Jahon chempionati: Stadionlar va Shaharlar O‘rtasida
Jahon chempionati yakuniga yaqinlashar ekan, o‘yinlarning o‘zi emas, ularni tomosha qilgan shaharlar ham futbol tarixining bir bo‘lagiga aylandi. Stadion ichidagi shovqin-surondan tashqarida — xiyobonlarda, maydonlarda, tor ko‘chalarda, barlar oldida — turnir butunlay boshqa ohangda yashadi: issiq asfalt ustida, hovuz chetida, piknik stolining soyasida, qo‘llardagi bayroqlar orasida.
Fotoxabarchilar turli shtatlarda aynan shu lahzalarni ushladi. Ularning kadrlari va esdaliklari Jahon chempionati qanday qilib mahalliy hayotning bir necha haftalik ajralmas qismiga aylanganini ko‘rsatadi.
Chula Vista: sun’iy plyaj, haqiqiy ehtiros
Turnirning ilk kunlarida Chula Vista markazi deyarli yopilib, taxminan 25 ming tomoshabinga to‘lgan paytda, keyingi manzara ancha sokin ko‘rindi. Gaylord kurortidagi hovuz yonidagi “watch party” — suvda suzib, o‘yin haqida bahslashayotgan muxlislar, gigant ekran, atrofida esa mahalliy dam oluvchilar.
Hovuzdan chiqib ketayotgan paytda, manzara birdaniga boshqa ma’no oldi: sun’iy plyaj, yarm dunyo narigi tomonidan kelgan ikki terma jamoa, lekin qichqiriqlar San Diego FC va San Diego Wave FC o‘yinlaridagidek jo‘shqin. Mahalliy muxlislar uchun bu oddiy translyatsiya emas, o‘z hududiga kelgan global bayram edi. San-Diego okrugi uchun noyob, biroz surreallashgan, lekin juda tanish lahza.
Sent-Luis: eski tarix, yangi avlod
Sent-Luis janubidagi Amsterdam Tavern atrofida 12-iyun kuni bitta kvartal butunlay futbolga topshirildi. Morgan Ford Road yopildi, ulkan ekran o‘rnatildi, mingdan ortiq muxlis AQSh – Paragvay ochilish uchrashuvini tomosha qilish uchun yig‘ildi.
Bu shahar futbol bilan anchadan beri nafas oladi: 1950-yilda Angliyani hayratga solgan AQSh terma jamoasida besh nafar sent-luislik bor edi. Endi esa ularning vorislari ko‘chada, bir-biriga yelka tirab turibdi. Shovqin, qo‘shiqlar, bayroqlar — sport yana bir bor umumiy tilga aylanayotgan on.
Boshlangandan atigi o‘n daqiqa o‘tib, tavernada chiroq o‘chdi. Ulkan ekran qorong‘ilikka cho‘mdi. Bir zumda shovqin chalkashlikka aylandi: yuzlab odamlar telefon ekranlariga yopishdi. Shunda ikki yigit — Connor McDonald va Cole Kline — televizorni ko‘tarib, tashqariga olib chiqdi. Klub a’zolari va mahalliylar yonma-yon turib, bitta kichik ekran atrofida jam bo‘ldi. Rejalar buzildi, lekin futbol qolib ketdi. Kulgi, kinoya, birdamlik — o‘yin davom etdi.
San-Fransisko: issiq quyosh ostida yashil umid
San-Fransiskodagi Meksika – Janubiy Afrika uchrashuvi uchun tashkil etilgan tomosha maydonida muvozanat yo‘q edi: yashil liboslar sariq-ko‘k ranglarni butunlay bosib ketdi. Quyosh esa hammani birdek qiynardi. Soyasiz maydonda muxlislar taslim bo‘lmadi.
Kimdir yechim topdi: piknik stollari tagiga kirib, adyollar bilan qo‘shimcha soyabon yasashdi. Ular uyga, konditsionerli xonalarga qaytishmadi. O‘sha yerda qolishdi. Jamoa uchun, birga bo‘lish uchun, o‘zlarining sadoqatini ko‘rsatish uchun. Bu oddiy texnik “lifehack” emasdi, balki sabr va mehrning ko‘rinishi edi.
