Gianni Infantino: Nafrat va bayram – FIFA prezidentining chaqirig‘i
FIFA prezidenti Gianni Infantino o‘ziga va tashkilotga qarshi yo‘naltirilgan tanqidlarga javoban keskin ohangni tanladi. U shubha va ayblovlar yomg‘iri ostida turib, tanqidchilarga bitta oddiy maslahat berdi: “Bir zum to‘xtang, tafakkur qiling, ibodat qiling yoki shunchaki futbol tomosha qiling.”
Bu chaqiriq tasodifiy intervyu emas, balki uning shaxsiy Instagram sahifasida joylangan, 15 slayddan iborat uzun post ko‘rinishida paydo bo‘ldi. Keyinroq bu post FIFA’ning sakkiz milliondan ortiq obunachisi bor rasmiy sahifasida ham ulashildi. Infantino “qalam va qog‘oz ortiga yashiringanlar, ekran ortida o‘tirganlar” deb atagan muxoliflariga yuzlanar ekan, ular “nafrat urug‘larini ekish” bilan band bo‘lgan bir paytda, FIFA “yer yuzidagi eng buyuk sport tomoshasini” o‘tkazganini ta’kidladi.
2026 – faqat quvonch, faqat xavfsizlik
Infantino uchun bu Jahon chempionati futbol bayrami sifatida tasvirlanadi. Uning ta’kidlashicha, mundial “insoniyatni eng yaxshi qiyofasida namoyon qildi”. U 2026-yilgi turnir haqida gapirar ekan, “100 foiz xavfsizlik va himoya, faqat quvonch va baxt” bo‘lganini yozdi.
Maydon tashqarisidagi bahslar, siyosiy fon, logistika muammolari – bularning bari uning postida fon detali darajasida qoladi. Ayniqsa, Eron terma jamoasining ishtiroki Infantino uchun alohida g‘alaba sifatida ko‘rsatildi. Eron va hamkash mezbon AQSh o‘rtasidagi siyosiy keskinlik fonida u: “FIFA urush holatidagi ikki davlatni birlashtirish uchun tinmay ishladi”, deb yozdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, eronliklar mamlakatga “hech qanday hodisa va to‘qnashuvsiz” kirib kelgan.
Bu tasvir Eron bosh murabbiyi Amir Ghalenoei aytgan gaplar bilan keskin zid. U o‘z jamoasini Jahon chempionatidagi “eng ko‘p ezilgan” terma deb atagan.
Eronning yo‘li: kechikkan vizalar, bekor qilingan rejalar
Eron delegatsiyasi uchun turnir maydonga chiqishdan ancha oldin murakkab tus oldi. Viza jarayonidagi kechikishlar, shtabdagi “ajralmas” xodimlarning AQShga kirishiga ruxsat berilmagani, muxlislarga ajratilgan chiptalarning bekor qilinishi – bularning barchasi jamoaning tayyorgarligiga zarba berdi.
Eron dastlabki rejaga ko‘ra Arizona shtatidagi Tucson shahrida bazasini qurishi kerak edi. Ammo bir qator tashkiliy va huquqiy to‘siqlar tufayli lagerni Meksikaning Tijuana shahriga ko‘chirishga majbur bo‘ldi. Turnir davomida ham to‘siqlar yo‘qolmadi: Los Angeles va Seattle o‘rtasida safar qilgan paytlarida jamoa harakatiga cheklovlar qo‘yildi, yo‘l harakati va nazorat choralari ularning har bir qadami bilan birga yurdi.
Bu faqat Eronning muammosi emasdi. Haiti, Senegal va Ivory Coast muxlislari ham AQShdagi sayohat taqiqlari tufayli turnirga yetib kelishda qiynaldi. Somali hakami Omar Artan esa diplomatik pasport va amaldagi vizaga ega bo‘lishiga qaramay, “terror tashkilotlari bilan aloqasi bor shaxslarga bog‘liqligi” iddaosi bilan AQShga kiritilmadi.
Infantino esa bu manzarani boshqacha ko‘rishni taklif qildi: “Siz viza ololmagan bir necha kishini tilga oldingiz, lekin dunyoning barcha mintaqalaridan kelgan millionlab tasdiqlangan vizalarni e’tiborsiz qoldirdingiz. Chunki futbol dunyoni birlashtiradi, bu esa yozda juda yorqin isbotlandi”, – deb yozdi u.
Nol zo‘ravonlik, ammo savollar ko‘p
FIFA prezidenti o‘z postida xavfsizlik masalasini alohida urg‘uladi. Uning qayd etishicha, turnir davomida “nol hodisa, nol zo‘ravonlik, faqat quvonch, his-tuyg‘ular, baxt, birlik va birdamlik” kuzatilgan.
Biroq rasmiy tekshiruvlar boshqa manzarani ham eslatib turibdi. FIFA hozircha Argentina terma jamoasi bo‘yicha ish yuritmoqda: Jahon chempionati finalida Ispaniyaga yutqazgach, argentinalik futbolchilar va shtab a’zolari raqib futbolchilari bilan to‘qnashuvga kirishgani aytilmoqda. Shuningdek, amerikalik ijtimoiy tarmoq blogeri IShowSpeed’ga nisbatan irqchilikka oid haqoratlar yuzasidan ham tergov ochilgan.
