Ispaniya yangi oltin davrida: Barcelona va La Masia
Ispaniya uchun yangi oltin davr boshlandi. Bu safar ham sahna ortida eski tanish kuch turibdi: Barcelona va uning La Masia maktabi.
MetLife’dagi g‘alaba ortidagi yashirin “rang”
Yangi Jahon chempionlari safida sakkiz nafar Barcelona futbolchisi bor. Luis de la Fuente tarkibidagi bu raqam tarixiy darajaga yaqinlashdi: jahon chempionlari orasida bitta klubdan ko‘proq o‘yinchi bergan jamoalar atigi uch marta uchragan, 1950-yilgi Uruguay va Penarol davridan beri bunday ko‘rinish deyarli ko‘rilmagan.
MetLife Stadium’dagi finalda maydonda bo‘lgan asosiy yulduzlarning izlari ham La Masia yo‘lagidan o‘tgan. Atigi 19 yoshli Lamine Yamal va Pau Cubarsí – bir xil akademiyada ulg‘aygan tengdoshlar. Yana ikki futbolchi ham shu maktabda shakllangan: Argentina sardori Lionel Messi va Ispaniya chap qanot himoyachisi Marc Cucurella, u yaqindagina ashaddiy raqib Real Madrid bilan shartnoma imzoladi. G‘alaba golini urgan Ferran Torres esa Valencia tarbiyalanuvchisi bo‘lsa-da, 2021-yildan beri Barcelona sharafini himoya qilib kelmoqda.
Bu faqat raqamlar emas. Bu – uslub, mentalitet, o‘yin falsafasi. Va u bugun yana dunyoni zabt etyapti.
La Masia – Ispaniya yuragiga aylangan maktab
Barcelona ichkarisidagi manbalar buni tasodif deb hisoblamaydi. Klub maqsadi hech qachon “Ispaniya terma jamoasining tayanchini yetkazib berish” bo‘lmagan. Ularning ichki qarashi aniq: birinchi navbatda o‘z jamoasini yuragigacha o‘rganilgan falsafaga ega o‘yinchilar bilan to‘ldirish.
Ammo ikki narsa tarix oqimini o‘zgartirdi. Avvalo, Ispaniya so‘nggi o‘n yilliklarda Barcelona g‘oyasiga juda yaqin bo‘lgan o‘yin uslubini qabul qildi. Shundan keyin klub ichidagi ishonch zanjiri ishga tushdi: akademiyaga ishonadigan rahbariyat, yoshlarga real imkon beradigan murabbiylar va natijada birinchi jamoaga juda tabiiy, bosqichma-bosqich ko‘tarilayotgan iste’dodlar.
Bu oddiy tuyulishi mumkin. Lekin Ispaniya klublarining hammasida bunday tizim ishlamaydi.
Yamal va Cubarsí – eng yorqin misol. Ularning ortidan Fermin Lopez (jarohat tufayli bu turnirni o‘tkazib yubordi), Marc Bernal, Marc Casadó, Gerard Martín kabi nomlar kelmoqda. Ularning aksariyati allaqachon katta terma jamoa yoki U-21 safida maydonga tushib ulgurgan.
Barcelona moliyaviy inqirozi ham o‘ziga xos katalizator bo‘lib xizmat qildi. Qimmat transferlar emas, o‘z o‘smirlari sahnaga chiqdi. Katta yulduzlar o‘rnini bo‘shatib bergan bo‘shliqni La Masia bolalari to‘ldirdi. Natijada klub ham, terma jamoa ham yutqazmadi. Aksincha, yutdi.
“La Furia Española”dan mayda texnikalargacha
Bugungi Ispaniya o‘yinini tushunish uchun 20 yil ortga qaytish kerak. O‘shanda terma jamoa o‘zini “La Furia Española” – “Ispancha g‘azab” deb atardi. Bu shunchaki laqab emasdi, falsafa edi: qattiq kurash, keskin pressing, tezkor o‘tishlar, to‘qnashuvlardan cho‘chimaydigan jamoa.
2004-yilda Luis Aragonés kelgach, hammasi o‘zgardi. Uning qo‘lida boshqa turdagi futbolchilar bor edi va u shunga yarasha yo‘l tanladi. 2008-yilda mamlakatning eng mashhur o‘yinchisi, Real Madrid sardori Raulni tarkibdan qoldirdi, o‘yin markazini esa Barcelona yarim himoyachisi Xavi atrofida qurdi.
