Ispaniya – Argentina finalidan keyingi mushtlashuv: FIFA ish ochdi
Dunyo chempionati finali maydonda emas, tun qorong‘usida, tunnel va yo‘laklarda tugadi. Ispaniya Ferran Torresning qo‘shimcha bo‘limdagi g‘alaba goli evaziga Argentina ustidan 1:0 hisobida zafar quchdi, ammo ikkinchi jahon chempionligi ortidan sovrin ko‘tarishdan ko‘ra ko‘proq musht va itarishlar esda qoldi.
Qo‘shimcha bo‘lim, qizil kartochka va portlagan asablar
93-daqiqada Argentina allaqachon 10 futbolchiga tushib qolgandi. Enzo Fernandez ikkinchi sariq kartochkadan so‘ng maydonni tark etdi, o‘yin keskinlashdi, har bir to‘p uchun kurashda asablar chiziqqa yaqinlashdi.
So‘nggi hushtak chalingach, portlash yuz berdi. Argentina yarim himoyachisi Leandro Paredes bir necha ispan futbolchilari – himoyachi Eric Garcia va yarim himoyachi Gavi bilan to‘qnashib ketdi. Bir lahzada yonib turgan uchqun katta janjalga aylandi. Ikkala jamoa futbolchilari bir-birini itara boshladi, maydon chetida to‘da-to‘da tortishuv, baqiriq, keskin imo-ishoralar.
Argentina bosh murabbiyi Lionel Scaloni o‘z futbolchilarini tinchlantirishga urinib, maydonga otilib chiqdi, raqibni ham orqaga qaytarishga harakat qildi. Lekin o‘sha daqiqalarda finalga xos sovuqqonlikdan asar ham qolmagandi – bu uchrashuv tarixga nafaqat natija, balki kayfiyat bilan ham kirib bordi.
FIFA intizom prokurori ish boshlaydi
Shu manzaralardan so‘ng FIFA jim tura olmadi. Tashkilot intizom va etika bo‘yicha prokurorni tayinlab, finaldan keyingi mushtlashuv bo‘yicha rasmiy tergov boshlanganini ma’lum qildi.
Qaysi futbolchilar jazolanadi, qaysi federatsiyalar ogohlantiriladi yoki katta miqdorda jarima to‘laydi – hozircha noma’lum. Tergov yakunlanishi uchun aniq muddat ham belgilanmadi. Bitta narsa ravshan: jahon chempionati sahnasida bunday manzara FIFA imidjiga zarba bo‘ldi va bu safar hammasi qog‘ozda “ogohlantirish” bilan yakunlanishi qiyin.
Ceferin finalga kelmadi: FIFA–UEFA sovuq urushi
Final atrofidagi keskinlik faqat maydonda emas edi. UEFA prezidenti Aleksander Ceferin o‘yin oldidan Nyu-Yorkka uchmadi, tribuna VIP-lojasida bo‘sh o‘rin qoldi.
Bu shunchaki shaxsiy jadval masalasi emas. Masalaga yaqin manbalar aytishicha, UEFA va FIFA o‘rtasidagi bir qator kelishmovchiliklar Ceferinning qatnashmasligiga sabab bo‘lgan. Intizomiy ishlar yuritilishi, hakamlar brigadasini tayinlash va o‘yin operatsiyalari bo‘yicha qarorlar – hammasi tortishuv markazida.
Eng qizigan nuqta – FIFAning AQSh terma jamoasi hujumchisi Folarin Balogun olgan qizil kartochkadan keyin avtomatik bir o‘yinlik diskvalifikatsiyani vaqtincha to‘xtatib qo‘yish qarori bo‘ldi. Turnir davomida bu voqea eng bahsli mavzulardan biriga aylandi. UEFA ochiq tanqid bilan chiqib, FIFA “qizil chiziqdan o‘tdi”, deb baholadi.
Shu fon ostida Ceferinning finalga kelmasligi ramziy tus oldi: bu endi faqat alohida qarorlar to‘qnashuvi emas, ikki tashkilot o‘rtasidagi siyosiy muzlashuvga o‘xshay boshladi.
Hakam atrofidagi mojaro va turnir formati bo‘yicha savollar
Ceferinning yo‘qligiga yana bir sabab sifatida Somali hakami Omar Abdulkadir Artanning turnirda ishtirok eta olmagani ko‘rsatildi. U AQShga kirish vizasini ola olmadi va shu sababli Jahon chempionatida hakamlik qilish imkonidan mahrum bo‘ldi.
Yevropalik delegatlar uchun bu yana bir xavotirli signal bo‘ldi. Ular Eron ishtirokidagi uchrashuvlarda geosiyosiy yondashuv, taqvim va boshqaruv uslubi bo‘yicha savollar ko‘tarishdi. Turnir davomida joriy qilingan ayrim yangiliklar – majburiy suv ichish tanaffuslari, finaldagi tanaffus vaqtining uzaytirilishi – ham muhokama markaziga chiqdi.
Bu o‘zgarishlar rasmiy ravishda futbolchilar salomatligi va teletranslyatsiya talablari bilan izohlandi, ammo sahna ortida ular ham FIFAning biryoqlama qarorlari sifatida qabul qilinmoqda.
Conmebol 2030 uchun zarbani erta berdi
Shimoliy Amerikadagi birinchi 48 jamoali Jahon chempionati endigina tugadi. Ammo siyosiy maydonda yangi o‘yin allaqachon boshlandi.
Janubiy Amerika futbol konfederatsiyasi – Conmebol 2030-yilgi musobaqa formati bo‘yicha tashabbusni qo‘lga oldi. Tashkilot prezidenti Alejandro Dominguez ijtimoiy tarmoqlarda 64 jamoali formatni yoqlab chiqdi. U 20-iyul kuni qilgan murojaatida kelgusi, yubiley turnirni kengaytirish g‘oyasini ochiq targ‘ib qildi.
Dominguezning xabari aniq va hissiy bo‘ldi: “Keyingisi uyda! 2030-yilda Jahon chempionati Uruguay, Argentina va Paraguayga keladi. Bu futbol uchun ulkan imkoniyat, chempionatning yuz yilligini 64 jamoali turnir bilan nishonlash vaqti keldi”, – deb yozdi u.
Rasmiy reja esa hozircha boshqa: asosiy mezbonlar sifatida Ispaniya, Portugal va Marokash tasdiqlangan. Uruguay, Argentina va Paraguay esa 1930-yilda Urugvayda o‘tkazilgan ilk chempionatning 100 yilligini eslash uchun faqat ochilish uchrashuvlariga mezbonlik qilishi ko‘zda tutilgan.
Endi savol bitta: maydonda shiddatli final, tribunada siyosiy bo‘sh o‘rin, sahna ortida esa kengayish uchun kurash fonida – 2030 yilga borib Jahon chempionati qaysi yo‘nalishda o‘zgaradi?
