IOC Infantino ustidan shikoyatni rad etdi
Xalqaro Olimpiya Qo‘mitasi (IOC) inson huquqlari bilan shug‘ullanuvchi FairSquare nodavlat tashkilotining FIFA prezidenti Gianni Infantino ustidan bergan shikoyatini rad etdi. Shikoyatning markazida — siyosiy betaraflik qoidalari va ularning buzilgani haqidagi da’vo.
FairSquare Infantino “AQSh prezidenti Donald Trump’ga ochiq siyosiy ko‘mak ko‘rsatish orqali IOC’ning siyosiy betaraflik haqidagi qoidalarini qayta-qayta buzgan”ini ta’kidlagan edi. Bunga javoban IOC matbuot xizmati AFP orqali qisqa, lekin aniq pozitsiyani bildirdi.
IOC: “Bizning vakolat doiramizdan tashqarida”
IOC axloq komissiyasi shikoyatni ko‘rib chiqqanini tasdiqladi. Ammo yakuniy xulosa keskin bo‘ldi.
“Olimpiya Xartiyasiga ko‘ra, har bir xalqaro sport federatsiyasi (IF) o‘z boshqaruvida mustaqillik va avtonomiyani saqlaydi”, — deya eslatdi IOC vakili. Shundan kelib chiqib, komissiya FairSquare arizasi “IOC Axloq komissiyasi yurisdiksiyasidan tashqarida” ekanini ma’lum qildi.
Bu nuqta juda muhim. Olimpiya harakatining yuragi bo‘lgan Xartiyada IOC a’zolari — ular orasida Infantino ham bor — tijoriy va siyosiy manfaatlardan mustaqil harakat qilishga qasamyod qiladi. Qog‘ozda qat’iy qoida. Amaliyotda esa, ko‘rinib turibdiki, chegaralar ancha murakkab.
Trump bilan yaqinlik: qizil kepka va “45-47”
Bu shikoyat Infantino atrofidagi ilk bahs emas. Fevral oyida IOC yana bir mojaro yuzasidan o‘z pozitsiyasini bildirgan edi. Gap Trump chaqirgan Board of Peace yig‘ilishi haqida ketmoqda, unda Infantino boshida “USA” va “45-47” yozuvi tushirilgan qizil kepka bilan qatnashgan.
“45-47” — Trump’ning ikki muddatli prezidentlik da’vosiga ishora. Ramziy, keskin va siyosiy ma’nosi juda ochiq. Shunga qaramay, IOC bu masalani kengaytirmadi. O‘sha payt IOC vakili FIFA bilan aloqada bo‘lganini aytib, e’tiborni boshqa yoqqa — Yaqin Sharqqa burdi.
IOC ma’lumotiga ko‘ra, FIFA futbol orqali G‘azo va Falastinda sport infratuzilmasi, ta’lim va elit darajadagi sportni rivojlantirishga qaratilgan “sportni tiklash” dasturini qo‘llab-quvvatlayapti. IOC buni xalqaro sport federatsiyasining tabiiy roli sifatida ta’rifladi va o‘z navbatida Olympic Solidarity dasturi orqali mintaqadagi sport rivojiga ko‘mak berayotganini eslatdi.
Siyosiy ramzlar fonida sport diplomatiyasi. Aynan shunday manzara chiziladi.
FIFA mukofoti va Trump’ga berilgan “tinchlik” nishoni
Infantino va Trump aloqasi faqat uchrashuvlar va kepka bilan cheklanib qolmadi. Dekabr oyida FIFA o‘zining ilk tinchlik mukofotini aynan Trump’ga topshirdi. O‘sha paytda Infantino bu qarorni “butun dunyoda tinchlik va birlikni targ‘ib etish yo‘lidagi g‘ayrioddiy va favqulodda harakatlar” bilan izohlagan.
Bu iboralar futbol siyosatdan yiroq degan eski shiorga mutlaqo zid ko‘rinadi. Lekin aynan shunday fon sport rahbariyatining bugungi qiyofasini belgilab bermoqda: sahnada futbol, kulis ortida esa yuqori darajadagi siyosiy aloqalar.
Balogun ishi va telefon qo‘ng‘irog‘i
Trump o‘z ta’sirini faqat mukofotlar bilan cheklamaganini ham ochiq aytdi. Shimoliy Amerikada o‘tgan Jahon chempionati chog‘ida u Folarin Balogunga berilgan diskvalifikatsiya bekor qilingani haqida gapirar ekan, Infantino bilan telefon orqali bog‘langanini maqtanib aytgan.
Rasmiy qarorlar qanday qabul qilinganini faqat tegishli organlar biladi. Lekin davlat rahbari o‘zini FIFA intizomiy jarayonlariga ta’sir ko‘rsata oladigan shaxs sifatida ko‘rsatishi — aynan FairSquare ko‘targan savollarga bevosita ulanib ketadi: siyosat va futbol chegarasi qayerda tugaydi?
Siyosiy betaraflik qoidasi qog‘ozda qoldimi?
IOC hozircha aniq chiziq chizib berdi: bu masala ularning yurisdiksiyasiga kirmaydi, FIFA esa o‘z mustaqil federatsiyasi sifatida o‘zi javob beradi. Formal jihatdan bu mantiqiy.
Ammo sahnada boshqa savol turibdi. Agar eng yirik sport tashkilotlaridan biri rahbari global siyosiy maydonda ochiq harakat qilsa, Olimpiya harakatining “betaraflik” haqidagi qasamyodi qanchalik haqiqiy kuchga ega?
Bu savolga javob hozircha yo‘q. Lekin Infantino, FIFA va Trump atrofidagi har bir yangi epizod bu bahsni yanada keskinlashtirib borayotgani aniq.
