Fransiya va Marokash: Chorak Finalda Kim G‘olib Bo‘ladi?
Fransiya uchinchi Jahon chempionligi sari yakuniy zarbasini qo‘yishga hozir. Payshanba kuni Foxboroughdagi Gillette Stadium sahnasida ular Afrika chempioni Marokash bilan to‘qnash keladi – chorak final startidan oldingi eng yirik sahna aynan shu.
Bir oy davom etgan shiddatli futbol, qimmat chiptalar va geosiyosiy shovqinlar haqidagi xavotirlarni deyarli yuvib ketdi. Endi esa ulkan, murakkab va dabdabali turnir sakkiz jamoagacha qisqardi. Endi xato qilishga joy qolmadi.
Les Bleus va eski xotira
Fransiya bu mundialda hujumdagi yorqin o‘yini bilan boshqalardan ajralib turibdi. Besh o‘yinda 14 ta gol, shundan yettitasi – yonib turgan sardor Kylian Mbappe hisobida. Himoyalar titrayapti, darvozabonlar tinch uxlolmayapti.
Bu faqat statistik raqam emas. Har bir yugurish, har bir keskin zarba raqibni titratadigan signalga aylangan. Mbappe esa turnir to‘purari poygasining markazida turibdi.
To‘purarlik poygasi hozircha yulduzlar dueli ko‘rinishida: Argentina yetakchisi Lionel Messi sakkiz gol bilan oldinda, Mbappe va Norvegiya yulduzi Erling Haaland yettitadan, Angliya sardori Harry Kane esa oltita gol bilan ortidan quvmoqda. Har bir zarba – nafaqat jamoa, balki shaxsiy tarix uchun ham.
Payshanbadagi chorak final – 2022-yil Qatardagi yarim finalning qaytari. O‘shanda Fransiya Marokashni 2:0 hisobida yenggan, keyin esa finalda Argentinaga boy berib, kubokni qo‘ldan chiqarib yuborgan edi. Bu xotira hamon jonli. Ayniqsa, fransuzlar uchun.
Endi esa raqib – o‘sha-o‘sha, sahna – yangicha, bosim – yanada balandroq.
Marokash: texnika, kuch va hisob-kitob
Marokash bu bosqichga tasodifan kelmadi. Guruh bosqichidan ishonch bilan o‘tish, so‘ng 1/32 finalda Niderlandiyani mardonavor o‘yinda chetlatish, 1/16 finalda esa Kanadani hech qanday shubha qoldirmasdan yengish – bu yo‘l jiddiy jamoa yo‘li.
Atlas sherlarining asosiy quroli – murakkab aralashma: texnik mahorat, jismoniy kuch va maydondagi intizomli fikrlash. Bularning barchasini bosh murabbiy Mohamed Ouahbi bir tizimga solib qo‘ygan. U o‘tgan yili yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionatida Marokashning kutilmagan g‘alabasini boshqargan edi. Endi esa sahna kattalashdi, mas’uliyat ham.
Fransiya uchun bu turnirdagi eng og‘ir sinov bo‘lishi mumkin. Bir tomonda Mbappe boshchiligidagi hujum mashinasi, ikkinchi tomonda esa sabr bilan kutib, zarbani aniq va o‘ylangan paytda beradigan jamoa. Bir xato – va hammasi o‘zgarishi mumkin.
Bu juftlik g‘olibi yarim finalda Los-Anjelesda o‘ynaladigan boshqa gigant to‘qnashuv g‘olibini kutadi: Yevropa chempioni Ispaniya yoki turnir davomida sekin-asta kuchga to‘layotgan Belgiya.
Ispaniya – Belgiya: sekin qizigan gigantlar dueli
Ispaniya chorak finalga yo‘lni Cristiano Ronaldo boshchiligidagi Portugaliyani 1:0 hisobida yengib ochdi. Hisob minimal, lekin o‘yin – sovuqqon va aniq. La Roja Fransiya kabi gol yomg‘iri yog‘dirmayapti, ammo o‘z o‘yinini majburiy shov-shuvsiz, lekin qat’iy yo‘nalishda qurmoqda.
Ular o‘zlarini favorit deb his qilishadi. Ayniqsa, Belgiya qanday yo‘l bilan bu bosqichga kelganini hisobga olsak.
Belgiya guruh bosqichini og‘ir o‘tkazdi: dastlabki ikki uchrashuvdagi sust duranglar, bosim ostida qolgan yulduzlar, savollar. Lekin keyin hammasi birdaniga o‘zgardi. Yangi Zelandiya ustidan 5:1 hisobidagi ishonchli g‘alaba jamoani nokaut bosqichiga olib chiqdi va ruhiyatni butunlay almashtirdi.
Shundan keyin haqiqiy dramatik sahnalar boshlandi. 1/32 finalda Senegal bilan o‘yinda Belgiya so‘nggi to‘rt daqiqagacha 0:2 hisobida yutqazib turgan, ammo uch gol urib, 3:2 hisobida g‘alabani tortib olgan. Bu deyarli mo‘jiza edi. 1/16 finalda esa Seattle shahrida AQSh 4:1 hisobida mag‘lub etildi – turnirdagi eng to‘liq, eng ishonchli o‘yinlardan biri.