Xavi atrofida Andrés Iniesta, Cesc Fàbregas, David Silva kabi mayda, ammo texnik jihatdan mukammal futbolchilar jamlandi. “G‘azab” o‘rnini to‘pni qadrlaydigan, sabr bilan hujumni pishitadigan, raqibni paslar bilan bo‘g‘adigan jamoa egalladi.
Natija uzoq kuttirmadi. 2008-yilgi Yevropa chempionligi, 2010-yilgi Jahon chempionati, 2012-yilgi yana bir Yevro g‘alabasi. So‘nggi ikkitasi Vicente del Bosque qo‘l ostida, ammo baribir Barcelona markazida turgan falsafa asosida. 2010-yilda jahon chempionligini qo‘lga kiritgan Ispaniya tarkibida yetti nafar Barcelona futbolchisi bor edi – o‘sha payt uchun rekord.
Bugungi manzara ham o‘sha davrni eslatadi. Faqat endi yangi avlod – Yamal va Cubarsí boshchiligida.
Real Madridning yo‘li va milliy jamoaga ta’siri
Bu inqilob Madridni ham o‘ylashga majbur qildi. Florentino Pérez uzoq yillar davomida chet ellik superyulduzlarni – galácticosni – Madridga olib kelish bilan tanilgan. Luis Figo, David Beckham, Ronaldo Nazario, keyinroq Cristiano Ronaldo va Kaká – bularning barchasi uning siyosatining ramzlari edi.
Ammo Ispaniyaning oltin avlodi sahnaga chiqqach, Madrid yo‘nalishni bir muddat o‘zgartirdi. 2013–2018-yillar oralig‘ida klub ichki bozorni faol o‘rganib, Ispaniya futbolining eng istiqbolli nomlariga katta mablag‘ sarfladi: Isco, Asier Illarramendi, Marco Asensio, Jesús Vallejo, Álvaro Odriozola, Dani Ceballos. Ularning barchasi Ispaniya yoshlar terma jamoalarida yetakchi bo‘lgan.
Lekin bu to‘lqin terma jamoa uslubiga singib ketmadi. Ko‘pchiligi Madridning eng yuqori darajasida to‘liq ochila olmadi, Ispaniya o‘yin falsafasida ham markaziy figura bo‘lib shakllanmadi. Real Madrid baribir o‘z yo‘lida davom etdi – 2014-yildan beri olti marta Champions League yutildi. Ammo bu muvaffaqiyatlar milliy jamoa bilan bog‘liq emas edi.
Eng keskin belgisi: bu yozgi Jahon chempionati uchun e’lon qilingan Ispaniya tarkibida birorta ham Real Madrid futbolchisi yo‘q edi. Faqat turnir o‘rtalarida Cucurella transferi rasman e’lon qilingach, Madrid vakili sifatida qayd etildi, xolos.
Bu ispan futbolida kuch markazi qayerga ko‘chganini yaqqol ko‘rsatib turibdi.
Dean Huijsen va Álvaro Carreras kabi yoshlar Madrid bilan shartnoma asosida bog‘langan, La Roja safida (Carreras – U-21 darajasida) maydonga tushgan. Lekin ular hali Madridda o‘zini to‘liq namoyon etadigan sahnaga ega emas. Barcelona yoshlari esa bu sahnani allaqachon egallab bo‘ldi.
Yangi avlod, eski manba
Barcelona moliyaviy jihatdan qiynalgan yillarda klub qimmat transferlardan voz kechishga majbur bo‘ldi. Aynan shu bosim La Masia uchun eshiklarni keng ochdi. Yamal va Cubarsí tezda asosiy tarkibga ko‘tarildi. Bernal, Fermin, Casadó, Martín – bular ham xuddi shu jarayon mahsuli.
Agar klub moliyaviy jihatdan qudratli bo‘lganida, bu bolalarning nechog‘lik tez asosiy jamoaga yo‘l topishi katta savol bo‘lardi. Ehtimol, ularning ko‘pi ijaraga ketgan, ayrimlari boshqa ligalarda omad qidirgan bo‘lardi. Ammo bugungi haqiqat boshqacha: Barcelona o‘z ichidan kuch topdi, Ispaniya esa bu jarayondan bevosita foyda ko‘rdi.
Yangi Jahon chempionligi – shunchaki kubok emas. Bu La Masia falsafasining navbatdagi tasdig‘i, Barcelona uslubining yana bir bor global sahnani egallaganini bildiruvchi ramz.
Savol endi boshqacha: bu avlod qanchaga yetadi? Yamal, Cubarsí va ortidan kelayotganlar Ispaniyaning navbatdagi uzoq hukmronligini boshlab beradimi yoki bu faqat yorqin, lekin qisqa chaqnash bo‘lib qoladimi?
