Infantino va Jahon chempionati: Xususiy pul rejasi FIFAni larzaga soldi
Gianni Infantino FIFA tepasiga kelganidan beri ko‘p bo‘ron ko‘rdi, lekin hozirgi to‘lqin boshqacha. Bu safar gap maydondagi VAR yoki format o‘zgarishi haqida emas. Gap Jahon chempionatining yuragi — uning tijoriy tuzilmasi — ustidan nazorat kimda qolishi haqida ketmoqda.
Markazda bitta g‘oya turibdi: FIFA Forward Enterprise nomli alohida tijoriy tuzilma yaratish va unga FIFAning eng qimmat aktivlarini topshirish. Translyatsiya huquqlari. Homiylik bitimlari. Jahon chempionati atrofidagi butun oltin koni.
Rejaga ko‘ra, bu yangi kompaniyaning 20 foiz ulushi sotilishi mumkin, loyihaning umumiy qiymati qariyb 20 milliard dollar atrofida baholanmoqda. Potensial yirik investor sifatida Joshua Kushner asos solgan Thrive Eternal tilga olinmoqda.
Infantino bu tashabbusni futbol rivoji uchun katta pul oqimi, a’zolikdagi assotsiatsiyalarni yanada ko‘proq qo‘llab-quvvatlash imkoniyati sifatida himoya qilmoqda. Unga ko‘ra, bu — yangi daromad eshiklarini ochish.
Ammo savol boshqacha qo‘yilmoqda: Jahon chempionati ustidan ta’sir xususiy kapital qo‘liga o‘tadimi?
UEFA qo‘ng‘irog‘i va bo‘linayotgan futbol siyosati
Reja oshkor bo‘lishi bilan futbol siyosatidagi taranglik yuzaga chiqdi. UEFA favqulodda yig‘ilish o‘tkazdi va pozitsiyasini aniq bildirdi: Jahon chempionati xususiy ta’sir ostiga tushmasligi kerak.
Yevropaliklar ochiqchasiga ogohlantirdi — dunyoning eng yirik sport voqeasini bozor mantig‘iga topshirish futbol ruhiga zid, degan signal berildi.
Bu shubha faqat Yevropa bilan cheklanib qolmadi. CONCACAF ham, Osiyoni birlashtirgan Asian Football Confederation ham tashvish bildirdi. Har bir norozilik bayonoti Infantino atrofidagi halqani yana-da toraytirdi.
FIFA ichidagi kayfiyat ham o‘zgara boshladi. Ko‘p yillar davomida prezidentga sodiq bo‘lib kelgan doira endi savol bera boshladi.
Ichki front yorildi: eng yaqinlar orqaga chekinmoqda
Infantinoning eng katta zarbasi tashqaridan emas, aynan o‘z uyidan keldi. FIFA ichidagi yuqori lavozimli shaxslar prezidentdan uzoqlasha boshladi.
Avvaliga Carlos Cordeiro — sobiq US Soccer prezidenti va Infantino maslahatchisi — sahnaga chiqdi. U rejani tanqid qilib, bitta og‘riqli savolni o‘rtaga tashladi: katta zaxiralarga ega tashkilot nega tashqi investor izlayapti?
Shundan keyin esa yanada kuchli zarba keldi. FIFA bosh operatsion direktori Kevin Lamour, yillar davomida Infantino bilan yonma-yon ishlagan inson, ochiqchasiga norozi bo‘ldi. Unga ko‘ra, FIFA xodimlari, rasmiylar, konfederatsiyalar va boshqa manfaatdor tomonlar bu loyiha haqida yetarlicha xabardor qilinmagan.
Bu shunchaki texnik e’tiroz emas edi. Lamourning fikrlarida asosiy muammo ko‘rinib qoldi: shaffoflik, qarorlar qanday qabul qilinayotgani, boshqaruv madaniyati.
Futbol siyosatidagi tortishuv siyosatchilar diqqatini ham tortdi. Turli mamlakatlardan siyosiy arboblar Infantinoni o‘z pozitsiyasini qayta ko‘rib chiqishga chaqirdi. FIFA rahbariyati atrofidagi avvalgi bahslar — siyosiy jarayonlarga aralashish haqidagi ayblovlar, 2026 yilgi Jahon chempionati bo‘yicha qarorlar — yana eslatila boshladi.
Grafström soyasi va ehtimoliy taxt kurashi
Barcha bosimga qaramay, Gianni Infantino iste’fo bermadi. U ketish niyati yo‘qligini ham bildirganicha yo‘q. Lekin FIFA ichidagi kuchlar muvozanati sezilarli darajada siljiyotgani haqida xabarlar ko‘paydi.
Eng qiziq ismlardan biri — FIFA Bosh kotibi Mattias Grafström. U uzoq vaqt davomida Infantinoning eng ishonchli hamkorlaridan biri sifatida ko‘rilgan. Endi esa u prezidentdan tobora uzoqlashayotgani haqida gap-so‘zlar kuchaymoqda.
Grafströmning ehtimoliy yangi roliga doir mish-mishlar paydo bo‘ldi: u kelajakdagi rahbariyat uchun muhim figuraga aylanishi mumkinligi aytilmoqda. Hozircha hech qanday rasmiy da’vo, rasmiy nomzodlik yo‘q. Ammo savol havoda osilib turibdi: FIFA ichida yangi kuch markazi shakllanayotgandek emasmi?
Tashkilotning ertangi kuni ko‘p jihatdan bitta omilga bog‘liq bo‘lib qolmoqda — Infantino a’zolikdagi assotsiatsiyalar va yuqori lavozimli amaldorlar ishonchini qayta tiklay oladimi yoki yo‘qmi.
Jahon chempionati kimga tegishli?
Yillar davomida Infantino FIFA ichida mustahkam nazoratga ega rahbar sifatida ko‘rindi. Islohotlar, yangi turnirlar, kengaytirilgan formatlar — hammasi uning nomi bilan bog‘landi. Endi esa birgina tijoriy loyiha butun tizimdagi yoriqlarni ochib qo‘ydi.
Bir tomonda — futbolni global miqyosda kengaytirish uchun rekord daromad izlayotgan prezident. Ikkinchi tomonda — Jahon chempionatini xususiy kapital soyasiga topshirishdan qo‘rqayotgan konfederatsiyalar va sobiq ittifoqchilar.
Savol endi faqat pul haqida emas. Gap futbolning eng muqaddas brendi — Jahon chempionati — kim qo‘lida va qanday tamoyillar asosida boshqarilishi haqida ketmoqda.
Oldinda murakkab oylar kutib turibdi. Infantino bu bo‘hronni yengib o‘tadimi yoki aynan shu loyiha uning prezidentlik davridagi eng og‘ir, balki hal qiluvchi burilish nuqtasiga aylanadimi?
