Ispaniyaning himoyasi: Fransiyani mag‘lub etgan kuchli jamoa

Fransiya hujumi tarixiy darajada to‘la edi. Kylian Mbappé, Ousmane Dembélé, Bradley Barcola, Michael Olise, Rayan Cherki, Désiré Doué – bu ro‘yxatni ko‘rgan kishi o‘zini PlayStation menyusida yurgandek his qiladi. Jamoa old qatori bilan faxrlansa arziydi: so‘nggi yillarning eng sovuqqon mundial bombardiri, amaldagi Ballon d'Or sohibi, dunyodagi eng nafis ijodkor yarim himoyachi. Qog‘ozda hammasi mukammal.

Ammo qarshida Ispaniya turardi. Turnirdagi eng zich, eng intizomli, eng sovuqqon mudofaa.

Himoyachilarsiz devor

Ispaniyaning bu jamoasi g‘alati ko‘rinadi: orqa chiziqda “dunyoning eng zo‘ri” deb ko‘rsatib qo‘yiladigan superyulduz yo‘q. Barcelona markaziy himoyachisi Pau Cubarsí 19 yoshida allaqachon katta iste’dod, ammo hozircha hech kim uni pozitsiyasidagi uchta eng zo‘r futbolchi qatoriga qo‘shmaydi. Chap qanotdagi Marc Cucurella yozda Real Madrid safiga o‘tayotgan, o‘z pozitsiyasida eng yaxshilardan, lekin o‘yinni yakka o‘zi ag‘darib yuboradigan, masalan, Portugaliyaning Nuno Mendesiga o‘xshagan portlash emas.

Farqi boshqa joyda. Bu Ispaniya – bo‘linmaydigan butunlik. Albatta, Lamine Yamal shou markazida, tasodifiy muxlislar uchun ham tanish yagona ism bo‘lishi mumkin. Pedri esa allaqachon dunyoning eng yaxshi yarim himoyachilaridan biri sifatida e’tirof etilgan. Lekin bu g‘alabani hech biri o‘z nomiga yozolmaydi.

Bu g‘alaba – Ispaniyaniki. To‘liq ma’nodagi jamoa g‘alabasi. Bu turnirda boshqalardan ko‘ra ko‘proq ular isbotlab qo‘ydi: alohida bo‘laklar yo‘q, eng chiroyli futbol jipslikdan tug‘iladi, hech bir yulduz – jamoa, millat va gerbdan kattaroq emas.

Finalga bir futbolchi emas, bir butun jamoa chiqmoqda. Ularni Angliya yoki Argentina kutyapti. Qarshilarida esa – haqiqiy qal’a.

Bir raqam hammasini aytib turibdi

Yetti o‘yinda bitta gol o‘tkazib yuborilgan, xolos. Pley-offda Portugaliya, Belgiya va Fransiyaga qarshi o‘ynab. Bitta.

Ko‘pincha bunday seriyalarda omad ham rol o‘ynaydi, lekin raqamlar boshqa narsani gapiryapti: Ispaniya turnir bo‘ylab raqiblariga atigi 2,1 “expected goals against” imkoniyat bergan. Bu ko‘rsatkich Urugvay (2,4) va Janubiy Koreya (2,5)dan ham yaxshi, ular allaqachon guruh bosqichidayoq uyga qaytib bo‘ldi.

Fransiyaga qarshi uchrashuvda esa bu raqam 0,30 ga tushib ketdi. Mbappé, Olise va Dembélé uchligining kombinatsion hujumlari ko‘pincha boshlanmasidanoq bo‘g‘ildi. Bu nafaqat Fransiyaning bu mundialdagi eng sust o‘yini bo‘ldi, balki Opta statistikasi 1966 yildan beri qayd etib kelayotgan butun jahon chempionatlari tarixidagi eng past ko‘rsatkichlardan biri sifatida qayd etildi.

Markazda Cubarsí muzdek edi: to‘rtta tozalash, bitta blok, bitta “oxirgi umid” takl va jami yettita mudofaa harakati. Uning yonida Aymeric Laporte o‘yindagi eng ko‘p – 86 marta to‘pga tegdi, orqa chiziqda o‘yinni boshqarib, yana to‘rtta tozalash bilan yakunladi. O‘ng qanotda Pedro Porro nafaqat Ispaniyaning ikkinchi golini urdi, balki uchta tozalash va ikkita to‘p tortib olish bilan ham ajralib turdi. Chapda esa Cucurella yettita mudofaa harakatini amalga oshirdi, so‘nggi daqiqalardagi Mbappéga qarshi “oxirgi zarba” takli esa ispanlar xotirasida alohida surat sifatida qoladi.

Bularning ustiga yana Unai Simónni qo‘shing. Uning “sweeper-keeper” uslubi fransuzlarning qarshi hujumlarini ildizidayoq kesib tashladi. 42-daqiqada Rabiot uzatmasidan so‘ng Mbappé bo‘shliq topgandek tuyuldi, lekin Simón darvozadan 30 metrga chiqib, sirpanma takl bilan hujumni bo‘g‘ib qo‘ydi. 81-daqiqada yana darvozani tark etib, Mbappé tomonga yo‘naltirilgan to‘pni bosh bilan qaytarib yubordi. Bo‘sh darvozaga zarba berish imkoniyati paydo bo‘ldi, ammo yana o‘sha bir-biriga ishongan jamoaviy himoya Fransiyaning umidini bo‘g‘di.