Sietl sohillari: “¿Y si sí?” degan savolning javobi
Sietl sohilidagi katta “watch party”da futbol faqat bahona edi. Meksika terma jamoasini qo‘llab-quvvatlash uchun minglab muxlislar uzoq masofalardan kelishdi. Bu yerda bayram bor edi: havoga uchayotgan muxlislar, quyoshda yaltirayotgan pivo tomchilari, raqsga tushayotganlar, hilpirayotgan bayroqlar.
Olomon orasida ko‘tarilgan plakatlar bitta savolni takrorlardi: “¿Y si sí?” — “Agar uddalasak-chi?” degan ruhdagi chaqiriq. Bu shunchaki shior emas, o‘zini shu maydonga munosib his qilish, “biz ham shu o‘yinning bir qismimiz” deyish edi. Har bir qo‘shiq, har bir qichqiriq o‘sha savolga berilgan javobga o‘xshardi.
Ostin: birinchi “watch party”, birinchi katta xotira
Meksika – Janubiy Afrika ochilish uchrashuvi tanaffusida olomon orasida olti yoshli Nehemiah ko‘zga tashlandi. Uning yuzi onasiniki bilan bir xil bo‘yalgan, kichik muxlis katta bayramning o‘rtasida yurardi. U uzoq vaqtdan beri Meksika tarafdori, lekin bu — uning ilk Jahon chempionati “watch party”si.
Ostinda Meksika formasi deyarli hamma joyda ko‘rinardi. Ammo yashil to‘lqin orasida Janubiy Afrika bayroqlari ham ko‘zga tashlanardi. O‘yin tugagach, kim yutgani yoki yutqazgani muhim bo‘lmay qoldi: bir xil maydonda turib, bir xil turnirni nishonlash muhimroq edi. Bolaning ko‘zidagi hayajon — bu sportning eng sodda, eng sof ifodasi.
Dallas markazi: ko‘k rangdagi tartib
Dallas markazidagi park bu safar Yaponiyaga tegishli bo‘ldi. Osmonda chayqalgan ko‘k fonuslar, an’anaviy kiyimlar, maydonda esa bir xil ohangda harakatlanayotgan muxlislar. Ularning bir guruhi maxsus lotereya uchun navbat kutardi — Yaponiyadan uchib kelgan, jamoani qo‘llab-quvvatlash bilan birga Texas barbecue tatib ko‘rishni ham reja qilgan sayyohlar.
Eng qiziq manzara: hech qanday to‘siqlar, lenta yoki panjara yo‘q, lekin baribir tartibli, silliq navbat. Itarish, kesib o‘tishsiz. Yapon muxlislarining stadionlardan keyin tozalash bo‘yicha mashhur odati bu yerda ham davom etayotgandek: tartib, ozodalik, hurmat — hammasi bir joyda.
Sietl: Misrni qo‘llagan shahar, nafratsiz raqobat
Sietldagi yana bir tomosha maydonida olomonning deyarli barchasi Misr uchun baqirardi. Belgiyaliklar esa barmoq bilan sanarli edi. Shunga qaramay, bu yerda keskinlik emas, birdamlik hukm surdi.
Kutilgan keskin qarama-qarshilik o‘rniga umumiy hayajon paydo bo‘ldi. Har ikkala jamoa uchun ham umid bir xil edi. Qizlar qo‘l ushlashib, yigitlar yonma-yon tikilib, hamma ekranga mixlanib qolgandi. Misrlik Mennatalla Namatalla va uning singlisi Hebatalla o‘yindan ko‘z uzmay turarkan, atrofdagi shovqin ham ularning diqqatini buzolmasdi. Futbol bu yerda bo‘linish emas, birlashtiruvchi kuch edi.
Oceanside: yopiq arena, ochiq his-tuyg‘ular
Oceanside’dagi Frontwave Arena odatda konsertlar va yopiq sport turlari uchun mo‘ljallangan. Katta, qorong‘i, baland tomli inshoot. 30-iyun kuni u butunlay yashil-qizil rangga bo‘yaldi. Meksika – Ekvador uchrashuvi uchun kelgan muxlislar tribunalarni to‘ldirdi, LED-ekranlar esa har bir tashvishli nigohni yoritib turardi.
