Jahon chempionati va Jack Charltonning merosi
Shimoliy Amerikada bo‘lib o‘tgan so‘nggi Jahon chempionati maydondagi o‘yinlar bilan emas, atrofidagi shovqin-suroni bilan ko‘p esda qoldi. Stadionlarda muammo kam bo‘ldi, futbolning o‘zi sifatli chiqdi, lekin turnirning tijorat tomoni ko‘plab muxlislarning ko‘nglini qoldirdi.
Majburiy “suv ichish” tanaffuslari har bir uchrashuvga kiritildi. Haroratdan qat’i nazar. Rasmiy bayonotlarda bu futbolchilar salomatligi uchun, degan jumlalar aytildi, lekin tribunadagi va televizor qarshisidagi ko‘plab odamlar bu pauzalar reklama bloklari uchun ochilgan eshik ekanini juda yaxshi tushundi. O‘yin ritmi bo‘linib ketdi, efir esa yanada qimmatga aylandi.
Shu bilan bir paytda FIFA ham tinch o‘tirgani yo‘q. Tashkilot Jahon chempionati brendining bir qismini Donald Trump oilasiga aloqador xususiy investorlar guruhiga sotish rejasini ko‘tarib chiqdi. G‘oya darhol keskin qarshilikka uchradi: barcha 55 ta UEFA a’zosi bu savdoga qarshi chiqdi. Yevropa futboli o‘zining eng muqaddas turnirini moliyaviy paketga aylantirishga tayyor emasligini ochiq ko‘rsatdi.
Shu fon’da Angliyadagi bir oilaning hikoyasi alohida achchiq ohang bilan yangraydi.
1966 yodgorligi va 200 ming funtlik savol
Angliya Jahon chempionatini atigi bir marta yutgan — 1966 yilda. O‘sha tarixiy yozda “Uembley”dagi oltin jamoa tarkibida Jack Charlton ham bor edi. U himoyada devor bo‘lib turgan, mamlakatini futbol tarixiga abadiy yozib qo‘yganlardan biri edi.
Jack Charlton 2020 yilda vafot etdi. Uning merosi orasida eng bebaho narsa — Jahon chempioni medali. Bu oddiy metall bo‘lagi emas, butun avlod uchun faxr ramzi, Angliya futbolining eng yorqin sahifalaridan birining jonli esdaligi.
Ammo endi o‘sha medal atrofida kutilmagan hisob-kitob paydo bo‘ldi.
Jack Charltonning o‘g‘li talkSPORT efirida otasining medaliga bog‘liq muammoni ochiq aytib berdi. Vasiyatnomaga ko‘ra, medal unga qoldirilgan. Lekin davlat bu tuyg‘uga to‘la buyumni oddiy boylik sifatida ko‘rib, meros solig‘ini hisoblab chiqqan.
“Medal bilan bir oz muammo bor, aslida, — deydi u. — Dadamning vasiyatida menga qoldirilgan, lekin soliq idorasi mendan meros solig‘i sifatida 200 ming funt talab qilmoqda”.
Bu raqam eshitilganda efirdagi savol tabiiy bo‘ldi: medal sotiladimi?
“Yo‘q, men uni qaytarishga majbur bo‘ldim, onamga qaytardim. Medal onam nomida ekan, men bu pulni to‘lamayman”, — deya javob berdi u.
Shu tariqa, tarixiy yutuq ramzi bo‘lgan medal hozircha oilaning onasi qo‘lida qoladi. O‘g‘il esa rasmiy egasi bo‘lishni xohlasa, davlat talab qilayotgan summani to‘lashi kerak bo‘ladi.
Efir davomida yana bir savol tug‘ildi: bu 200 ming funtlik baho qanday hisoblangan? Charltonning o‘g‘li: “Hech qanday tasavvurim yo‘q, lekin xuddi shunday narsa olimpiya gimnastikachilari va shunga o‘xshash sportchilarga ham tatbiq etiladi”, — deb javob berdi. Ya’ni, bu faqat futbolga xos holat emas, ko‘plab chempionlar o‘z medallari va mukofotlari bo‘yicha shunday soliq to‘siqlariga duch kelishmoqda.
Bir tomonda — FIFA Jahon chempionatini xususiy kapitalga bog‘lashga urinayotgan davr. Ikkinchi tomonda — 1966 yilgi oltin medalga soliq summasi yozilgan qog‘oz. Savol esa ochiq qoladi: futbol tarixini yaratganlar merosini kim ko‘proq qadrlaydi — muxlislar, oilalar yoki faqat raqamlarni ko‘radigan tizimmi?
