Gasly podiumini yo‘qotdi: Monakodagi bahs nihoyasiga yetdi
Monakodagi shov-shuvli yakshanakning nuqtasi nihoyat qo‘yildi. Alpine haydovchisi Pierre Gasly o‘sha bahsli poygada qo‘lga kiritgan podiumini baribir saqlab qola olmadi. FIA International Court of Appeal qaroriga ko‘ra, pit-leyndagi tezlik oshirish uchun berilgan jarimalar kuchida qoladi va fransuz haydovchi yana yettinchi o‘ringa qaytarildi.
Bu endi rasmiy.
77 santimetrdan boshlangan mojarolar
Monako Grand Prix kuni bir nechta haydovchi pit-leynda tezlik oshirgani uchun jazoga tortilgandi. Shunda hammasi odatiydek ko‘ringan. Ammo keyin ma’lum bo‘ldiki, pit-leyndagi o‘lchov tizimida xato bor: dastlabki ikki tayming halqasi orasida 77 santimetr farq aniqlangan.
Shu “mayda” tafovut butun yakuniy natijani chayqadi.
Oscar Piastri va George Russell singari haydovchilar jarimalarini poyga paytida o‘tashga majbur bo‘ldi. Russell hatto noto‘g‘ri xizmat qilingan jazodan so‘ng qo‘shimcha drive-through oldi. Gaslyga esa ikkita besh soniyalik jazo poyga yakunida vaqtiga qo‘shib hisoblandi va u uchinchi o‘rindan yettinchiga tushib ketdi. Aynan shu vaqt tafovuti Alpine’ga “right of review” talab qilish imkonini berdi.
12-iyun kuni stevardlar jarimalarni bekor qildi va Gasly yana podiumga qaytdi. Lekin poyga davomida jazoni allaqachon o‘tab bo‘lganlar uchun bunday imtiyoz yo‘q edi.
Shu yerda kurash yangidan boshlandi.
McLaren va Red Bull qarshi hujumga o‘tadi
Gaslyning qayta tiklangan podiumi boshqa jamoalar manfaatiga bevosita zarba bo‘ldi. Red Bull haydovchisi Isack Hadjar va McLaren uchuvchisi Piastri pozitsiyalarini yo‘qotdi: ular uchinchi-to‘rtinchidan to‘rtinchi-beshinchiga surildi.
Bunga ko‘nishmadi.
McLaren va Red Bull ishni ICAga olib chiqdi. Ularga Racing Bulls ham qo‘shildi – ularning ham ikkala haydovchisi klassifikatsiyada bir pog‘onadan yutqazgandi. Motorsport UK ham bu chiziqda turdi.
Shu haftaning juma kuni sud qarori e’lon qilindi: jarimalar haqiqiy, bekor qilinmaydi. Demak, Gasly yana yettinchi. Hadjar esa o‘zi poyga tugagach nishonlagan uchinchi o‘rinni rasmiy ravishda meros qilib oladi.
Monakodagi podium rasman qayta chizildi.
ICA mantiqi: tezlikmi, yo‘lmi?
ICA qarorining asosiy nuqtalaridan biri – Alpine isbotni oxirigacha yetkaza olmagani. Jamoa Gasly pit-leynda amalda o‘lchov tizimi ko‘rsatganidan uzunroq masofa bosib o‘tganini to‘liq dalillay olmadi.
Sudning talqiniga ko‘ra, tayming halqalari orasidagi qisqa vaqt uchta omilga borib taqalishi mumkin: qisqaroq yo‘l, balandroq tezlik yoki ikkalasining kombinatsiyasi. Alpine buning birinchisi ekanini mutlaq aniqlikda ko‘rsatib berolmadi.
Shu bilan birga, ICA yana bir nozik nuqtani ochiq aytdi: boshqa haydovchilar allaqachon jarimalarini poyga davomida o‘tagan bo‘lsa-da, bu “noqonuniy” deb topilgan jazoni bekor qilishga to‘sqinlik qila olmaydi. Chunki o‘sha paytda jazo qachon va qanday o‘talishi jamoalarning o‘zi tanloviga bog‘liq bo‘lgan.
Sport adolati paradoksi – sudning nazarida aynan shunday yechim adolatga yaqinroq.
Alpine: hafsalasi pir, lekin taslim emas
Alpine bu qarorni og‘ir qabul qildi. Jamoa rasmiy bayonotida “xafalik va tushkunlik” kayfiyatini yashirmadi. Ularning pozitsiyasi qat’iy: Car #10 poyga davomida pit-leynda tezlik cheklovini biror marta ham buzmagan.
Shunga qaramay, ular ICA hay’atining Parijdagi tinglovdan keyingi hukmini tan oldi. Jamoa o‘zini “nohaq jazolangan” deb hisoblashda davom etadi, lekin diqqatini yana trekka qaytarishini bildirgan.
Ular uchun bu faqat bitta bo‘limning yopilishi. Mavsum esa davom etyapti, chempionat jadvali esa hanuz nihoyatda zich.
Alpine ichkarida bitta savol bilan yashaydi: bu bahsli qaror ularning yakuniy natijasiga qanchalik ta’sir qiladi?
FIA o‘zini himoya qiladi, tizimni esa qayta ko‘radi
FIA ham sukut saqlamadi. Federatsiya bayonotida stevardlarni “aybdor” qilishga shoshilmaslik kerakligini urg‘uladi. Ularning ta’kidlashicha, stevardlar qaror qabul qiladigan muhit bilan sud sharoiti butunlay boshqacha: ICA kengroq huquqiy maslahat, qo‘shimcha dalillar va batafsil argumentlarga ega bo‘ladi.
Shu bilan birga, FIA hozirgi Formula 1 tayming tizimi ishlash uslubini va u bilan bog‘liq reglament masalalarini qayta ko‘rib chiqishini ma’lum qildi. Huquqiy mexanizmlar – right of review va apellyatsiya tartib-qoidalari ham tahlil ostiga olinadi.
Federatsiya stevardlar institutini ochiqchasiga qo‘llab-quvvatladi. Ularning mustaqilligi, xolisligi va doimiy malaka oshirishi qayd etildi. Har bir ICA qarori, deyiladi bayonotda, stevardlar tomonidan diqqat bilan o‘rganiladi va shu yo‘l bilan jarayon uzluksiz takomillashtirib boriladi.
Monakodagi 77 santimetr xatosi esa endi shunchaki texnik tafsilot emas. U butun paddokka bitta savolni yana bir bor eslatdi: Formula 1’da adolatni o‘lchaydigan tizimning o‘zi qanchalik mukammal?