Bir nechta o‘yinlardan keyin, jumladan, Atlanta shahrida o‘tkazilgan Angliya – Argentina yarim finalidan so‘ng ham muxlislar hibsga olingan. Stadionlarda Immigration and Customs Enforcement (ICE) xodimlarining ko‘rinishi esa chempionat atrofidagi keskin bahslarni yanada kuchaytirdi.
Infantino bu manzarani o‘z talqinida yumshatishga urinadi, lekin savollar baribir havoda osilib qolgan: “nol zo‘ravonlik” shiori bilan real voqealar o‘rtasidagi tafovutni ko‘rmaslik qiyin.
Balogun ishi va siyosat soyasi
Chempionatdagi hakamlik sifati ham alohida janjal manbai bo‘ldi. Ayniqsa, USA hujumchisi Folarin Balogun atrofidagi voqea ko‘plab savollarni tug‘dirdi. U qizil kartochka olgach, avtomatik tarzda bir o‘yinlik diskvalifikatsiya kuchga kirishi kerak edi. Shunga qaramay, FIFA uning jazoni to‘xtatib turdi va Balogun 1/8 final uchrashuvida maydonga tushdi.
Bu qaror oldidan AQSh prezidenti Donald Trump aralashgani haqida xabarlar paydo bo‘ldi. Statistika esa vaziyat naqadar noodatiy bo‘lganini ko‘rsatadi: erkaklar Jahon chempionatida ko‘rsatilgan 191 ta boshqa qizil kartochkadan faqat bittasida futbolchi keyingi o‘yinda jazodan qutulib qolgan.
UEFA bu qarorni keskin tanqid qildi, “qizil chiziqdan o‘tildi” deya baholab, uni “mislsiz, tushunib bo‘lmaydigan va oqlab bo‘lmaydigan” deb atadi. Norvegiya futbol federatsiyasi esa FIFA etik qo‘mitasiga rasmiy shikoyat tayyorlayotganini ma’lum qildi.
Infantino boshqa manzarani chizadi. Uning fikricha, bunday qarorlar “odatiy amaliyot” bo‘lib, “dunyoning eng yirik ligalarida ham keng qabul qilingan”. U yana bir bor tanqidchilarga ishora qildi: “Qizig‘i shundaki, aynan o‘sha mamlakatlar bu amaliyotni o‘z ligalarida qo‘llashadi, hozir esa bizni tanqid qilishmoqda”, – deb yozdi u.
Xalqaro Olimpiya Qo‘mitasi esa Infantino bo‘yicha siyosiy neytrallik qoidalarini buzish ehtimoli yuzasidan ish ochmasligini ma’lum qildi. FairSquare inson huquqlari tashkiloti tomonidan berilgan shikoyat IOC etik komissiyasi vakolatidan tashqarida deb topildi.
Infantino va “muhabbatdan iborat turnir”
FIFA prezidenti tanqidchilarga murojaatini keskin ohangda yakunlamadi. U ularni “biroz bo‘lsa-da mehr ko‘rsatishga”, “hurmat” qilishga chaqirdi va Jahon chempionatini “odamlar oilalar bo‘lib, muxlislar sifatida, yagona jamoa sifatida birlashgan” bayram sifatida tasvirladi.
“Bizning go‘zal o‘yinimizni, his-tuyg‘ularni, bayramlarni, kulguni, yig‘ini, alamni va quvonchni sog‘inganlarning barchasiga. Bolalar, chaqaloqlar, buvilar va bobolar, ota-onalar bir maydon atrofida to‘planganini ko‘rish imkonini boy berganlarga… siz nafrat va tanqid bilan shunchalik band bo‘ldingizki, bularning barchasini o‘tkazib yubordingiz”, – deb yozadi Infantino.
U o‘z murojaatini yanada keskinroq jumlalar bilan davom ettiradi: “Ular bayram qilayotgan bir paytda siz nafrat urug‘larini ekish bilan band edingiz. Bizning dunyomizga nafrat emas, sevgi kerak; bo‘linish emas, bag‘rikenglik; motam emas, nishonlash kerak.”
So‘ngra u yana bir bor tanqidchilarga yuzlanadi: “Bizdan nafratlanishga vaqt va kuch sarflayotganlarga: bir lahza bo‘lsa ham to‘xtang, o‘ylang, meditatsiya qiling, ibodat qiling yoki futbol tomosha qiling va yuzlarga, ko‘zlarga, his-tuyg‘ularga diqqat bilan qarang.”
Infantino uchun javob aniq: “Faqat bizning go‘zal o‘yinimiz shunday g‘ayrioddiy tomosheni hadya qila oladi. Bunda hamma birlashadi, yana inson sifatida bir-biriga ulanadi.” U o‘zini ham bu sahnaning bir bo‘lagi sifatida ko‘radi: “FIFA prezidenti sifatida bu tomoshaga, hatto oz bo‘lsa ham, hissa qo‘shganimdan nihoyatda faxrlanaman. Bu ajoyib tuyg‘u.”
Savol esa ochiq qoladi: bu so‘zlar global futbol hamjamiyatini ishontirishga yetadimi yoki navbatdagi turnirga kelib, FIFA yana tanqidlar to‘lqini ostida qoladimi?