O‘yin davom etar ekan, havodagi taranglik sekin-asta ishonchga aylandi. Yakunda 2:0 hisobidagi g‘alaba e’lon qilinganda, arena portlagandek bo‘ldi: hushtaklar, qichqiriqlar, quchoqlashishlar. Bir muxlisning chehrasi alohida ajralib turardi — u shunchaki baxtiyor edi. Bu natija Meksika terma jamoasiniki bo‘lishi mumkin, lekin zalda u butun latino hamjamiyati g‘alabasidek qabul qilindi. Bu yerda ular o‘z uyida edi.
Apelsin armiyasi: Niderlandiya yurishi va qo‘shilgan mehmonlar
Ko‘cha bo‘ylab Niderlandiya muxlislari “Dutch Orange Army” bo‘lib saf tortdi. Oldinda apelsin rangli ikki qavatli avtobus, atrofida esa to‘q sariq dengiz. Kimdir baland joy topish uchun gul ekilgan beton qutiga chiqib oldi va u yerdan hammasi bir yo‘nalishda, bir ritmda harakatlanayotganini ko‘rdi.
O‘zini “Queen of Cheese” deb atagan muxlis yog‘och tapochkada, to‘liq apelsin libosida yurardi. Uning obrazi sport va milliy g‘ururni hazil, quvonch bilan aralashtirib yuborgan edi. Eng qiziq tomoni — bu safga yapon muxlislari ham qo‘shildi, hatto meksikaliklar ham apelsin rangli, “No era panel” yozuvi tushirilgan futbolkada kelishdi. 2014-yilgi bahsli penalti haqida kinoya, lekin yonma-yon kulib yurgan muxlislar orasida hech qanday achchiqlik sezilmasdi. Hammasi birga nishonlardi.
Santa Clara: g‘alabadan keyingi yorug‘ kecha
AQSh – Bosniya va Gersegovina uchrashuvi tugagan, stadion darvozalari sekin yopilayotgan paytda Santa Clara atrofida hali ham yorug‘lik, shovqin bor edi. Muxlislar uzoqdan kelgan, yana uzoqqa qaytishlari kerak, lekin charchoq u qadar sezilmasdi. G‘alaba ularni ushlab turgandek.
Chiqish eshigi yonida bir juftlik diqqatni tortdi: Brenda va uning qizi Rome — yuzlaridagi bir xil bo‘yoqlar, ko‘zlaridagi bir xil chaqnash. Ularning kayfiyati butun kun davomida kuzatilgan manzaraga juda mos edi: bu odamlar uchun o‘yin — shunchaki translyatsiya emas, balki Jahon chempionatini o‘z shahrida, o‘z yaqinlari bilan yonma-yon his qilish imkoniyati edi.
Boston: kiltlar, bayroqlar va umumiy qo‘shiq
Turnirning ochilish haftasida South Station minglab muxlislar bilan to‘ldi. Gillette Stadium tomon yo‘l olganlarning aksariyati — kilt kiygan shotlandlar. Ularning shiorlari bekat shiftiga urilib, yana pastga qaytardi.
Shu payt kichikgina guruh bo‘lib kelgan gaitilik muxlislar ham o‘z qo‘shiqlarini boshladi. Dastlab bu ikki tarafning ovozli bellashuviga o‘xshadi, lekin ohang tezda o‘zgardi: shiorlar qo‘shilib ketdi, ritmlar aralashdi, ikki guruh yonma-yon kuylay boshladi. Ular quchoqlashdi, kuldi, bir-birining bayrog‘ini ko‘tardi. Tez orada maydonda raqib bo‘ladigan terma jamoalarning muxlislari bekat ichida bir xil bayramni baham ko‘rdi.
Jahon chempionati yakuniga yetar ekan, aynan shunday lahzalar savol tug‘diradi: bu turnir tugagach, shu ko‘chalar, shu shaharlar, shu muxlislar yana qachon bunchalik birlashadi?
