Ian Machado Garry: Vegan parhez bilan UFC cho‘qqisiga ko‘tarilish
Ian Machado Garry hayotidagi eng katta jang arafasida turibdi. Uningcha, bu nuqtaga kelishida zarur bo‘lgan burilish nuqtasi oktagonda emas, oshxonada yuz bergan. Besh yil avval qilgan bitta qaror – to‘liq o‘simlikka asoslangan, vegan parhezga o‘tish – bugun uni UFC kamariga bir qadam yaqinlashtirganini u hech ikkilanmay aytadi.
Og‘ir vazn tushirish, zaiflashgan tana
Promoushendagi ilk chiqishida u Jordan Williams ustidan g‘alaba qozondi. Tashqi tomondan hammasi chiroyli ko‘rinardi. Lekin kulis ortida boshqa jang ketayotgan edi.
Vazn tushirish jarayonlarida irlandiyalik sportchi tanasining charchab, immun tizimi qulab borayotganini his qildi. U ketma-ket infeksiyalar, mayda, lekin bezovta qiluvchi kasalliklarni boshdan kechirdi. Har safar jang oldidan tana zaiflashar, tayyorgarlikni yutib yuborar, tiklanish cho‘zilib ketardi.
Shu paytda u keskin burilish qildi: go‘shtni tark etdi, to‘liq o‘simlikka asoslangan ratsionga o‘tdi. Orqaga qayrilib ham qaramadi.
Natija ko‘p kuttirmadi. Keyingi 10 jangining 9 tasida g‘alaba. Endi esa u 15-avgust kuni Filadelfiyada bo‘lib o‘tadigan UFC 330 galasida Islam Makhachev bilan yarim o‘rta vazn kamariga bahs yuritadi.
Uning o‘zi buni shunchaki kichik yordam emas, hal qiluvchi omil deb biladi. Machado Garry o‘z fikrini qat’iy aytadi: agar vegan bo‘lmaganida, bugungi darajaga chiqmagan bo‘lardi.
Go‘shtdan voz kechgan jangchi
U avvalgi ovqatlanish odatlarini eslar ekan, tanasi go‘shtni hazm qilish uchun ichkarida “keragidan ortiq ishlayotganini” aytadi. Og‘irlik, sust tiklanish, charchoq – hammasi zanjir bo‘lib kelardi.
O‘simlikka asoslangan parhezga o‘tgach, u eng katta o‘zgarishni dam olish va tiklanishda sezdi. Mashg‘ulotdan keyingi holat boshqacha bo‘ldi. Uxlashi, ertalabki holati, mashg‘ulotlardagi intensivligi – hammasi ko‘tarildi.
Buni faqat his-tuyg‘u bilan emas, real misollar bilan ham ko‘rsatadi. Carlos Prates va Shavkat Rakhmonovga qarshi janglar – ikkalasi ham qisqa muddatli ogohlantirish bilan qabul qilingan. Oldin bunday xavfga borishi qiyin bo‘lardi. Endi esa tana bunga tayyor.
Uning so‘zlariga ko‘ra, hozirgi vazn nazorati – karerasidagi eng yaxshisi. Tiklanish, dam olish, mashg‘ulotlardagi chiqish – “hammasi eng yuqori darajada”. Shuning uchun ham u qisqa muddatli takliflarni qabul qilib, reytingdagi eng kuchli raqiblar bilan oktagonga chiqish imkonini qo‘lga kiritdi.
Agar u Makhachevni mag‘lub etsa, UFC tarixida Conor McGregor’dan keyingi ilk irlandiyalik chempionga aylanadi. Bu esa nafaqat sport, balki butun mamlakat uchun ramziy lahza bo‘ladi.
Veganlar safidagi yangi yulduz
Machado Garry endi yakkama-yakka jang olamidagi yagona vegan emas. U Formula 1 yulduzi Lewis Hamilton bilan bir qatorda turadi. Tennis afsonasi Venus Williams, MMA’ning taniqli aka-ukalari Nick va Nate Diaz ham o‘simlikka asoslangan parhezni ommalashtirgan.
