Harry Kane: Yo‘qolgan imkoniyatlar va rekordlar
Bir soat davomida England Argentina bilan bemalol olishdi. Thomas Tuchel jamoasi amaldagi jahon chempionini bosib tashlamadi, lekin ularning darajasiga chiqdi, zarba-zarbaga javob qaytardi. Anthony Gordon 55-daqiqada gol urganida bu adolatsizlikdek ko‘rinmadi – bu shunchaki birinchi zarba edi. Argentina javob qaytarishi aniq edi. England esa yana zarba berishga tayyor ko‘rinar edi.
Keyin esa hammasi cho‘kdi.
England orqaga chekinib, panoh izlab qoldi. Argentina esa hech qanday qo‘rquvsiz hujumga otlandi. Lionel Scaloni o‘yin tugagach, jamoasi “qonda qon hidini sezganini” aytdi. Tuchel esa, xuddi o‘zi ham bilmay, akulalarga yem tashlayotgandek bo‘lib qoldi.
Bu bo‘ron ichida Harry Kane g‘alati tomoshabinga aylandi. Uning statistikasi o‘yindan keyin juda xunuk ko‘rinadi: atigi 26 ta to‘pga tegish, 9 ta aniq pas, bitta zarba (to‘sib qolingan) va Argentina jarima maydonida nolta tegish. Bu raqamlar, albatta, Kane o‘yinini to‘liq ifodalamaydi, lekin manzara yoqimsiz.
O‘yin tartibsiz, bo‘lak-bo‘lak bo‘ldi. Kane esa, aslida, shu “jang” uchun maydonda edi. Birinchi bo‘limning katta qismini to‘qnashuvlar, kurashlar bilan o‘tkazdi. U Lisandro Martinez va Alexis Mac Allisterdan ham ko‘proq yakkakurashga kirishdi. Ba’zi epizodlarda tanasini xavf ostiga qo‘yib, juda qo‘pol sakrab tushdi, zarbalarni o‘ziga oldi.
Birinchi bo‘limda bu qadrli edi. To‘p bilan o‘ynaladigan futbol deyarli yo‘q, asabiy, keskin o‘yin bo‘ldi. Lekin ikkinchi bo‘limda, Gordonning golidan keyin England oldinga chiqishi kerak bo‘lgan pallada, hammasi so‘ndi.
Tuchelning boshi qotgan pallada Kane maydonda qolib ketdi
Gordonning golidan keyingi ikkinchi bo‘lim Tuchel uchun g‘alati taktik boshqotirma bo‘ldi. U oson holatda emasdi. England bundan bir necha kun avval Azteca stadionida Mexicoga qarshi tarixiy mudofaa namoyish etdi, tor hisobni oxirigacha ushlab qoldi. Kane o‘sha kechada 89 daqiqa maydonda bo‘ldi – tepdi, yiqildi, kurashdi.
Argentina bilan yarim finalda ham u xuddi shu rolni davom ettirdi, hatto o‘zi ham keyinroq jamoa yuqoriroq press qilishi kerak bo‘lganini tan oldi.
“Bir sababmi, bir nechtami – biz to‘p bilan o‘ynashda qiynaldik, raqibga bosim qilishda qiynaldik, natijada ularga momentum berdik va ular bizning uchinchi zonamizda ko‘proq hujumlar yaratdi”, – dedi Kane. Bu gaplarning achchiq istehzosi shundaki, muammoning bir qismi aynan o‘zi edi.
Englandga ayni pallada bitta sodda, lekin hal qiluvchi yechim kerak edi: to‘pni ushlab turadigan, Argentina markaziy himoyachilaridan biriga yopishib, ularni orqaga chekinishga majbur qiladigan hujumchi. Kane deyarli to‘liq jamlangan hujumchi. Bitta kamchiligi bor – tezligi. Shuning uchun ham u odatdagidek chuqurroqqa tushib, hujumlarni bosishda yordam bermoqchi bo‘ldi, lekin natijada har bir navbatdagi to‘lqin kabi kelayotgan argentinalik bosim qarshisida ojiz bo‘lib qoldi.
Bu o‘yin endi Kane uchun emas edi. Tuchel uni almashtirishi kerak edi. U esa maydonda qoldi va halokatni yon tomondan tomosha qildi.
