Gianni Infantino Kolumbiyada: Prezidentning Odatdagi Kuni
Gianni Infantino Cali aeroportiga tushgan paytyoq, uni Kolumbiya futbol federatsiyasi rahbari Ramon Jesurun uchrash yo‘lagida kutib oldi. Qora kostyumlar, keng tabassum, tezda olingan surat — federatsiyaning Instagram sahifasiga mos sahna. Oddiy ish safari emas edi bu. Infantino mamlakatning yangi prezidenti Abelardo de la Espriella inauguratsiyasiga kelgan edi.
Yonida yana bir qudratli figura — Janubiy Amerika futboli boshqaruv organi Conmebol prezidenti Alejandro Dominguez. Bu — Fifa prezidentining kundalik hayoti: siyosiy elita, davlat rahbarlari, diplomatik protokollar. Bir paytlar u bilan AQSh prezidenti Donald Trump o‘rtasidagi yaqinlik ham aynan shunday manzaralar fonida mustahkamlangandi.
Ammo bugun Infantino atrofidagi fon ancha boshqacha.
Quvvatdan tushgan qudrat
Fifa Forward Enterprise loyihasi barbod bo‘lishidan avval Infantino deyarli daxlsizdek ko‘rinardi. Jahon chempionati tijorat va chiptalar biznesining 21 foizini xususiy investorlarga sotish rejasidan keyingi zarba esa uning obro‘sini chayqadi. U uzr so‘radi, bosimga dosh berishini aytdi va yana “oddiy ish tartibi”ga qaytishga urinmoqda.
Lekin bu safar yo‘l tekis emas.
Uefa hanuz Fifa musobaqalarini boykot qilish tahdidini stol ustida ushlab turibdi. Bu pozitsiya 29 kundan so‘ng Polshada start oladigan Fifa U-20 jahon chempionatida sinovdan o‘tadi. Shunga qaramay, Yevropadan tashqarida olgan keng ko‘lamli yordami va qo‘llovi Infantino uchun suyanchiq bo‘lib turibdi. U orqaga chekinmoqchi emas.
Savol esa aniq: Fifa prezidenti aslida qanday rol o‘ynashi kerak?
Rabotdagi kortej va uch reyslik kunlar
Bu haftaning boshida Marokash poytaxti Rabotdagi Fifa ofisiga qora oynali Mercedeslardan iborat kortej kirib kelganda, manzara davlat rahbarinikidan kam emasdi. Politsiya mashinalari hamrohlik qiladi, delegatsiya ichida — Infantino. U Fifa rahbariyatidagi tanlangan a’zolarni shu yerga yig‘dirib, xususiy kapitalga 21 foizlik ulushni sotish rejasini muhokama qildi.
Shu tarzda u dunyoni kezadi. Orada esa unga xizmatga berilgan Qatar Airways Executive samolyoti. 2026 yilgi jahon chempionati davomida u kuniga uch martagacha parvoz qilib, ikki o‘yinni joyida tomosha qilish imkoniga ega bo‘lgan edi. Bu — sport tashkiloti rahbaridan ko‘ra ko‘proq davlat prezidenti maqomiga yaqin hayot tarzi.
Rabotdagi ofis — so‘nggi haftalarda Fifa Forward Enterprise mojarosi avj olgan paytda uning bazasiga aylangan maskanlardan biri. Ammo bu faqat hasham emas. Uning lavozimi 211 a’zolik assotsiatsiyalarni aylanishni, Fifa mablag‘i bilan qurilgan infratuzilma va ildizlar darajasidagi loyihalarni ko‘zdan kechirishni ham talab qiladi.
Futbolni birlashtirish — shiorlardan biri. Buni Tsyurixdagi shtabdan turib bajarib bo‘lmaydi. Konfederatsiya anjumanlari, Fifa musobaqalari, siyosatchilar va futbol amaldorlari bilan yuzma-yuz uchrashuvlar — hammasi uning kun tartibida.
