Filadelfiyada LeBron James va William Pennning yangi murali
Filadelfiya devorlarida LeBron James’ga pas uzatayotganlar soni ko‘p bo‘lishi mumkin. Ammo shaharning eng qadimiy ramzlaridan biri – William Penn – unga “dime” tashlayotganini faqat bitta joyda ko‘rish mumkin. Bu — Chinatown markazida paydo bo‘lgan, shahar rassomi Chenlin Cai chizgan yangi mural.
938 Arch Street manzilidagi devorda James osmonga ko‘tarilib, kuchli dank uchun halqaga uchib bormoqda, pastda esa Penn qo‘llarini baland ko‘tarib, zavq bilan nishonlaydi. Asar nomi ham shunga mos: “The Legendary Partner for the City of Brotherly Love”.
Chinatown devoridagi yangi sahna
Mural ataylab Chinatown Friendship Arch yaqiniga joylashtirilgan. 1984 yilda Filadelfiyadagi xitoy jamoasining hissasiga bag‘ishlab qurilgan bu darvoza endi yangi ramziy juftlik – LeBron va Penn – foniga aylanmoqda.
Cai murallarni qo‘l bilan, erkin uslubda bo‘yashga o‘rganib qolgan. Bu safar ham yakshanbadan seshanbagacha devor ustida ishladi. Avval kompozitsiyani Procreate ilovasida chizib chiqqan, keyin esa bino egasidan ruxsat olib, bo‘yoq bilan devorga ko‘chirgan. Natijada Filadelfiya, Osiyo madaniyati va 76ers ramzlari bir sahnaga jam bo‘ldi.
Rassomning o‘zi buni qisqa qilib shunday ifodalaydi: u devorda “haqiqiy Osiyo, haqiqiy LeBron James, haqiqiy Filadelfiya”ni birlashtirmoqchi bo‘lgan.
Dwyane Wade o‘rnida – William Penn
Kompozitsiya ko‘rganlar uchun darrov tanish. 2010 yil 6 dekabr kuni o‘tkazilgan o‘sha mashhur o‘yin yodga tushadi: Dwyane Wade to‘pni havoga ilib, LeBron’ga tashlagan, o‘zi esa dank hali yakunlanmasidan nishonlashga ulgurgan. O‘sha lahza suratga tushib, internetni larzaga keltirgan edi.
Cai shu ikonografiyani qayta tikladi, faqat bitta o‘zgarish bilan: Wade o‘rnida endi William Penn. 1681 yilda Pensilvaniyaga asos solgan, keyin Filadelfiyani barpo etgan tarixiy shaxs bugun LeBron’ga sahnani bo‘shatib berayotgandek.
Pennning muraldagi paydo bo‘lishi tasodif emas. LeBron 76ers bilan shartnoma imzolagan kuni Pensilvaniya gubernatori Josh Shapiro bu sanani “LeBron James Day” deb e’lon qilgan. Aynan shu lahza rassomga Pennni sahnaga olib chiqish g‘oyasini bergan. Dwyane Wade qanday bo‘lsa, Penn ham LeBron’ning yangi sherigi sifatida talqin qilinadi — bu safar butun shahar nomidan.
Cai buni oddiy qilib tushuntiradi: Wade maydondagi eng yaxshi sherik bo‘lgan bo‘lsa, hozir LeBron’ning eng katta hamkori — Filadelfiyaning o‘zi.
Muraldan ham kattaroq ma’no
Bu devor rasmi faqat kvaker va NBA afsonasining birgalikdagi “highlight”i emas. U Chinatown uchun ham signal.
76ers’ning shahar markazida yangi arena qurish rejasi 2024 yil oxirida ma’qullangach, Chinatown aholisi tirbandlik, ko‘chirish va mahalla yuzini o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan o‘zgarishlardan jiddiy xavotirga tushgan edi. Bir necha haftalik bosim va noroziliklardan so‘ng klub bu rejadan voz kechdi.
2014 yilda Xitoydan Filadelfiyaga ko‘chib kelgan Cai murallarini odatda Janubiy Filadelfiyada chizishi mumkin edi. Ammo LeBron haqidagi ilk asarini aynan Chinatown’da paydo qilishni tanladi. U bu orqali LeBron’ning mahallaga ta’sirini oldindan “chizib berish”, Osiyo jamoalari hikoyasini ko‘rsatishni istadi.