Bayern’dagi rekord mavsum va yirtilgan Ballon d’Or orzusi
Kontekstda qaralganda, bu mavsum yakuni Kane uchun nihoyatda alamli – hatto biroz adolatsiz – ko‘rinadi. U o‘tgan mavsum Bayern Munich safida dahshatli darajada kuchli o‘yin ko‘rsatdi. Barcha musobaqalar bo‘yicha 58 ta gol urib, Bundesliga futbolchisi uchun bir mavsumlik rekordni yangiladi. Yevropaning kuchli besh ligasida hech bir futbolchi uning ichki chempionatdagi 36 golidan osha olmadi. U Bayern tarixida 100 ta gollik ishtirok (gol+assist) chegarrasiga eng tez yetgan futbolchiga aylandi. Jamoa chempionatda 16 ochko farq bilan g‘olib bo‘ldi, oxirida biroz “gazni bo‘shatgan” holatning o‘zida.
Shu fon’da Kane uchun Ballon d’Or atrofida juda jiddiy bahslar paydo bo‘ldi. Bu ko‘rsatkichlarga Robert Lewandowski ham yetolmagandi. Statistik raqamlar bo‘yicha u Messi va Ronaldo hududiga kirib bordi. Faqat raqamlar nuqtai nazaridan qaralganda, Michael Owen’dan keyin ilk bor sovrinni qo‘lga kiritishi mumkin bo‘lgan ingliz futbolchisi sifatida ko‘rindi.
Ammo Bayernning yirik turnirlardagi muvaffaqiyatsizligi bu da’volarni kesib tashladi. Ular yakunda chempion bo‘lgan PSG bilan tengma-teng kurashdi, lekin javob o‘yinida kambek qila olmadi va yarim finalda 6:5 hisobida mag‘lub bo‘lib, chetda qoldi.
Kane uchun Jahon chempionati xuddi “oq sahifa”, yangidan yoziladigan tarixdek tuyuldi. U o‘zi ham tan oldi: kuchli mundial uni yana Ballon d’Or poygasiga qaytarishi mumkin edi.
“Men albatta favoritlardan biri bo‘lardim, – degandi Kane turnir oldidan. – Bu mavsum qo‘lga kiritgan sovrinlarim va urgan gollarimni hisobga olsak, nomzodlar orasida bo‘lishim tabiiy. Ayniqsa, agar England Jahon chempionatida g‘olib chiqsa, sovrinni ingliz futbolchisiga berish tasavvur qilinadi”.
Besh o‘yin davomida u xuddi shunday darajada o‘ynadi ham. Croatia darvozasiga ikki gol, Panama’ga bitta, Congo’ga yana ikkita, ustiga-ustak Azteca’dagi o‘yinda bitta assist. U va Jude Bellingham jamoani oldinga sudrab bordi, qolganlar o‘z ishini qilib turdi.
Golden Boot bu kabi poygalarda har doim katta ahamiyatga ega. Yarim final arafasida Kane Messi va Mbappe’dan atigi ikki gol orqada edi. Mantiqan qaraganda, England finalga chiqishi uchun uning gollari kerak edi. Yana sodda qilib aytganda – Kane zarba berishga tayyor turgan.
Yo‘qolgan Golden Boot va ehtimol, so‘nggi katta shans
Argentina darvozasiga gol ura olmagani bilan Kane deyarli albatta Golden Boot imkoniyatini qo‘ldan chiqardi. U uchinchi o‘rin uchun bahsda France darvozasiga uchta gol urgani taqdirda ham, Messi Spain’ga qarshi finalda gol ura olmaydi, deb o‘ylash – ahmoqlik bo‘lardi.
Kane Germaniyaga Golden Boot’siz qaytadi. Jamoaviy natijada ham bir qadam yetmay qoldi. Uning shaxsiy imkoniyatlari – tugadi.
Eng achchiq tomoni? Bu, ehtimol, haqiqatan ham so‘nggi katta imkoniyat edi. Bayern’ga o‘tishi Kane karyerasida qayta tug‘ilishdek bo‘ldi. Orqaga qaraganda, u Tottenham’da bir-ikki yil ortiqcha qolib ketgani ayon. U Spurs safida ham yillar davomida ajoyib o‘yin ko‘rsatdi, Premier League’dagi eng yaxshi futbolchilardan biri bo‘lib keldi. Lekin atrofida har doim muammolar ko‘p, investitsiya kam edi. Qizig‘i shundaki, klub endi, u ketganidan keyin, yuzlab millionlarni sarflashga kirishdi.
Bayern’dagi ilk ikki mavsumdagi muvaffaqiyati, eng avvalo, uning haqiqiyligini isbotladi. Kane hali ham eng yuqori darajada o‘ynay olishini ko‘rsatdi. Balki u hanuz cho‘qqisiga chiqmagandir, degan fikrlar ham paydo bo‘ldi. U ko‘p bora boshqa sport turlarini o‘rganishi, sportchilar tanasini qanday asrashini kuzatishi haqida gapirgan. Kane vaqtni yengib o‘tmoqchi. Klub futbolidagi ko‘rsatkichlari, hech bo‘lmaganda, buning mumkinligini isbotlaydi.