Har doim ham unga davlat rahbariga teng maqom berilmaydi. Aprel oyida Vankuverdagi Fifa Kongressi oldidan mahalliy hokimiyat Infantino uchun odatda papa yoki davlat rahbarlari darajasidagi to‘rtinchi darajali kortej so‘rovini rad etdi. Yangi Zelandiya politsiyasi 2023 yilgi ayollar jahon chempionati chog‘ida shunga o‘xshash so‘rovni ham qabul qilmagandi.
Shunga qaramay, kortejlar va charter parvozlar bilan birga keladigan maosh ham kichik emas. 2016 yilda saylangan paytdagidan uch baravar ko‘p. O‘n yil avval qariyb 1,3 million funt olgan Infantino hozir yiliga 4 million funt atrofida daromad qiladi: 2,2 million funt bazaviy maosh va 1,8 million funt tasdiqlangan bonus. Unga yiliga 20 500 funt miqdorida “per diem” — kundalik xarajatlar uchun ustama ham beriladi.
Solishtirish uchun: uning avvalchisi Sepp Blatter oxirgi yilida 2,6 million funtlik paket olgan edi. Dunyoning eng mashhur sporti boshida turgan odam uchun yuqori maosh kutilgan holat. Infantino esa rekord daromad va a’zo assotsiatsiyalar uchun kengaygan mablag‘lar bilan o‘zini oqlay olaman, deya hisoblaydi.
Trump bilan ittifoq va chegaradan o‘tgan yaqinlik
Infantino va Donald Trump o‘rtasidagi aloqalar uning siyosiy vaznini yanada oshirdi. Biroq ko‘plab futbol doiralari bu yaqinlik futbolga bo‘lgan mas’uliyat hisobiga yuz berayotganini sezdi.
2025 yil mayida u Trump bilan Yaqin Sharq bo‘ylab diplomatik safarda yurgan paytda Paragvaydagi Fifa Kongressiga ikki soat kechikib kelgan. Uefa bu harakatni “shaxsiy siyosiy manfaatlarni ustun qo‘yish” deb baholab, zalni tark etish orqali norozilik bildirdi.
Trumpga berilgan Fifa Tinchlik mukofoti esa keskin bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi. Mukofot topshirilgach oradan ko‘p o‘tmay AQSh Venesuelaga bostirib kirib, Nicolas Maduro hokimiyatini ag‘darish uchun harbiy amaliyot boshladi, Eron hududiga ham havo hujumlari uyushtirdi. Shunga qaramay, Fifa etik qo‘mitasi Infantino siyosiy betarafligiga doir shikoyatlarga javob bermadi.
Yil boshida Infantino kutilmaganda Trumpning Gaza qayta qurilishini nazorat qilish uchun tuzilgan Board of Peace yig‘ilishida paydo bo‘ldi. Xalqaro Olimpiya Qo‘mitasi — u ham a’zo sifatida taklif etilgan tashkilot — bu ishtirok siyosiy betaraflik qoidalarini buzmaydi, deb xulosa qildi. Ammo ko‘plar uning AQSh prezidenti bilan juda yaqinlashib ketganini his qildi.
Bu taassurot jahon chempionati paytida kuchaydi. USA hujumchisi Folarin Balogun turnirda qizil kartochka olgach, taqiqdan qutulib qoldi. Fifa intizom qo‘mitasining bu qarori misli ko‘rilmagan holat edi. Trump esa Infantino bilan bevosita gaplashib, kartochkani ko‘rib chiqishni so‘raganini ochiq aytdi. Infantino esa qaror mustaqil organ tomonidan qabul qilinganini, hech kim ta’sir o‘tkaza olmasligini ta’kidladi.
Jahon chempionati yakuniy haftasida Trump va Infantino New Yorkdagi Trump Tower binosida birga ko‘rinish berdi. AQSh prezidenti o‘sha yerda Fifa rahbariga qo‘ng‘iroq qilib, “yana bir ajoyib qaror” uchun minnatdorlik bildirganini maqtanib aytdi.