Rassomning umidi sodda: bu devor rasmi ko‘proq odamni Chinatown tomon yetaklasa, ko‘proq mehmon, ko‘proq xaridor keladi, biznes jonlanadi. U LeBron nomi bu jarayonni yanada kuchaytirishiga ishonadi.
Uning fikricha, har qancha kichik bo‘lsa ham, bunday san’at asari odamlarni Chinatown’ga olib kelsa, bu joyni, uning madaniyatini yaxshiroq tushunishga majbur qiladi.
“Dragon’s Gate” va “King James”
Cai LeBron’ning muxlisi sifatida yillar davomida uning karerasini kuzatgan. 2002 yilda, hali maktab o‘quvchisi bo‘lgan paytda, kelajakdagi to‘rt karra chempion haqida ilk bor eshitgan. Keyin Amerikaga kelib, Pensilvaniya Academy of Fine Arts’da magistraturani tugatdi va Filadelfiyadagi Osiyo jamoalari uchun murallar chizishni davom ettirdi.
LeBron tasvirlangan yangi devor ham shu an’anani davom ettiradi. Unda Osiyo madaniyati unsurlari qatlam-qatlam yashiringan.
Asarning markaziy ilhomi qadimiy xitoy afsonasi — “Ajdar darvozasi” (Dragon’s Gate). Rivoyatga ko‘ra, baland sakrab ajdar darvozasidan oshib o‘tgan baliq ajdarga aylanadi. Cai bu obrazni basketbol bilan bog‘ladi: muraldagi halqa bir vaqtning o‘zida toj ham, porlab turgan “dragon ball” ham. LeBron esa to‘lqinlar ichidan otilib chiqib, to‘pni shu tojga urmoqda.
To‘lqinlar shakli mashhur yapon asari “The Great Wave off Kanagawa”ni eslatadi. Shu bilan birga, “King James” laqabi ham tasvirga singdirilgan — toj, ajdar, to‘lqin va sakrash bitta sahnada uchrashadi.
Cai uchun bu LeBron’ning Filadelfiyada yangi bosqichga ko‘tarilishini, karerasining navbatdagi cho‘qqisini ramziy tarzda oldindan chizishdir. Friendship Arch yonida tugallangan mural LeBron’ni o‘sha ajdar darvozasidan oshib o‘tayotgan qiyofada tasvirlaydi.
“Brotherly Love” va “Sisterhood”
Hatto LeBron oyoqlaridagi krossovkalar ham tasodifiy tanlanmagan. Muralda u LeBron Soldier XIV “Sisterhood” modelini kiygan. Bu juftlikni Cai 2021 yilda rafiqasidan Rojdestvo sovg‘asi sifatida olgan.
Filadelfiya “City of Brotherly Love” nomi bilan mashhur. Cai shu nuqtani ham hisobga olgan: devordagi “Sisterhood” etiklari shaharning laqabi bilan o‘zaro uyg‘unlashadi, basketbolni sevuvchi ayollarni ham bu hikoyaga qo‘shib qo‘yadi.
Ranglar ham ramziy. Qizil, oq va ko‘k — 76ers va Amerika bayrog‘ining ranglari. Shu bilan birga, qizil Osiyo, ayniqsa Xitoy madaniyatida omad va bayram rangi sifatida alohida o‘rin tutadi. Devorda bu ranglar bir-biriga o‘ralashib, LeBron’ni yangi shahar bilan bog‘laydi.
Muzqaymoq ortidagi shov-shuv
Mural mashhur muzqaymoq do‘koni orqa devorida joylashgan. Cai hali ishni tugatmay turib, tasvirlar ijtimoiy tarmoqlarda tarqala boshladi. 76ers safida LeBron ishtirokidagi ilk o‘yin hali bo‘lib o‘tgani yo‘q, hatto u yangi klub libosida rasman suratga ham tushmagan. Ammo mavsum startiga ikki oydan sal ko‘proq vaqt qolganda, uning shaharga ta’siri allaqachon devorlarda, lentalarda, suhbatlarda sezilmoqda.
Bu safar esa eng chiroyli “assist” statistikada emas, Chinatown devorida yozib qo‘yildi. William Penn nomidan.
