Infantino chekinishi: 20 milliard dollarlik reja bekor qilindi
FIFA prezidenti Gianni Infantino Jahon chempionatidan ulush sotish haqidagi shov-shuvli rejasini rasman bekor qildi. Qisqa bayonot, ammo juda katta siyosiy chekinish.
U o‘zi ilgari surgan, qiymati 20 milliard dollarga baholangan yangi kompaniya g‘oyasidan voz kechdi. Bu tuzilma Jahon chempionati va boshqa yirik turnirlarning tijoriy huquqlarini boshqarishi, uning 20 foizi esa xususiy investorlar qo‘liga o‘tishi kerak edi. Asosiy investor sifatida Nyu-Yorkda joylashgan, Joshua Kushner asos solgan investitsiya firmasi tilga olingan edi.
Reja e’lon qilinganidan atigi bir necha kun o‘tib, futbol siyosatidagi eng keskin bosimlardan biriga duch keldi – va bardosh bera olmadi.
Loyiha davom etmaydi
Infantino juma kechasi tarqatilgan bayonotida aniq gapirdi: “Taklif amalga oshirilmaydi”.
U fikrini shunday izohladi: turli tomonlarning fikrlarini tinglagach, loyiha futbol olamida chuqur bo‘linishlar keltirib chiqargani ayon bo‘ldi, va bu holat dastlab ko‘zlangan maqsad manfaatlariga zid ekanini ko‘rsatdi.
Ya’ni, siyosiy narx juda baland bo‘lib chiqdi.
Bu burilishdan avvalroq ikki yuqori lavozimli FIFA rasmiysi ochiqchasiga qarshi chiqdi. Ulardan biri prezident maslahatchisi sifatidagi lavozimidan voz kechdi, ikkinchisi esa tashkilot ichida xodimlar “aldanganini” aytib, loyiha hech qachon amalga oshmasligi kerakligini urg‘uladi.
Ichkaridan isyon: Cordeiro va Lamour zarbasi
Oq uy huzuridagi Jahon chempionati bo‘yicha ishchi guruhda FIFA vakili bo‘lgan Carlos Cordeiro birinchi bo‘lib chiziqdan chiqdi. U Infantino maslahatchisi sifatidagi rolidan iste’fo berdi va keskin bayonot bilan chiqdi.
“FIFA Jahon chempionatidan ulush sotishni ko‘rib chiqayotgan bir paytda men chetda tura olmayman”, – dedi sobiq Goldman Sachs bankiri bo‘lgan Cordeiro. U boshqa yuqori lavozimli xodimlarni ham ovozini ko‘tarishga chaqirdi.
Oradan ko‘p o‘tmay, FIFA bosh operatsion direktori Kevin Lamour ham The Associated Press orqali o‘z pozitsiyasini ochiq bildirdi. U so‘nggi oylar davomida Infantino bu reja ustida yetarlicha oshkora ishlamaganini, ko‘plab xodimlar chindan ham chalg‘itilganini ta’kidladi.
“Bu bir odamning loyihasi”, – deb yozdi u, yillar davomida Infantino bilan FIFA va UEFAda yonma-yon ishlagan hamkasbi sifatida. Uningcha, nafaqat loyiha to‘xtashi kerak, balki futbol siyosiy yetakchilari “to‘g‘ri savollarni berib, to‘g‘ri qaror qabul qiladigan” payt ham allaqachon kelgan.
Bu so‘zlar bevosita prezident kreslosiga ishora qiladi.
UEFA boykoti: “Sotib bo‘lmaydigan narsalar bor”
Eng katta zarba esa Yevropadan keldi. UEFAga a’zo 55 ta assotsiatsiya Jahon chempionati va barcha FIFA musobaqalarini boykot qilishga tayyor ekanini e’lon qildi. Bayonot qisqa, ammo og‘ir ohangda edi: “Ba’zi narsalar shunchaki sotish uchun emas”.
UEFA bu reja nafaqat rahbarlikdagi jiddiy xato, balki FIFAning “jahon futboli qo‘riqchisi” sifatidagi vazifasidan voz kechishi ekanini bildirdi. Bu gap ayniqsa achchiq eshitiladi, chunki Infantino 2016-yilda FIFA prezidentligiga saylanishidan avval UEFAda uzoq yillar ishlagan, bosh kotib darajasiga qadar ko‘tarilgan.
Yevropaning keskin pozitsiyasidan so‘ng, Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi konfederatsiyasi – Concacaf, shuningdek Osiyo futbol konfederatsiyasi AFC ham rejaga qarshi chiqdi. Geografiya kengaydi, qarshilik esa global tus oldi.
Xususiy kapitalga yo‘llanma bekor bo‘ldi
Infantino rejasiga ko‘ra, FIFA o‘zining barcha tijoriy faoliyatini – erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari, Klub Jahon chempionatlari va boshqa yirik turnirlarni – yangi sho‘ba korxonaga o‘tkazishi kerak edi. 20 foizlik ulush xususiy sarmoyadorlar qo‘liga o‘tadi, evaziga tashkilot 20 milliard dollarlik paket olishi rejalashtirilgan.
Futbol tarixidagi eng yirik tijoriy bitimlardan biri bo‘lishi mumkin edi.
Ammo aynan mana shu miqyos ko‘plab federatsiyalarni cho‘chitdi. Ular uchun bu nafaqat pul masalasi, balki Jahon chempionatining nazorati, merosi va ramziy qadr-qimmati haqida bahs edi.
UEFA hatto yaqinlashib kelayotgan ayollar U-20 Jahon chempionati – 5-sentabrda Polshada start oladigan turnirni ham boykot qilishga tayyorligini ma’lum qildi. Bu esa siyosiy mojaro endi faqat kelajakdagi loyihalar emas, yaqinlashayotgan musobaqalarga ham bevosita ta’sir qilishi mumkinligini ko‘rsatdi.
Infantino kelajagi savol ostida
Infantino o‘z bayonotida “oldinga qarab”, barcha manfaatdor tomonlarni yana bir stol atrofida jamlash niyatini bildirdi. U maqsad avvalgidek qolishini – futbolni butun dunyo bo‘ylab, ayniqsa ko‘proq yordamga muhtoj mamlakatlarda rivojlantirish ekanini ta’kidladi.
Ammo bu safargi xato unga qimmatga tushishi mumkin.
U 2019 va 2023-yillarda raqibsiz qayta saylangan, FIFA nizomiga ko‘ra, yana bir to‘rt yillik muddatga nomzodini qo‘yish huquqiga ega. Keyingi prezidentlik poygasi uchun nomzodlar ro‘yxatidan o‘tish muddati 18-noyabrda tugaydi. Saylov esa to‘rt oy o‘tib, Rabotda, FIFAning Afrika bo‘yicha shtab-kvartirasi joylashgan shaharda bo‘lib o‘tadi.
Hozirgacha Infantino lavozimi nisbatan mustahkam ko‘ringan, hatto uning uslubi va bir qator bahsli tashabbuslari ko‘plarni norozi qilgan bo‘lsa ham. Ammo xususiy kapitalga ochilgan bu eshik birdaniga yopilib, uning o‘zi siyosiy bosim ostida qolishi mumkin.
Endi savol bitta: FIFA prezidenti bu og‘ir zarbadan so‘ng o‘z ta’sir doirasini qayta tiklay oladimi yoki Jahon chempionatini sotish haqidagi g‘oya uning davrida burilish nuqtasiga aylanadimi?