Eski “tiki-taka”ning yangicha ohangi

Ispaniyaga g‘alaba uchun ko‘p narsa kerak bo‘lmadi. Dastlabki zarbani Lamine Yamal berdi: jarima maydoni ichida Lucas Digne xatosini majbur qildi va erta penalti ishladi. Yosh yulduz raqib uchinchi zonasida shunchaki ko‘rinish uchun yurgani yo‘q – u bosim o‘tkazdi, qo‘rqitdi, majbur qildi.

Ikkinchi zarba esa 2010 yilgi “tiki-taka”ni eslatdi. Bir necha tezkor, aniq pas, raqibni yarmigacha chalg‘itgan kombinatsiya va yakunda Porro tomonidan yakunlangan nafis hujum. O‘yin shunda tugagandek bo‘ldi. Fransiya qayta tiklana olmadi.

Butun turnir davomida Ispaniya “kerak bo‘lgancha” o‘ynadi. Portugaliyaga qarshi – qo‘shimcha daqiqalarda 1:0. Belgiyaga qarshi – kech gol bilan 2:1. Har doim ham ko‘zni qamashtiradigan futbol bo‘lmadi, lekin natija – ideal. Bu safar esa ular nafaqat samarali, balki jarrohlik aniqligida ishladi. Haqiqiy “total futbol”.

Yulduzning soyadagi og‘irligi

Ko‘pchilik bu mundialda Yamalni boshqa, raqamlar bilan o‘lchanadigan darajada yorqin ko‘rishni kutdi. Saudiya Arabistoniga qarshi urilgan bitta gol – yetti o‘yinda yagona to‘g‘ridan-to‘g‘ri gol hissasi. Qog‘ozda bu unchalik hayratlanarli emasdek ko‘rinadi.

Ammo raqamlar hammasini aytmaydi. Statistik jadvalga qaragan muxlis Yamal qanotida qanday tortish kuchi borligini ko‘rmaydi. U raqib chap himoyasini doimiy stress ostida ushlab turdi, orqaga qaytib himoyaga yordam berdi, pressingi bilan Fransiya orqa chizig‘iga tinchlik bermadi. U hali ham bu sahnaning bosh qahramoni, faqat bu safar – soyadagi bosh qahramon.

Tribunada esa yana bir kichik hikoya. Lamine Yamalning ukasi Keyne butun dunyo bo‘ylab muxlislarning mehrini qozondi. Uchrashuv o‘rtalarida yig‘lab turgan holati ko‘rindi, lekin yakunda akasining g‘alabasi hammasini yuvib ketdi. Futbol ba’zan shunchaki shunday: kattalar uchun taktika, bolalar uchun his-tuyg‘u.

Fransiya uchun birinchi achchiq saboq

Kimdir yutishi kerak, kimdir yutqazishi. 21 yoshli Désiré Doué uchun bu – jahon chempionatidagi ilk mag‘lubiyat ta’mi. Og‘ir, ammo zarur saboq.

Bu fransuz avlodi so‘nggi ikki mundial finaliga chiqqan tarkibdan ham iste’dodliroq hujum chizig‘iga ega. 2018 va 2022 yillardagi jamoalar, ayniqsa old chiziqda, hozirgi tarkib darajasiga yaqin ham kelmaydi. Shunga qaramay, bu safar ular devorga urildi. Himoya devoriga.

2030 yilgi mundial Ispaniyada bo‘lib o‘tadi. Fransiya uchun bundan shirinroq ssenariy bormi? Bugungi yarim final og‘rig‘ini o‘sha yerda, o‘sha stadionlarda, o‘sha bayroqlar ostida qasosga aylantirish istagi ularni oldinga tortadimi – buni vaqt ko‘rsatadi.

Uch yulduz, bitta ruh

Bugungi sahnada uch futbolchi alohida ajralib turdi, lekin ularning har biri ortida bitta ruh yotardi – jamoa ruhi.

Pedro Porro – “total futbol”ning jonli namunasi. U o‘ng qanot bo‘ylab doimiy harakatda bo‘ldi: ba’zan qanot himoyachisi, ba’zan ichkariga kesib kiradigan yarim himoyachi, ba’zan esa Yamal bilan almashib, kenglikni ochuvchi futbolchi. Gol urdi, oltita mudofaa harakati bilan o‘z zonasini yopdi, raqib uni atigi bir marta aldab o‘ta oldi.

Unai Simón – oltinchi “quruq” o‘yini bilan tarixga kirdi. Fabien Barthez, Iker Casillas, Gianluigi Buffon, Walter Zenga va Pascal Zuberbühler kabi afsonalar bilan bo‘lishib turgan rekordni yangiladi. Endi bu ro‘yxatning boshida u turibdi.

Marc Cucurella – Mbappéga qarshi o‘sha so‘nggi takl bilan nafaqat o‘yinni, balki ehtimol butun turnirni saqlab qoldi. 27 yoshli himoyachi 87 foizlik aniq paslar, raqibni bezovta qiluvchi, lekin sovuqqon o‘yın uslubi bilan ko‘p narsani eslatdi: biroz Sergio Ramos, biroz Andoni Goikoetxea – ammo boshida ko‘proq muz.

Endi u Real Madridda Mbappé bilan bir jamoada o‘ynaydi. Mashg‘ulotlar bazasida bu epizod yana qayta-qayta tilga olinadimi? Shubhasiz.

Ispaniya esa finalga yo‘l oldi. Ular bilan bellashadigan jamoa – Angliya bo‘ladimi yoki Argentina – endi bitta savol ustida o‘ylashi kerak: bu devorni yorib o‘tishga kuchi yetadimi?