonga tushdi
Osiyo futboli norozimi? Yolg‘iz emas.
Dunyo bo‘ylab professional ligalarni birlashtiruvchi World Leagues Association ham FIFA rejasiga qarshi qat’iy bayonot bilan chiqdi. Tashkilotga Premier League bosh ijrochi direktori Richard Masters raislik qiladi, uning kengashida Yevropaning “katta beshlik” ligalari, Major League Soccer va Saudi Pro League ham bor.
Ularning da’vosi aniq: Jahon chempionati qiymati – butun futbol piramidasining mehnati natijasi.
Bayonotda shunday eslatildi: dunyo bo‘yicha professional futbolchilarning atigi qariyb 1 foizi FIFA World Cupda ishtirok etadi. Qolgan 130 mingdan ortiq futbolchi va ularning klublari esa shu paytda milliy chempionatlarni to‘xtatib turadi. Ya’ni, milliy terma jamoalar futboli klub futboli hisobiga yashaydi.
Shu sababli WLA nazarida FIFAning mas’uliyati faqat o‘z musobaqalarining tijoriy muvaffaqiyati bilan cheklanmaydi. U global hakam sifatida milliy, qit’a va jahon darajasidagi musobaqalar o‘rtasidagi muvozanatni saqlashi, butun o‘yin manfaatlarini inobatga olishi kerak.
WLA aynan shu yerda eng og‘riqli nuqtani ko‘rsatdi: FIFA Forward Enterprise loyihasi tashkilotning ikki roli – dunyo futboli regulyatori va yirik xalqaro musobaqalar tijoriy tashkilotchisi – o‘rtasidagi manfaatlar to‘qnashuvini yanada keskinlashtiradi.
Shuning uchun ligalar birlashmasi FIFAdan loyihani qaytarib olishini so‘radi va qaror qabul qilish tizimini tubdan o‘zgartirishga chaqirdi. Ularning talabi: butun futbol piramidasiga ta’sir qiluvchi qarorlar barcha hissadorlar ishtirokida, oshkora va inklyuziv jarayonda qabul qilinishi kerak.
Futbol pul bilanmi, piramida bilanmi o‘lchanadi?
Bu mojaro hali boshida. Osiyo konfederatsiyasi ovozini ko‘tardi, ligalar blokka birlashdi, milliy assotsiatsiyalar esa murakkab tanlov oldida turibdi: qisqa muddatli moliyaviy foydami yoki uzoq muddatli tuzilma barqarorligimi?
Jahon chempionati ulushlari xususiy investorlar qo‘liga o‘tsa, bu futbolning global muvozanatini qanday o‘zgartiradi? Savol ochiq. Javob esa endi FIFA Kongressi zalida emas, butun futbol piramidasining irodasida yotibdi.
