Futbol siyosatidagi keskin bahs: Wenger va Infantino o'rtasidagi ziddiyat
Жeneva shahrida futbol siyosatining eng keskin kunlaridan biri kuzatildi. FIFA ichidagi eng nufuzli futbol mutaxassislardan biri bo‘lgan Arsène Wenger Gianni Infantino ilgari surgan, Jahon chempionati daromadlarining kelajakdagi ulushlarini xususiy investorlar qo‘liga topshirish rejasidan keskin uzoqlashdi va bu g‘oyani bekor qilishni “mutlaqo zarur” deb atadi.
Bu oddiy rasmiy bayonot emas edi. Bu — futbol siyosatidagi eng og‘ir tortishuvlardan birida ochiq pozitsiya egallash edi.
Wenger chizig‘ini aniq chizdi
UEFA yuridik bo‘limi Infantino nomiga yuborgan, sud da’vosigacha borishi mumkin bo‘lgan maktubda Wenger 18 nafar yuqori martabali amaldorlar qatorida tilga olingach, vaziyat yana ham keskinlashdi. Hujjatda ularning ma’lumotlari va yozishmalarini kelajakdagi dalil sifatida saqlab qolish talab qilingan.
Shu fon’da Wenger o‘zini bu mojarodan ajratib qo‘ydi.
“Men bu strategik reja ustida ishlamaganman va loyiha haqida ilk bor ommaviy axborot vositalari orqali xabar topdim”, — dedi u, 2019 yilda Infantino tomonidan ishga olingan va hozirda FIFA Global Futbol Rivojlanishi bo‘yicha boshchisi sifatida faoliyat yuritayotganini eslatgan holda.
Gapida Infantino nomi tilga olinmadi. Lekin ohang yetarlicha aniq edi.
Wenger yozma bayonotida loyihadan voz kechish qarorini “mutlaqo zarur va shubhasiz” deb atadi: u o‘yin manfaatiga xizmat qiladigan, “sodiqlik, shaffoflik va halollik” tamoyillariga tayanadigan mustaqil FIFA tarafdori ekanini urg‘uladi.
20 milliard dollarlik reja qulagan lahza
Infantino 20 milliard dollarlik ulkan tashabbusni yakshanba tongiga yaqin, bosim eng yuqori nuqtaga chiqqan paytda ortga olgan edi. Dunyo bo‘ylab futbol rahbarlari, ayniqsa UEFA, g‘azab bilan qarshi chiqdi. Hatto barcha FIFA musobaqalari va tadbirlarini boykot qilish tahdidi yangradi.
Reja nimani ko‘zlagan edi?
FIFA tarkibida FIFA Forward Enterprise (FFE) nomli yangi sho‘’ba tuzilmasi paydo bo‘lishi kerak edi. U Jahon chempionati kabi turnirlarni tashkil etish, teletranslyatsiya va homiylik huquqlarini sotish, chipta savdosi va mehmondo‘stlik paketlari kabi eng daromadli yo‘nalishlarni boshqarishi lozim edi.
FFE kapitalining taxminan 20 foizi investorlar qo‘liga o‘tishi rejalashtirilgan, buning evaziga 4,2 milliard dollar jalb etilishi ko‘zda tutilgan. Baholash? 20 milliard dollar atrofida.
Loyihaning asosiy sarmoyadori sifatida Thrive Eternal ko‘rsatilgan, uni Joshua Kushner ishga tushirgan, uning ukasi Jared Kushner esa AQSh prezidenti Donald Trumpning kuyovi hisoblanadi. Bu siyosiy soyalar futbol maydoniga ham tushganini anglatardi.
A’zolarga shirin taklif, og‘ir savol
FIFA tarkibidagi 211 milliy federatsiya — Shveysariya qonunchiligiga ko‘ra notijorat uyushma sifatida tashkil topgan bu tuzilmaning amaldagi egalaridir. Ularning har biriga 20 million dollardan to‘g‘ridan to‘g‘ri to‘lov va’da qilindi. Taklifni qabul qilish uchun muddat — 19 sentabr.
Shu bilan birga, 2030 yilgacha bo‘lgan to‘rt yillik davr uchun FIFAdan olinadigan moliyaviy qo‘llab-quvvatlash 10 million dollardan 20 million dollarga ikki baravar oshirilishi aytildi.
Bu raqamlar ko‘p federatsiyalar uchun beqiyos yordam bo‘lishi mumkin. Ammo savol boshqa: buning evaziga nimalar boy beriladi?
Infantino bu loyihani FIFA rahbariyatiga 19 iyul kuni bo‘lib o‘tgan, Shimoliy Amerikada o‘ta muvaffaqiyatli yakunlangan Jahon chempionati finalidan atigi bir hafta o‘tib taqdim etdi. O‘sha turnir FIFA daromadlarini 2023–26 yillik tijoriy sikl uchun 15 milliard dollarga olib chiqqan, bu esa Qatar–2022 bilan bog‘liq tushumlarni deyarli ikki baravar ortda qoldirgan.
Shunday fon’da xususiy sarmoyaga eshik ochish g‘oyasi ko‘pchilik nazarida FIFA kuchaygan paytda o‘z mustaqilligini sotishga urinish sifatida qabul qilindi.
Wenger: mening maydonim boshqa
Wenger o‘z vazifalarini aniq sanab o‘tdi va ularni moliyaviy eksperimentlardan uzoq qo‘ydi.
Uning aytishicha, FIFAdagi asosiy ishi — o‘yinni chuqur tahlil qilish, ma’lumotlar bazasiga tayangan holda futbolni o‘rganish, FIFA onlayn o‘quv markazini yuritish, 60 mamlakatdagi 60 ta akademiya orqali yoshlar ta’limini rivojlantirish va dunyo bo‘ylab yoshlar musobaqalarini tashkil etish.
Ya’ni Wenger o‘zini murakkab moliyaviy sxemalar emas, maydon va yosh avlod bilan bog‘liq loyihalar bilan band mutaxassis sifatida ko‘rsatdi.
Uning bu pozitsiyasi futbol ichidagi katta bo‘linmani yaqqol ochib qo‘ydi: bir tomonda global brendni yanada tijoratlash, boshqa tomonda esa o‘yin ruhi va boshqaruv mustaqilligini saqlab qolish uchun kurashayotganlar.
FIFA endi qaysi yo‘lni tanlaydi — pul oqimiga tayanadimi yoki Wenger tilga olgan mustaqillik chizig‘ini ushlab qoladimi?