Bu yaqinlikning cho‘qqisi esa Fifa Forward Enterprise loyihasi bo‘ldi. Xususiy investor sifatida maydonga chiqishi rejalashtirilgan kompaniya Trumpning kuyovi Jared Kushnerning ukasi bilan bog‘liq tuzilma bo‘lishi kerak edi.
Rekord daromad, sodiqlik va qarshilik
Fifa prezidentligi jozibasi yuksak. Stanley Rous 1961 yilda saylanganidan beri bor-yo‘g‘i to‘rtta doimiy prezident bo‘lganining o‘ziyoq bu kursining qanchalik mustahkamligini ko‘rsatadi.
Yevropadan tashqarida Infantino davridagi rekord daromad ko‘plab mamlakatlar futbol tizimini moliyalashtirib turibdi. Bu esa sodiqlik va, tabiiyki, ovoz demak. Shu sababli jahon bo‘ylab ko‘plab a’zo assotsiatsiyalar uning yonida turibdi.
Lekin Uefa va ayrim milliy federatsiyalar uchun uning “ayb ishlari ro‘yxati” endi juda uzun. Ularning fikricha, Fifa endi bir odamning avtoritar loyihasi sifatida boshqarilishi mumkin emas.
Infantino saylovoldi va’dalaridan biri — jahon chempionatini kengaytirish edi. Agar u to‘rtinchi muddatga yetib borsa, 2030 yilga kelib turnirni 64 jamoagacha oshirish ehtimoli juda yuqori. Yozgi Club World Cup ham kengaytirildi. Kubokning o‘zida ham shaxsiy iz qoldirilgan: “Inspired by the Fifa president Gianni Infantino” degan yozuv o‘yib qo‘yilgan.
Keyingi ikki erkaklar jahon chempionati mezbonligini ajratishdagi noyob sxema esa Saudiya Arabistoniga — Infantino yaqin hamkorlaridan yana biriga — 2034 yilgi turnirni deyarli kafolatlab berdi.
Yozgi jahon chempionati uchun o‘tkazilgan qur’a marosimi hashamatli, cho‘zilgan, ba’zan dabdabaga berilgan tadbirga aylandi. Sahnaning markazida — Trump va Infantino. Tomoshabinlar esa chiptalar narxidan shikoyat qildi, ayrimlari esa pul to‘lashga tayyor bo‘lsa-da, viza ololmay qiynaldi.
Fifa chiptalar uchun ikkilamchi bozor platformasini tanladi: narxlarga hech qanday chegarasiz, har bir sotilgan chipta uchun 30 foizlik ulush. Tanqidchilar uchun bu aniq signal edi — foyda muxlis tajribasidan ustun qo‘yildi. New York va New Jersey bosh prokurorlari Fifa’ni chiptalar siyosati bo‘yicha so‘roq qilish uchun rasmiy chaqiruvlar yubordi.
Shunga qaramay, Infantino qayta saylanadi, degan fikr deyarli shak-shubhasiz edi. Jahon chempionati boshlanishidan avvalyoq 111 ta assotsiatsiya uni ochiq qo‘llab-quvvatlashini e’lon qilgan, bu esa qayta saylanish uchun yetarli son edi.
Endi esa Fifa’ning muvaffaqiyatsiz xususiy investitsiya rejasidan keyingi chayqalish bu tasvirni o‘zgartirib yubordi. Uefa bu vaziyatni Infantino’ni chetga surish uchun eng katta imkoniyat deb bilmoqda.
Ammo u Cali uchish yo‘lagida Kolumbiya prezidenti inauguratsiyasida qatnashib, davlat rahbarlari qatorida saf tortib turgan paytda, bir savol o‘rtaga chiqadi: bunday darajada siyosiy va moliyaviy tarmoqqa ega bo‘lgan Fifa prezidentini haqiqatan ham kursisidan tushirish mumkinmi?