Lekin terma jamoa futboli – butunlay boshqa olam. Bu yerda uzoq mavsumlar, taktikani asta-sekin o‘zgartirish, dam olish haftalari yo‘q. Daqiqalarni ehtiyotlab taqsimlash, charchoqni yoyib yuborish imkoniyati bo‘lmaydi. England o‘z lagerini cho‘zishga, sharoitni yumshatishga harakat qildi, baribir hammasi ikki oydan kamroq vaqtga sig‘di. Uzun mavsumdan keyin bu deyarli to‘g‘ri chiziq bo‘ylab sprint bo‘ldi. Va Kane, eng kerak bo‘lgan paytda, zarba berolmadi.
G‘alabasiz rekordchi: g‘alati meros
Agar bu chindan ham so‘nggi katta imkoniyat bo‘lgan bo‘lsa, Kane’ning England bilan merosi juda g‘alati ko‘rinadi. Bir tomondan, u deyarli shubhasiz – mamlakat tarixidagi eng yaxshi hujumchi. Agar davom etsa, terma jamoa safida 100 ta gol chegarasini bosib o‘tishi deyarli kafolatlangan. Peter Shilton’ning 125 o‘yinlik rekordi ham qo‘l yetadigan masofa (Kane hozirda 121 o‘yinga ega). U Jahon chempionatlari tarixida penaltilar bo‘yicha rekordchi va 2018-yilda Golden Boot sohibi.
Lekin yirik turnirlardagi muvaffaqiyatsizliklar uning merosini bosib turadi. Euro 2024’da u deyarli ta’sirsiz bo‘ldi, Qatar-2022’da esa hal qiluvchi penalti tepishni boy berdi. 2018-yilgi mundial va 2021-yilgi Yevroda atrofidagi tarkib ancha zaifroq bo‘lganini inobatga olsak ham, Kane hech qachon Messi, Ronaldo, Pele, Maradona yoki Henry singari mamlakatni yelkasiga olib chiqqan futbolchiga o‘xshab ko‘rinmadi. Raqamlar bo‘yicha ular bilan bir qatorda tursa ham, ularning barchasi ko‘rsatadigan bitta narsa bor – yirik sovrin. Kane’da esa bu yo‘q.
England uchun ham bu bosh og‘rig‘i. Hujumchi pozitsiyasidagi zaxira juda xavotirli darajada yupqa. Tuchel bu Jahon chempionatiga 30 yoshli Ollie Watkins va 30 yoshli Ivan Toney bilan bordi. Orqadan kelayotgan, batonni qo‘lga oladigan yosh forvard ko‘rinmaydi. Kane’ni esa oddiygina “chetda qoldirish” juda qiyin bo‘ladi.
Demak, England shu holatda davom etishi ehtimoli katta. 2028-yilda Kane yana asosiy tarkibda bo‘lishi mumkin. O‘sha turnirda England yana kuchli ko‘rinishi tabiiy. Lekin o‘shanda Kane allaqachon cho‘qqidan tushgan, “tepalikdan pastga” qarab ketayotgan bo‘ladi. Shunga qaramay, uning o‘rnini bosadigan boshqa futbolchi ko‘rinmayapti.
Kane esa davom etishni istaydi.
“Terma jamoa – mening faxrim va quvonchim, – dedi u. – Dunyodagi hamma narsadan ko‘ra ko‘proq yoqtiradigan ish – shu. To‘rt yil – katta muddat, yozda 33 ga kiraman, lekin Leo [Messi] uchun hammasi shu yoshda tugamadi, u hanuz eng yuqori darajada o‘ynayapti. Men hech qachon bu narsalarga chegara qo‘ymoqchi emasman”.
Ammo bunga suyanib bo‘lmaydi. Kane o‘z buyukligini isbotlashi mumkin bo‘lgan turnirlar avval ham bo‘lgan. Ular qo‘lidan sirg‘alib ketdi. Bu safargi mundial, ayniqsa shunday xafsalasi pir bo‘ladigan tarzda yakunlangani, ehtimol, ularning ichida eng katta boy berilgan imkoniyat bo‘lib qoladi.
Endi savol bitta: keyingi safar haqiqatan ham bo‘ladimi? Yoki bu yarim final – Kane va England uchun so‘nggi katta sahna bo‘lib qoldimi?