Veganlikning foydalari haqida ko‘p gapiriladi: ko‘proq tolalar, pastroq xolesterin. Lekin bu yo‘l oson emas. Protein, B12 kabi muhim moddalarning asosiy manbai bo‘lib kelgan go‘sht, baliq, tuxum va sut mahsulotlari o‘rnini to‘g‘ri to‘ldirish kerak.
Machado Garry ham aynan shuni tan oladi: parhezini o‘zgartirgach, intizom darajasi oshgan. Kerakli moddalarning hammasi har doim ham qo‘l ostida bo‘lavermaydi. Ovqatlanish rejasi haqida oldindan o‘ylashga majbur.
Lekin bu qat’iyat uning sport formasiga juda mos tushdi. U o‘zini shunday ta’riflaydi: har bir luqma ahamiyatli bo‘lgan sportda yashaydi. Vazn, energiya, tiklanish – hammasi ovqat bilan bog‘liq.
U veganlikni hamma uchun yagona to‘g‘ri yo‘l deb ko‘rsatmaydi. Intizom yetarli bo‘lmaganlar bu turmush tarzini ushlab tura olmasligini ochiq aytadi. Ammo kim bunga chiday olsa, “mevasini oladi, mukofotini ko‘radi”, deydi u.
Bugungi kunga kelib u vegan sifatida 11-jangiga tayyorlanmoqda. Va bitta faktni alohida urg‘ulaydi: shu davr ichida jiddiy jarohat yo‘q. Yumshoq to‘qimalar shikastlanishi, mushak uzilishi, doimiy og‘riqlar – hech narsa. Jangchining tanasi hozircha bu tajribani ko‘tarib turibdi.
Oktagondan tashqaridagi jang
Dastlab bu o‘zgarish faqat UFC karerasi uchun qilingan edi. Ammo vaqt o‘tishi bilan u bu qarorning boshqa tomonini ham ko‘ra boshladi. Endi u hayvonlar huquqi va atrof-muhitga ta’sir masalasida ham balandroq ovoz bilan gapiradi.
Machado Garry hayvonlarni himoya qiluvchi Peta xayriya tashkiloti bilan hamkorlik qiladi. Ehtimol, yaqin orada u nafaqat oktagonda, balki ekologiya va hayvonlar farovonligi haqidagi bahslarda ham eng ko‘p eshitiladigan ovozlardan biriga aylanadi.
O‘simlikka asoslangan parhez, o‘rtacha olganda, go‘shtli ovqatlanishga qaraganda ancha kam issiqxona gazlari chiqaradi. Bu oddiy statistika emas, balki uningcha, har kuni qilinadigan tanlovlar orqali sayyoraga ko‘rsatiladigan ta’sirning o‘lchovi.
O‘tgan oy Zoom orqali o‘tkazilgan suhbat chog‘ida u Surreydagi bog‘da sayr qilayotgan edi. Buyuk Britaniyada issiqlik to‘lqini, rekord darajadagi harorat. Mutaxassislar bu yil Angliyada issiqlik bilan bog‘liq o‘limlar soni rekord darajaga yetishini kutmoqda.
U buni tasodif deb qabul qilmaydi. Yoshi ulg‘aygani sayin, har bir insonning sayyoraga ta’sirini ko‘proq anglayotganini aytadi. U yozlarni misol keltiradi: avvallari Angliyada 20 daraja atrofidagi issiq kunlar omad sanalardi, bugun esa 30 darajadan yuqori harorat “yangi me’yor”ga aylanib bormoqda.
Uning fikricha, bizning har bir qarorimiz – hayvonlarga, qushlarga, asalarilarga, butun insoniyatga, dengiz hayotiga ta’sir qiladi. Shuning uchun ham u har kuni qilinadigan tanlovlarga ongli yondashishga chaqiradi.
Endi esa savol juda sodda, lekin keskin: Filadelfiyada oktagonga chiqadigan jangchi uchun bu parhez, bu hayot tarzi, bu e’tiqodlar – kamar uchun kurashda ustunlik bo‘la oladimi? Yoki Islam Makhachev bilan jang bu falsafaning haqiqiy sinoviga aylanadimi?