Endi esa, Los-Anjelesda, turnirning eng sovuqqon jamoalaridan biri bilan to‘qnashuv kutyapti. Bu yerda kichik xatolar kechirilmaydi.
Argentina: chempionning omon qolish instinkti
Turnirning boshqa tomonida esa yana bir gigant – amaldagi chempion Argentina. Ular shanba kuni Kansas Cityda Shveysariyaga qarshi maydonga tushadi. Qog‘ozda favorit aniq, lekin so‘nggi o‘yinlar bu jamoaning yo‘li silliq emasligini ko‘rsatib turibdi.
Argentina 1962-yildan beri hech kim uddalay olmagan ishni qilishga urinmoqda – ketma-ket ikkinchi marta Jahon chempioni bo‘lish. Bunday bosim ostida har bir daqiqa, har bir qaror og‘irlashadi.
1/32 finalda Kabo-Verde Argentinani chindan ham titratib yubordi. O‘yin qo‘shimcha daqiqalarga cho‘zildi, hisob 3:2, asablar charchagan, kuchlar tugab borayotgan payt. Ammo chempionlar omon qoldi.
Keyin esa Atlanta sahnasida mislsiz sahna. Misrga qarshi o‘yinda Argentina 79-daqiqagacha 0:2 hisobida ortda borardi. Odatda bunday paytda hatto yulduzlar ham bo‘shashadi. Lekin Messi bu kechada boshqa rejimga o‘tdi. Yakuniy hisob – 3:2, yana bir aql bovar qilmas qaytish, yana bir “Houdini” usuli bilan qutulib qolish.
Uchrashuv tugagach, Messi ko‘z yoshlarini yashira olmadi. Bu yengillik ko‘z yoshlari edi. “Turnirda qolishni xohladik. Bugun yakun bo‘lishini, uyga ketishni istamasdik”, – dedi u. Bu so‘zlar jamoaning ichki holatini juda aniq ifodalaydi: ular chempionlikni qo‘yib berishga tayyor emas.
Argentina – Shveysariya juftligi g‘olibi yarim finalda Atlanta shahrida Norvegiya yoki Angliyaga qarshi o‘ynaydi.
Angliya va Haaland soyasi
Angliya chorak finalga yo‘lni Meksikadagi tarixiy sahnada topdi. Azteca Stadiumdagi 3:2 hisobidagi g‘alaba – nafaqat natija, balki ruhiy burilish nuqtasi bo‘ldi. Uchrashuv dramatik, keskin, to‘xtovsiz hujumlar bilan o‘tdi va yakunda “uch sherlar” nihoyat o‘zlariga ishonishni boshlashdi.
Angliya 1966-yildan beri katta sovringa tegmagan. Har yangi avlod bu savol bilan yashaydi: qachon? Meksikadagi g‘alaba esa bu savolga javob berishni istayotgan jamoa borligini ko‘rsatdi.
Jude Bellingham – bu kayfiyatning ovozi. U Meksikadagi o‘yindan so‘ng bitta fikrni aniq aytdi: bu g‘alaba jamoaga o‘zini eng yuqori darajadagi futbolchilar sifatida his qilishga yordam berishi kerak. U o‘ziga ishonadi va boshqalar ham shunday bo‘lishini istaydi. Angliya endi faqat ishtirokchi emas, sovrin uchun haqiqiy da’vogar bo‘lishni xohlaydi.
Ularning yo‘lini esa bir odam soyasi to‘sib turibdi – Erling Haaland. Norvegiya yulduzi 1/16 finalda Braziliyaga qarshi o‘yinda ikkita gol urib, jamoasini keyingi bosqichga olib chiqqan. Uning har bir yugurishi, har bir zarbasi raqib himoyasini vahimaga soladi.
Norvegiya bosh murabbiyi Stale Solbakken Angliyani diqqat bilan o‘rganish kerakligini tan oladi. U raqibning kuchini biladi va o‘yin juda teng, juda tarang bo‘lishini kutyapti. Bu so‘zlar ortida esa aniq reja yotibdi: Haalandni maksimal darajada to‘g‘ri ishlatish va Angliyaning ruhiy ko‘tarilishini buzish.
Oldinda nima kutyapti?
Sakkiz jamoa, to‘rtta chorak final, cheksiz ssenariylar. Fransiyaning kuchli hujumi, Marokashning aql bilan qurilgan tizimi, Ispaniyaning nazoratga asoslangan o‘yini, Belgiyaning so‘nggi daqiqalardagi mo‘jizalari, Argentinaning chempionlik instinkti, Shveysariyaning sovuqqonligi, Angliyaning yangi ishonchi va Norvegiyaning to‘xtamas Haalandiga qarshi hech kim kafolat bera olmaydi.
Bu bosqichdan keyin xatolarni kechiradigan turnir qolmaydi. Endi faqat bitta savol yonib turibdi: uchinchi Jahon chempionligi sari yo‘lni kim davom ettiradi va kimning orzusi aynan shu hafta ichida chil-parchin bo‘ladi?
